Curiosidades da Limia

A gripe de 1918 en Xinzo de Limia e Moreiras

No outono de 1918 a gripe matou 60 persoas no concello de Xinzo e 56 no de Moreiras, que tiña moita menos poboación; o primeiro falecido de Xinzo foi o 16 de outubro e o médico Leopoldo Álvarez deu nome a unha rúa polo seu labor.

No outono de 1918 a pandemia de gripe chegou a Xinzo de Limia e a Moreiras, daquela dous concellos distintos. Nos dous durou ata a primavera de 1919 e foi especialmente virulenta en outubro, novembro e decembro de 1918 ^[1].

O contexto

A epidemia comezou en marzo de 1918 nun campamento militar de Kansas e chegou á fronte europea; en España probablemente entrou en tren desde Francia, con xornaleiros españois e portugueses que volvían. Foi chamada «gripe española» só porque España, país neutral, falaba dela sen censura. En España infectouse un 40 % da poboación e morreron preto de 300.000 persoas ^[1]. En Ourense houbo 16.412 mortos en 1918, o dobre da media dos cinco anos anteriores ou posteriores, e entre agosto de 1918 e abril de 1919 morreron 144,9 persoas por cada 10.000 habitantes na provincia. O gobernador suspendeu a feira mensual de setembro e as visitas aos cemiterios do Día de Defuntos, e prohibiu visitar as casas con defuncións; nalgunhas vilas non soaron as campás «para non asustar» ^[1].

En Xinzo e Moreiras

O 8 de outubro as autoridades de Xinzo dixeron que non había casos, pero pecharon as escolas por prevención. O primeiro falecido foi o 16 de outubro, o mozo Francisco Vidal Gallego, de 22 anos ^[1].
En Moreiras a primeira vítima foi o 6 de novembro, a moza Carolina Colmenero Pérez, de 28 anos ^[1].
Xinzo tiña en 1918 uns 7.000 habitantes e Moreiras entre 1.100 e 1.200 (1.460 no ano da fusión, 1927). Morreron 60 persoas en Xinzo e 56 en Moreiras, case tantas con moita menos poboación. A pandemia afectou sobre todo menores de 50 anos ^[1].
En 1919 case non houbo falecementos; as últimas vítimas morreron en marzo e abril ^[1].

O autor sacou os datos dos libros de defuntos do Rexistro Civil de Xinzo e de Moreiras e publica unha táboa de falecidos por poboacións ^[1].

Quen atendía os enfermos

Xinzo tiña sete médicos (Leopoldo Álvarez, Teodoro Colmenero, Matías González, Eladio Izquierdo —oculista—, Lorenzo Mathé, Emilio Núñez e Marcial Velasco) e tres farmacias (viúva de Arturo Álvarez, Constantino Elices e Manuel Saa). En Moreiras probablemente non había médico nin farmacia ^[1]. Leopoldo Álvarez fixo unha labor humanitaria destacada e o concello da República decidiu, polos seus méritos, dedicarlle a rúa que se chamaba Estrella: a rúa Leopoldo Álvarez, que parte da avenida de Madrid, na esquina da Praza Maior, e remata no adro da igrexa vella de Santa Mariña ^[1].