Eulogio Gallego Martínez, guitarrista de Xinzo

Eulogio Gallego Martínez naceu en Xinzo de Limia o 2 de setembro de 1880 e morreu nunha data que as fontes non recollen. Foi guitarrista, e a súa historia reconstruíuna a profesora e guitarrista Isabel Rei Samartim na súa tese doutoral, que Historia de Xinzo reproduciu en 2017 ^[1].

Unha familia de fondistas

Era fillo de Santos Gallego Ballesteros (c. 1851–1919), de Boia (Aliste), e de Leonarda Martínez Sánchez (c. 1858–1941), de Terroso (Seabra), que rexentaban unha pousada, o «Hotel Moderno», na actual avenida de Ourense. Eulogio era un de trece irmáns. Entre 1901 e 1918 Santos figura como propietario dunha estalaxe e ultramarinos en Xinzo; desde 1922 o negocio aparece a nome da viúva ^[1]. Os irmáns estaban integrados na vida social e, como noutras familias, houbo nos dous bandos da política do tempo: Aurelio foi presidente do Recreo de Artesanos (1919), fiscal do distrito en 1931 e despois membro da Falanxe; Celso emigrou á Arxentina, foi tesoureiro da Sociedade Filharmónica Antelana (1929), membro da comisión xestora republicana de 1931 e terceiro tenente de alcalde ^[1].

Estudos

A familia pensou para el a carreira eclesiástica. Aos 11 anos entrou na escola dos Padres Paúles de Baños de Molgas (catro cursos de Latín e Humanidades); aos 15 pasou ao Seminario Maior de Ourense, onde estudou tres anos de Filosofía e catro de Teoloxía (1895-1902), e despois ao de Compostela (1902-1905), con quinto de Teoloxía, grego e Dereito Canónico ^[1]. Despois de tantos anos, con informes de boa conduta e catro solicitudes, non conseguiu a ordenación de menores e subdiaconado, o que cambiou o rumo da súa vida ^[1].

O ambiente musical de Xinzo

A tese describe a Limia como terra de música espontánea: o Catastro da Ensenada (1753) rexistra un gaiteiro en Xinzo e as bandas de música naceron xa na primeira metade do século XIX. En Parada de Ribeira, Manuel Olmos, trombonista autodidacta, ensinou á súa familia e formouse na década de 1880 unha pequena agrupación; en 1924 un dos seus fillos fundou a Unión Musical de Parada de Ribeira. Xosé Pena Fuentes dirixía a banda de Xinzo e en 1930 había dúas, a Lira Antelana (Xosé Álvarez) e a Lira de Parada (Xosé Pena) ^[1]. A primeira comparsa de Entroido documentada é a Tuna Antelana, de 1904, con guitarras, plectros e violíns, e a guitarra tiña protagonismo nesas festas ^[1]. As sociedades con salón eran o Casino Antelano (1903), o Círculo Recreativo de Artesáns (1919) e a Sociedade Filharmónica Antelana (1929) ^[1].

O triunfo en Compostela

En Compostela a súa fama xurdiu arredor do Círculo Católico de Obreiros, onde actuaba con Manuel Valverde, Enrique Lens e outros músicos. Nun recital do Entroido do 22 de febreiro de 1903 tocou a «diana», a «retreta» e a Marcha de Luís XVI, con harmónicos, e o público, segundo a Gaceta de Galicia, pedíalle repeticións unha e outra vez; o cronista destacaba «más afinación, más maestría, más inteligencia, más sentimentalismo» ^[1]. Tocou tamén o 21 de maio e o 6 de decembro de 1903, ese día as súas composicións, a muiñeira «Aturuxos» e «Remembranzas», e en agosto substituíu a Valverde dirixindo o grupo de plectro. Cando en maio de 1904 se despediu do Círculo, por crer que ía ordenarse, o cronista José María Moar louvou a súa habilidade en harmónicos e contou que tocou unha peza de acordes pondo a guitarra sobre a cabeza e sobre as costas ^[1].

A ordenación nunca chegou. O resto da vida de Eulogio Gallego aínda está por reconstruír; o propio título da tese deixa a data de morte aberta ^[1].