Martín de Ginzo, o xograr de Xinzo de Limia que cantou a romaría
Martín de Ginzo foi un xograr galego do século XIII, nado en Xinzo de Limia, de quen se conservan oito cantigas de amigo, sete delas de romaría, nos cancioneiros italianos.
Martín de Ginzo foi un xograr galego do século XIII nado en Xinzo de Limia. Estivo activo durante o reinado de Fernando III ou o de Afonso X, e os apógrafos italianos (os cancioneiros da Biblioteca Nacional de Lisboa e da Vaticana) conservaron del oito cantigas de amigo: sete son cantigas de romaría e a oitava é de clasificación difícil [1][2]. O apelido toponímico conserva a forma medieval do nome de orixe, tal como aparece nos cancioneiros.
Que son as cantigas de amigo
Nas cantigas de amigo unha voz feminina, a mociña namorada, fala co seu amigo ausente, coa nai, coas amigas ou cos elementos da natureza. As «de romaría» sitúan o encontro dos namorados na festa dunha ermida ou dun santuario, onde a festa permitía as saídas e os encontros; aquí a ermida é a de Santa Cecilia [1].
Catro cantigas
O arquivo da web comarcal xinzodelimia.eu reproducía catro textos de Martín de Ginzo. Transcribímolos tal como alí estaban, con grafía medieval [1].
«A do mui bon parecer»
A do mui bon parecer mandou lo adufe tanger. Louçana, d’amores moir’eu. A do mui bon semelhar mandou lo adufe soar. Louçana, d’amores moir’eu. Mandou lo adufe tanger e non lhi davan lezer. Louçana, d’amores moir’eu. Mandou lo adufe sõar e non lhi davan vagar. Louçana, d’amores moir’eu.
(O adufe é un pandeiro cadrado, instrumento das mulleres nas festas.)
«Ai vertudes de Santa Cecilia»
Ai vertudes de Santa Cecilia, que sanhudo que se foi un día o meu amigu’, e ten-se por morto, e, se s’assanha, non faz i torto o meu amigu’, e ten-se por morto. Ai vertudes de santa ermida, con gran pesar fez aquesta ida o meu amigu’, e ten-se por morto, e, se s’assanha, non faz i torto o meu amigu’, e ten-se por morto.
«Como vivo coitada, madre, por meu amigo»
Como vivo coitada, madre, por meu amigo, ca m’enviou mandado que se vai no ferido, e por el vivo coitada! Como vivo coitada, madre, por meu amado, ca m’enviou mandado que se vai no fossado, e por el vivo coitada! Ca m’enviou mandado que se vai no ferido, eu a Santa Cecilia de coraçón o digo, e por el vivo coitada! Ca m’enviou mandado que se vai no fossado, eu a Santa Cecilia de coraçón o falo, e por el vivo coitada!
«Non mi digades, madre, mal e irei»
Non mi digades, madre, mal e irei veé-lo sen verdade que namorei na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral. Non mi digades, madre, mal, se eu for veé-lo sen verdad’e o mentidor na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral. Se el non ven i, madre, sei que farei: el será sen verdad’e eu morrerei na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral. Rogu’eu Santa Cecilia e Nostro Senhor que ach’hoj’eu i, madr’, o meu traedor na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral.
«Treides, ai mia madr’, en romaría»
Treides, ai mia madr’, en romaría orar u chaman Santa Cecilia. E, louçana irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei. E treides migo, madre, de grado, ca meu amigu’é por mí coitado. E, louçana, irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei. Orar u chaman Santa Cecilia, pois m’aduss’o que eu ben quería. E, louçana, irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei. Ca meu amigu’é por mí coitado, e, pois, eu non farei seu mandado? E, louçana, irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei.
Un poeta para a Limia
Martín de Ginzo é, polo que se coñece, o primeiro poeta con nome propio ligado a Xinzo de Limia. As súas cantigas non falan da Limia pola paisaxe, mais si polo mundo das ermidas e romarías que aínda hoxe define a comarca [1].
Ligazóns
Fontes
- «Martín de Ginzo», xinzodelimia.eu (captura de Wayback), con texto das cantigas dos cancioneiros medievais. http://www.xinzodelimia.eu/martin_de_ginzo.htm
- Cancioneiro da Vaticana e Cancioneiro da Biblioteca Nacional (Lisboa), apógrafos italianos citados pola fonte. http://pt.wikipedia.org/wiki/Cancioneiro_da_Vaticana
Tamén che pode interesar
PersoeiroOlimpia Valencia López, a primeira licenciada en Medicina de GaliciaNada en Baltar en 1898, Olimpia Valencia foi a primeira muller galega licenciada en Medicina (1925) e abriu en Vigo, en 1928, unha clínica…
Persoeiros da LimiaPersonaxes históricos da Limia: unha liña do tempoLiña do tempo das persoas históricas ligadas á Limia, da época romana ao século XX: límicos de Roma, Hidacio, condes do século X, nobreza…
Persoeiros da LimiaPolíticos e cargos públicos da LimiaDirectorio de persoas da Limia que ocuparon cargos públicos: deputados da Restauración polo distrito de Xinzo, parlamentarios galegos,…
PersoeiroInés de Castro, a raíña que a tradición fai nacer na LimiaInés de Castro (c. 1320 – Coímbra, 1355), filla natural dun nobre galego, amou o príncipe Pedro de Portugal, foi executada por orde de…
PersoeiroMarco Flavio Sabino, o limico que foi sacerdote do culto imperialMarco Flavio Sabino, da Civitas Limicorum, foi duunviro da súa cidade e flamen provincial da Hispania Citerior no século II; só o coñecemos…
PersoeiroJosé Seguín, escultor barroco de Rairiz de VeigaJosé Seguín (Rairiz de Veiga, século XVII – 1751) foi un mestre de arquitectura e escultura barroco que restaurou e tallou retablos en…
