Patrimonio da Limia: torres, conventos, muíños e aldeas etnográficas

Patrimonio e rutas de Vilar de Barrio: muíños, fornos, igrexas e pazos

Inventario do patrimonio de Vilar de Barrio: 197 elementos do catálogo oficial (igrexas, cruceiros, muíños, fornos, hórreos, fontes, pazos e xacementos) por parroquia, máis rutas e paseos.

O catálogo de patrimonio cultural do Plan Básico Autonómico rexistra 197 elementos en Vilar de Barrio, tomados dos catálogos do planeamento municipal (PXOM) ^[1]. Esta páxina reúne os de interese popular, relixioso, arqueolóxico e civil, ordenados por parroquia, e engade os puntos que o mapa colaborativo OpenStreetMap sinala en cada parroquia ^[2]. É un inventario: para a historia dos edificios máis importantes, vexa as fichas de patrimonio da Limia e a páxina de Vilar de Barrio.

Muíños, fornos, hórreos e outra arquitectura popular

A Albergaría. Forno (Arruás) ^[1]
Arnuíde. Castro do Folón de Penadiz; Conxunto de hórreos (A Eirexa); Conxunto de hórreos (Arnuíde); Conxunto de hórreos (Cancillós); Conxunto de hórreos (Penadiz); Forno na Aldea de Abaixo (Arnuíde); Forno na Aldea de Arriba (Arnuíde); Hórreo (Penadiz); Hórreo 1 (A Eirexa); Hórreo 2 (A Eirexa); Hórreo ao lado do camiño (Cancillós); Hórreo en Calvario (Arnuíde); Hórreo na Aldea de Arriba 1 (Arnuíde); Hórreo na Aldea de Arriba 2 (Arnuíde); Hórreo na Aldea de Arriba 3 (Arnuíde); Hórreo no cruce (Cancillós); Hórreo preto da praza (Cancillós); Muíño (A Eirexa); Muíño (Cancillós); Muíño (Penadiz) ^[1]
As Maus. Conxunto de forno e pozo (Porto); Conxunto de hórreos (Alemparte); Conxunto de hórreos (As Maus); Conxunto de hórreos (Porto); Conxunto de hórreos xunto a escola (Porto); Conxunto residencial, patio, hórreo e pombal (Alemparte); Forno exterior (Alemparte); Hórreo (Porto); Hórreo 1 (Alemparte); Hórreo 2 (Alemparte); Hórreo 3 (Alemparte); Hórreo de catro pés (As Maus); Hórreo de tres pés (As Maus); Muíño 1 (Porto); Muíño 2 (Porto); Muíño 3 (Porto) ^[1]
Bóveda. Conxunto de 2 hórreos (Bóveda); Conxunto de 3 hórreos na Vía da Prata (Bóveda); Conxunto de hórreos (Bóveda); Conxunto de hórreos 1 (Vilar de Gomareite); Conxunto de hórreos 2 (Vilar de Gomareite); Conxunto de hórreos 3 (Vilar de Gomareite); Conxunto de hórreos 4 (Vilar de Gomareite); Conxunto de hórreos 5 (Vilar de Gomareite); Conxunto de hórreos 6 (Vilar de Gomareite); Hórreo 1 (Bóveda); Hórreo 2 (Bóveda); Hórreo da praza do lavadoiro (Bóveda); Hórreo de 4 pés (Bóveda); Hórreo de 5 pés (Bóveda); Rúa con Hórreos (Vilar de Gomareite) ^[1]
Padreda. Camiño de hórreos (Padreda); Conxunto de hórreos (A Seara); Conxunto de hórreos (Penouzos); Conxunto de hórreos (San Miguel); Conxunto de vivenda, eira e hórreo (Penouzos); Eira, Hórreo e Pozo (Penouzos); Forno comunal (Padreda); Hórreo 1 (A Seara); Hórreo 1 (San Miguel); Hórreo 2 (San Miguel); Hórreo de 3 pés (Fontela); Hórreo de 4 pés preto da igrexa (Penouzos); Hórreo de catro pés (Penouzos); Hórreo de dous pés (A Seara); Hórreo de dous pés (Fontela); Hórreo de tres pés (Penouzos); Hórreo e forno (Padreda) ^[1]
Prado. Forno (Prado); Forno (Riobó); Hórreo (Riobó); Muíño (Prado); Muíño (Riobó) ^[1]
Rebordechao. Conxunto de eira, forxa e hórreo (Rebordechao); Forno (Rebordechao); Muíño (Rebordechao) ^[1]
Seiró. Conxunto de hórreos (Seiró); Forno (Seiró); Hórreo 5 (Seiró); Hórreo 6 (Seiró); Hórreo 7 (Seiró); Hórreo de 3 pés (Seiró); Hórreo de 4 pés (Seiró); Hórreo de tres pés (Seiró); Patio con hórreo, pozo, pila, galerías e balcóns (Seiró) ^[1]
Vilar de Barrio. Conxunto de hórreos (Vilar de Barrio); Hórreo 1 (Vilar de Barrio); Hórreo 2 (Vilar de Barrio); Hórreo 3 (Vilar de Barrio); Hórreo 4 (Vilar de Barrio); Hórreo 5 (Vilar de Barrio); Hórreo 6 (Vilar de Barrio); Hórreo 7 (Vilar de Barrio) ^[1]

