A concello in eastern A Limia, on the road from Xinzo to Verín: the Romanesque church of Zos, a Roman altar to the Lares, a priest's account of the 1598 plague in Escornabois and the Veiga de Limia, a wetland left from the Antela lagoon.
Trasmiras is a concello (municipality) in the east of the A Limia district, in the province of Ourense, crossed by the N-525 and the A-52 motorway on the road from Xinzo to Verín. It has one of the best-preserved Romanesque churches in the district, Santa María de Zos, and shares with Xinzo the Veiga de Limia, a wetland that survived the draining of the Lagoa de Antela [4].
It had 1,828 inhabitants in 2003, 1,365 in 2016 and 1,216 in 2025 [4][1].
Landscape
The north-west of the municipality drains into the Limia; the other main basins are those of the Trasmiras and Faramontaos rivers [4]. The Veiga de Limia, about 1,400 hectares between Trasmiras and Xinzo, is a wetland left isolated after the lagoa (lagoon) was drained [4]. See Lagoa de Antela.
In 1799 the Count of Guzmán, inspector of roads, travelled the stretch from Viladerrei to Allariz, and his itinerary, published by Ramón Otero Pedrayo in Nós in 1927, describes Trasmiras as lying "no cerne d´un país de lameiros e arbres baixos" ("in the heart of a country of wet meadows and low trees") and Abavides, which "dend´o monte olla a larganza da Limia Baixa" ("from its hill looks out over the breadth of the Limia Baixa") [11].
History
Hillforts and Romans
The heritage catalogue lists castros (Iron Age hillforts) at Zos, Vilaseca, Vilar de Lebres and Vila de Rei, and Roman sites at Abavides, Lobaces, Chamosiños and Vilar de Lebres [16]. In Roman times the area came under the Forum Limicorum[4]. In a gateway beside the old road through the village stands a granite altar dedicated to the Lares Turolici by one Marcus Tertiolus: "M(arcus) Tertiolus Laribus Tur(olicis) ex vo(to) p(osuit)" [5]. Manuel García Valdeiras identifies the villa Scornaboves in the cartulary of Celanova with present-day Escornabois, built on a Gallaeco-Roman hillfort [6].
Middle Ages
In the Middle Ages the area was under the influence of the county of Lemos [4]; Abavides belonged to the count of Lemos and the rest to the count of Monterrei [8]. Romanesque churches survive from the period: Zos keeps its Romanesque fabric intact, with a façade of three archivolts, while those of Trasmiras, Vilar de Lebres and Abavides were later altered [4][8]. The hamlet of O Castelo, in Vila de Rei, is named after the fortress of Canderrei, which stood above it [10].
The 1598 plague in Escornabois
The priest Francisco Rodríguez recorded in the Escornabois register of deaths how the plague reached the parish in September 1598: first Rabal, three weeks later the Lower Quarter and in November the Upper Quarter. 118 people died, 61 of them boys and children, 39 women and 18 adult men. People in the Upper Quarter even built walls to cut themselves off from the Lower, and famine was such "que no se hallaba pan por dinero" (that bread could not be had for money). Of the children born during the outbreak only one survived, Inés, baptised in July 1599 [7].
From the 19th century to today
The priest and writer Remigio Garrido Bouzas died in Escornabois in 1907 [13]. The pharmacist Modesto Álvarez Elices, who kept a chemist’s shop in Trasmiras, was mayor of Xinzo in 1935 [15]. Trasmiras airfield operated at Vilaseca; it opened in 1993 with a flight in which the mayor was injured and was abandoned after a fatal accident in 1997 [12].
Heritage highlights
Romanesque church of Santa María de Zos, with its three-archivolt façade and Stations of the Cross [4][16].
Church of San Martiño de Abavides, remodelled between 1688 and 1728, with a high altarpiece by Gregorio Álvarez de Araujo (1773), restored in 2004 [8].
The churches of San Xoán de Trasmiras and San Salvador de Vilar de Lebres, with Romanesque remains [4].
The peto de ánimas (wayside shrine for the souls) and cruceiro (traditional stone cross) of Escornabois, and the chapel at Rabal [4][16].
O Castelo chapel, on a hill in Vila de Rei [4][16].
A manor house with a watchtower and turret in Zos and many stone crosses, all in the heritage catalogue [16].
At Zos, beside the A-52, stands one of the five Osborne bulls left in Galicia [9].
The heritage catalogue lists 98 sites in the municipality [16].
Festivals
We have not found an official list of the municipality’s festivals.
Notable people
Remigio Garrido Bouzas (Baños de Molgas, 1830 – Escornabois, 1907), priest and writer [13].
Modesto Álvarez Elices, pharmacist in Trasmiras and mayor of Xinzo de Limia (1935) [15].
The philologist Isaac Alonso Estraviz earned his doctorate in 1999 with a thesis on O falar dos concelhos de Trasmiras e Qualedro, the speech of Trasmiras and Cualedro [14].
Parishes
The concello has 9 parroquias (parishes, local territorial units) [3]:
Alexander de los Ríos Conde, "La peste que exterminó a 118 personas en Escornabois (Trasmiras, Ourense) a finales del siglo XVI", Vía Lethes, 11/05/2020. https://vialethes.es/peste-escornabois-trasmiras
As aldeas de Escornabois e Vilariño das Poldras celebraron o Día da Muller Rural lembrando a resistencia das veciñas que, no pasado, desafiaron as normas sociais da súa época.
A xornada serviu para poñer en valor a loita destas mulleres, que foron pioneiras na defensa dos seus dereitos en dous momentos clave da nosa historia local:
Escornabois (1952): As veciñas mobilizáronse para defender o monte comunal.
