Historia da Limia

A estrada Villacastín-Vigo e Xinzo como cabeza de partido xudicial

Xinzo de Limia no mapa das comunicacións e da xustiza: a estrada Villacastín-Vigo (1860-1863), hoxe N-525, que cruza a vila, e o partido xudicial de Xinzo, que agrupa os dez concellos da comarca con sede na rúa Ladeira.

Estrada: Villacastín-Vigo, 572 km, construída sobre todo entre 1860 e 1863
Traxecto moderno: N-525 (e outras nacionais en tramos)
Partido xudicial: n.º 3 da provincia de Ourense
Concellos do partido: 10, con cabeceira en Xinzo de Limia

Xinzo de Limia é, desde hai máis de século e medio, un nó de comunicacións e de xustiza do sueste de Ourense. Dúas das claves son a estrada que atravesa a vila e o partido xudicial do que é cabeceira ^[1]^[2].

A estrada Villacastín-Vigo

A estrada Villacastín-Vigo, replanteada e construída na súa maior parte entre 1860 e 1863, tiña 572 quilómetros e unía Villacastín (Segovia) con Vigo a través de Ávila, Peñaranda de Bracamonte, Salamanca, Zamora, Puebla de Sanabria, Verín, Xinzo de Limia, Ourense e O Porriño. É o corredor histórico que Fialho de Almeida percorreu en dilixencia en 1905, desde Ourense por Allariz a Xinzo e Verín; véxase Xinzo en 1905 ^[1].

Pola súa importancia estratéxica, hai teorías que sosteñen que estivo a piques de ser a radial nacional VII na Lei de Bases de Ordenación Ferroviaria e dos Transportes por Estrada de 1941, pero a Wikipedia en español di que é unha teoría errónea, sen base documental: o Plan Xeral de Obras Públicas de 1940 non fala dunha radial sétima, e recolle a estrada como subradial N-525. Aínda hoxe o nome «Villacastín-Vigo» pervive en moitas rúas das localidades do traxecto. O traxecto actual coincide, por quilometraxe crecente, con varias nacionais (N-110, N-501, N-630, N-631, N-525 e N-120), e todas, salvo a N-631, foron desdobradas ou convertidas en autovía ^[1].

Sobre a circulación de vehículos pola estrada, véxase Transportes e accidentes da Limia.

O partido xudicial de Xinzo

O partido xudicial de Xinzo de Limia é un dos 45 de Galicia e o número 3 da provincia de Ourense. Comprende os dez concellos da comarca: Baltar, Os Blancos, Porqueira, Rairiz de Veiga, Sandiás, Sarreaus, Trasmiras, Vilar de Barrio, Vilar de Santos e Xinzo de Limia. A cabeceira e sede das institucións xudiciais é Xinzo, na rúa Ladeira, onde hai un Xulgado de Primeira Instancia e Instrución ^[2]. Sobre o peso da vila no século XX, véxase Xinzo: industria e servizos no século XX.