Igrexas, capelas, cruceiros e petos de ánimas

Arnuíde. Capela de San Lourenzo (Arnuíde); Igrexa de Arnuíde (Parroquial de Santa María) (A Eirexa); Necrópole da Igrexa de Arnuíde ^[1]
As Maus. Capela de Borrán (Borrán); Capela de Santo Antón (Porto); Igrexa das Maus (Parroquial de San Pedro) ^[1]
Bóveda. Capela de San Vicente (Vilar de Gomareite); Igrexa de Bóveda (Parroquial de Santa María) ^[1]
Padreda. Capela de San Miguel Padreda; Igrexa de Padreda (Parroquial de San Miguel); Igrexa de Padreda (Parroquial de San Miguel) (Penouzos) ^[1]
Prado. Capela de Riobó; Igrexa de Prado (Parroquial de Santa Cruz) ^[1]
Rebordechao. Igrexa de Rebordechao (Parroquial de Santa Mariña); Xacemento medieval da Ermida de San Mamede (Rebordechao) ^[1]
Seiró. Igrexa de Seiró (Parroquial de San Salvador) ^[1]
Vilar de Barrio. Capela de Vilar de Gomareite (Vilar de Barrio); Cruceiro 1 (Vilar de Barrio); Cruceiro2 (Vilar de Barrio) ^[1]

Fontes, lavadoiros e pontes

A Albergaría. Fonte (Arruás); Lavadoiro (Arruás) ^[1]
Arnuíde. Lavadoiro e fonte (A Eirexa); Lavadoiro e fonte (Cancillós); Ponte Calvelo; Ponte de Arnuíde (A Eirexa); Ponte de pedra (Penadiz) ^[1]
As Maus. Fonte 1 (Borrán); Fonte 2 (Borrán); Fonte e lavadoiro (Parada) ^[1]
Bóveda. Fonte (Bóveda); Fonte e abrevadoiro (Vilar de Gomareite); Fonte, pía e banco (Bóveda); Praza do lavadoiro (Bóveda) ^[1]
Padreda. Casa de balcóns de ferro con pozo (Penouzos); Fonte 1 (San Miguel); Fonte 2 (San Miguel); Fonte e lavadoiro (Padreda); Lavadoiro (Padreda); Lavadoiro e fonte (San Miguel); O Pozo da Pila (A Seara) ^[1]
Prado. Fonte (Riobó) ^[1]
Seiró. Fonte e lavadoiro (Seiró); Paseo do bebedoiro (Seiró) ^[1]
Vilar de Barrio. Fonte (Vilar de Barrio); Fonte e lavadoiro (Vilar de Barrio) ^[1]

