Patrimonio da Limia: torres, conventos, muíños e aldeas etnográficas

A igrexa románica de Santa María de Zos (Trasmiras)

A igrexa de Santa María de Zos, en Trasmiras, é un templo románico do século XIII con portada de catro arquivoltas, un capitel co pelícano e un tímpano de entrelazado singular, ampliado no século XVI e no Camiño Mozárabe.

A igrexa de Santa María de Zos está na parroquia de Zos, no concello de Trasmiras. A rede turística 25 Motivos descríbea como unha xoia do románico galego que parece humilde á primeira ollada e que se remonta ao século XIII ^[1].

O románico

A ábsida rectangular e a portada principal son as partes máis antigas do edificio. A portada, orientada ao oeste, ten catro arquivoltas decoradas con sogueados, dentes de serra e motivos triangulares; as columnas rematan en capiteis con motivos vexetais e figurados, e a fonte destaca un pelícano, símbolo cristián do sacrificio e da resurrección ^[1].

No lado sur hai unha segunda porta, máis sinxela, cuxo tímpano conserva un entrelazado que algúns estudos atribúen a orixe castrexa e que, segundo a fonte, non ten parangón noutros templos galegos da época ^[1]. A nave única recibe luz polos vanos abucinados do muro sur ^[1].

Ampliacións posteriores

A cabeceira foi reconstruída en épocas posteriores. No século XVI engadíronse unha nova nave e a torre do campanario, de trazo barroco, e no altar maior hai un retablo barroco ^[1].

Un edificio de conxunto

A fonte subliña que a mestura de estilos non rompe a unidade do templo: o románico do século XIII convive coa nave e a torre do século XVI e co retablo barroco, o que lle dá un carácter híbrido e profundamente galego. Arredor, o contorno rural da Limia (prados abertos e campos) completa a visita ^[1].

Camiño e protección

A fonte sitúa a igrexa na Vía da Prata, o Camiño Mozárabe, onde moitos peregrinos se deteñen, e di que está protexida polo seu valor histórico e artístico e incluída nas rutas do románico ourensán ^[1]. O resto do patrimonio da parroquia está no inventario de Trasmiras e na páxina de Zos.