A Ponte de Liñares e a Feira Nova: unha encrucillada da Limia

A Ponte de Liñares cruza o río Limia no límite entre Bande e a xurisdición histórica de Xinzo. A fonte describe unha ponte romana de traza medieval, alombada, que substitúe outra anterior da vía romana; unha foto mostra a ponte coa canle principal rematada, e outra ponte semellante derrubouse pola canalización do río para desecar a lagoa de Antela ^[1].

Un cruce de vías

Segundo Rodríguez Colmenero (1977), a Vía Nova cruzaba o Limia e seguía polo norte o río e a lagoa de Antela cara a Astorga. Outro camiño saía da Vía Nova á altura de Ponte Liñares cara ao Forum Limicorum (Xinzo), chamado Vía Límica: remontaba o Limia pola Forxa, Sabucedo, Ganade e As Lamas e, desde Xinzo, rodeaba a lagoa polo leste por Morgade, Pena, Folgoso e Cortegada cara a Vilar de Barrio. Entre Morgade e Pena apareceu un miliario honorífico dedicado a Valerio Maximiano ^[1]. Véxase Prehistoria e castros.

A Feira Nova

Aquel paso estratéxico deu lugar a unha das maiores feiras da comarca: a feira da Ponte, ou Feira Nova, o día 22 de cada mes, na parroquia de Santiago de Güín, aínda que pertencía a Bande e dependía da xurisdición de Xinzo ^[1]. En 1755 a feira de Ponte Liñares, anexa á de Xinzo, rendía 4.630 reais e a de Xinzo 12.020; en 1767, 6.300 e 11.200. As taxas eran de dous reais por boi, real e medio por vaca e un real por becerro ou novilla. Máis tarde Bande quixo apoderarse das alcabalas e en 1842 o concello de Xinzo nomeou un representante para defender os seus dereitos nunha reunión en Ourense; a fonte non atopou o resultado e supón que os dereitos se perderon ^[1].

Soult en 1809

Por Ponte Liñares pasaron os franceses de Soult, retirándose de Portugal camiño de Ourense, os días 17 a 19 de maio de 1809: cruzaron o Limia por aquí, atravesaron Porqueira, as veigas de Rairiz e os montes de San Cibrao e Penamá ata Allariz. A milicia da Xunta de Lobeira, co tenente coronel García de Barrio, tiroteouse coa súa retaguarda o 17 de maio na ponte; segundo a súa crónica, Soult viña con 9.000 infantes e 2.000 cabalos ^[1]. Véxase tamén A batalla da ponte de Xinzo.

Coplas

O cantigueiro popular recolle a feira: «Indo prá feira da Ponte / atopei un carballiño», «O río da Feira Nova / pasa por baixo da ponte; / as mozas de Paradela / deixan o gado no monte» e «Un veciño do lugar / ten unha vaca marela / que mercou na Feira Nova / por seis pesetas e media» (Xaquín Lorenzo, Cantigueiro popular da Limia Baixa) ^[1].

Ligazóns

• Historia da Limia
• Batalla da ponte de Xinzo, 1809
• Prehistoria e castros
• Xinzo de Limia

Fontes

1. «A Ponte de Liñares», Historia de Xinzo, 9 de outubro de 2018. https://historiadexinzo.wordpress.com/2018/10/09/a-ponte-de-linares/
2. «PRIVILEGIO DE LA FERIA DE PONTE LIÑARES (Güin. Ourense) 1696.». https://historiadexinzo.wordpress.com/2019/03/12/privilegio-de-la-feria-de-ponte-linares-guin-ourense-1696/