Vilariño das Poldras: As mulleres reivindicaron o dereito a vestir pantalóns,…
Juan Manuel Losada, investigador natural de Viladerrei (Trasmiras), pasou de traballar nas hortas da súa infancia a dirixir investigacións punteiras sobre agricultura no Instituto La Mayora, en Málaga.
Este experto, formado na Universidade de Vigo e con experiencia previa en Harvard, exerce hoxe como unha especie de cardiólogo de árbores. O seu labor céntrase en optimizar o uso da auga e dos recursos nas plantacións mediante tecnoloxía avanzada:
Agricultura de precisión: Emprega sensores,…
A Garda Civil detivo este 24 de setembro a un home de 74 anos, veciño de Calvos de Randín, como presunto autor de cinco lumes forestais rexistrados no concello de Trasmiras.
O home foi arrestado ás 23:30 horas do martes. Segundo a investigación, os incendios que se lle atribúen queimaron un total de 7 hectáreas de monte.
A Garda Civil aclara que esta detención non ten relación co gran incendio que afecta estes días a Calvos de Randín —que xa calcinou máis de 400 hectáreas—, senón que se…
A Garda Civil detivo esta pasada noite a un home de 74 anos, veciño de Calvos de Randín, acusado de provocar cinco lumes forestais no municipio de Trasmiras.
Os feitos ocorreron na madrugada do día 24 de setembro. Segundo a investigación, o detido está implicado nos seguintes sucesos:
Data: Madrugada do 24 de setembro.
Lugar: Termo municipal de Trasmiras.
Consecuencias: Os incendios afectaron a un total de 7 hectáreas de terreo.
A detención produciuse ás 23.30 horas de onte, martes, tras…
A conselleira de Vivenda, María M. Allegue, reuniuse hoxe en Santiago co alcalde de Trasmiras, Emilio Pazos, para tratar melloras no municipio.
O encontro en San Caetano serviu para avanzar en diversas actuacións centradas en dúas áreas clave:
Mellora da calidade de vida da veciñanza.
Reforzo da economía local do concello.
A Xunta manterá o seu apoio ao goberno municipal para sacar adiante estes proxectos de infraestruturas pendentes.
O BNG de Trasmiras denuncia que o goberno local perdeu unha subvención de Agader, de ata 100.000 euros, por presentar un único proxecto deficiente para a reforma do cuartel da Garda Civil.
A convocatoria permitía solicitar financiamento para ata tres actuacións diferentes, algo que o Concello non aproveitou. Mentres municipios próximos como Porqueira ou Muíños si acadaron as axudas, Trasmiras quedou fóra por non cumprir os requisitos técnicos na súa proposta.
Desde o BNG sinalan que existían…
Unha explotación de Trasmiras, que conta con 107 cabezas de gando da raza autóctona Limiá, recibe o apoio da Xunta para a cría e conservación de animais en perigo de extinción.
A Consellería do Medio Rural destina 390.000 euros nesta segunda convocatoria de axudas, dirixida a gandeiros que traballan con razas galegas. O reparto dos fondos é o seguinte:
Gando bovino: 350.000 euros en total, con ata 350 euros por animal.
Gando ovino e caprino: 40.000 euros en total, con ata 60 euros por…
O Concello de Trasmiras pechou este domingo a piscina municipal de Vilaseca tras atopar excrementos na auga. O suceso, causado por un asaltante durante a madrugada, obrigou a cancelar todas as actividades previstas para esta semana.
O alcalde, Emilio José Pazos, confirmou que as instalacións permanecerán precintadas por motivos de hixiene. Técnicos de AquaOurense analizarán a auga este luns para determinar se é segura. O tempo de reapertura depende destes resultados:
Tempo estimado de espera:…
Un turismo quedou totalmente calcinado este xoves pola tarde tras comezar a arder mentres circulaba pola autovía A-52, á altura do municipio de Trasmiras.
O suceso ocorreu sobre as 17:45 horas no punto quilométrico 81, en sentido O Porriño. Aínda que o vehículo quedou completamente queimado, non houbo que lamentar danos persoais.
Ata o lugar desprazáronse efectivos da Garda Civil e os Bombeiros de Xinzo de Limia, que traballaron para apagar o lume e retirar o coche da vía. O incidente…
A tarde deste luns estivo marcada por tres saídas de vía en estradas do sur de Ourense. Un home permanece ferido grave tras quedar atrapado no seu vehículo.
O accidente máis grave ocorreu ás 18:46 horas na estrada OU-1107, ao seu paso por Chamosiños (punto quilométrico 7). O coche avisou automaticamente ao 112 e, ao chegar as asistencias, foi necesaria a intervención dos bombeiros para sacar ao condutor do interior. Un helicóptero medicalizado trasladou ao ferido para recibir asistencia…
Trasmiras, Sarreaus e partes de Xinzo (Couso de Limia) superan os niveis de nitratos recomendados na auga de consumo, unha situación que tamén afecta a outros puntos da provincia de Ourense.
Segundo os datos do Ministerio de Sanidade, estes municipios superan os 30 miligramos por litro de nitratos. Aínda que o límite legal máximo é de 50 mg/L, este nivel obriga aos concellos a tomar medidas urxentes para limpar a auga das súas redes.
A situación na provincia é a seguinte:
Puntos críticos…
Os deputados do Partido Popular pola provincia de Ourense rexistraron unha iniciativa no Congreso para reclamar ao Goberno central un reforzo da seguridade e a reapertura das instalacións da Garda Civil en Trasmiras.
A iniciativa, asinada polos deputados Ana Vázquez, Rosa Quintana e Celso Delgado, responde á vaga de roubos que está a sufrir o sector agrario na comarca da Limia. Segundo explican os populares, os agricultores levan meses padecendo incidentes constantes que comprometen a…
Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17
Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Map of Trasmiras