Pazos, casas e edificios de interese

Arnuíde. Casa reitoral da Eirexa ^[1]
As Maus. Antiga escola (As Maus); Casa con inscrición (Parada); Casa do Issac (As Maus); Casa do cura con inscricións (Porto); Casa reitoral das Maus (San Pedro); Conxunto de casas (As Maus) ^[1]
Bóveda. Casa con inscrición (Bóveda); Casa do Marqués de Bóveda; Casa reitoral de Bóveda (Vilar de Gomareite) ^[1]
Padreda. Casa con Contrafortes (Padreda); Casa con inscricións (Penouzos); Casa do Patio do Gaioso (Padreda); Castro do Castelo da Pedreda (Padreda) ^[1]
Prado. Casa reitoral de Prado; Escola (Prado); Rúa con casas de madeira (Prado) ^[1]
Rebordechao. Casa con inscricións (Rebordechao); Escola (Rebordechao) ^[1]
Seiró. Casa con escudos (Seiró); Casa reitoral de Seiró ^[1]
Vilar de Barrio. Casa con arcos (Vilar de Barrio); Casa reitoral de Vilar do Barrio (Vilar de Barrio) ^[1]

Castros, mámoas e xacementos arqueolóxicos

As Maus. Castro de Porto ^[1]
Bóveda. Castro de Bóveda ^[1]
Seiró. Mámoa da Chaira 1 (Seiró); Mámoa da Chaira 2 (Seiró) ^[1]

Outros elementos catalogados

A Albergaría. Canle de auga en pedra (Arruás) ^[1]
Arnuíde. A Medorriña (O Folón); Lombo do Campo Tiñoso (Arnuíde) ^[1]
As Maus. Paseo polo río Arnoia (Parada); Rúa con balcóns (Alemparte); San Martiño (Alemparte); Vía empedrada (Parada) ^[1]
Bóveda. Porta de entrada (Bóveda); Vivenda (Bóveda); Vivenda con caleados decorativos (Vilar de Gomareite) ^[1]
Padreda. Canle de auga (San Miguel); Os Ferreños (Padreda); Rúa con balcóns (San Miguel) ^[1]
Prado. Alvarizas 1 (Riobó); Alvarizas 2 (Riobó) ^[1]
Rebordechao. Núcleo das Casetas (Rebordechao) ^[1]
Seiró. Rúa empedrada (Seiró) ^[1]
Vilar de Barrio. Estación do tren (Borrán) ^[1]

Outros puntos do mapa colaborativo

OpenStreetMap, un mapa elaborado por voluntarios, sinala estes lugares de interese na zona. Os datos poden estar incompletos ou desactualizados, e os puntos sen nome non se listan individualmente ^[2].

Arnuíde. Xacemento: A Medorriña, Castro do Folón; Área de lecer: 2 sen nome ^[2]
As Maus. Muíño: Muíño do Xastre, Os Tres Muíños e 3 sen nome; Xacemento: O Castro, Petróglifo de Valgrande ^[2]
Bóveda. Miradoiro: 1 sen nome; Xacemento: Castro de Bóveda, O Castelo e 1 sen nome ^[2]
Rebordechao. Miradoiro: A Cadeira da Raíña; Torre: 1 sen nome ^[2]
Seiró. Atracción: Os Canastros; Xacemento: Mámoa da Chaira ^[2]
Vilar de Barrio. Monumento: En recoñecemento da primeira comisión da Festa da Pataca, 1979; Obra de arte: 1 sen nome ^[2]

Rutas e paseos

Páxinas Galegas menciona a ruta de sendeirismo de Riobó, na que se atopan as fervenzas da presa do Muíño de Riobó, e as fervenzas de Prado, de fácil acceso desde a estrada; non indica o trazado, a lonxitude nin a dificultade ^[3].

Entre os miradoiros están a Cadeira da Raíña (a Silla de la Reina) e o miradoiro do alto de San Mamede, de fácil acceso, e o Parque Fluvial de Alemparte é unha área de lecer con mesas, columpios e un regato ^[3].

A ruta de aves Burhinus (10 km, a pé ou en bicicleta, de 3 a 4 horas a pé ou unhas 2 en bicicleta, dificultade baixa) comeza e remata en Vilar de Gomareite, e pasa pola Pedra Alta e polos camiños da antiga Lagoa de Antela ^[4]. O menhir da Pedra Alta mide uns 3,5 m, e as cruces gravadas son probablemente dos séculos IX ao XI; marca o límite con Sarreaus e Xunqueira de Ambía ^[3].