Patrimonio da Limia: torres, conventos, muíños e aldeas etnográficas

Patrimonio e rutas de Xinzo de Limia: muíños, fornos, igrexas e pazos

Inventario do patrimonio de Xinzo de Limia: 199 elementos do catálogo oficial (igrexas, cruceiros, muíños, fornos, hórreos, fontes, pazos e xacementos) por parroquia, máis rutas e paseos.

O catálogo de patrimonio cultural do Plan Básico Autonómico rexistra 199 elementos en Xinzo de Limia, tomados dos catálogos do planeamento municipal (PXOM) ^[1]. Esta páxina reúne os de interese popular, relixioso, arqueolóxico e civil, ordenados por parroquia, e engade os puntos que o mapa colaborativo OpenStreetMap sinala en cada parroquia ^[2]. É un inventario: para a historia dos edificios máis importantes, vexa as fichas de patrimonio da Limia e a páxina de Xinzo de Limia.

Muíños, fornos, hórreos e outra arquitectura popular

A Pena. Forno (Trandeiras) ^[1]
Damil. Forno (Rebordechá) ^[1]
Seoane de Oleiros. Forno (Seoane de Oleiros) ^[1]

Igrexas, capelas, cruceiros e petos de ánimas

A Pena. Capela (A Pena); Igrexa da Pena (Parroquial de San Pedro); Mosteiro do Bon Xesús (Trandeiras); Peto de Ánimas (A Pena); Peto de Ánimas (Trandeiras) ^[1]
Boado. Cruceiro (Boado); Igrexa de Boado (Parroquial de San Pedro) ^[1]
Cima de Ribeira. Capela de Soutelo de Ribeira; Igrexa de Cima de Ribeira (Parroquial de San Miguel) ^[1]
Damil. Cruceiro (Rebordechá); Igrexa de Damil (Parroquial de San Salvador) (Rebordechá) ^[1]
Faramontaos. Cruceiro (Faramontaos); Igrexa de Faramontaos (Parroquial de San Salvador) ^[1]
Ganade. Capela da Ascensión (A Gorgoloza); Capela de San Vitorio (San Vitoiro); Cruceiro (Ganade); Igrexa de Ganade (Parroquial de San Bartolomeu) ^[1]
Gudín. Capela (Gudín); Igrexa de Gudín (Parroquial de San Miguel) ^[1]
Guntimil. Casa con capela en Guntimil; Cruceiro (Guntimil); Igrexa de Guntimil (Parroquial de San Xoán) ^[1]
Lamas. Capela de Santo Cristo (Lamas); Igrexa de Lamas (Parroquial de Santa María) ^[1]
Laroá. Capela (As Fiestras); Cruceiro (As Fiestras); Cruceiro (Laroá); Igrexa de Laroá (Parroquial de Santa María) ^[1]
Moreiras. Cruceiro (Moreiras); Igrexa de Moreiras (Parroquial de San Tomé) ^[1]
Morgade. Cruceiro (Morgade); Igrexa de Morgade (Parroquial de San Tomé ) ^[1]
Mosteiro de Ribeira. Cruceiro (Mosteiro de Ribeira); Igrexa de Mosteiro de Ribeira (Parroquial de Santa María) ^[1]
Novás. A Capela dos Mouros (O Mosteiro); Cruceiro (Novás); Cruceiro (Queirugás); Igrexa de Novás (Parroquial de San Nicolao) ^[1]
Parada de Ribeira. Cruceiro (Parada de Ribeira); Igrexa de Parada de Ribeira (Parroquial de San Salvador) ^[1]
Piñeira Seca. Capela (Piñeira Seca); Cruceiro (Piñeira Seca); Igrexa de Piñeira Seca (Parroquial de Santo André) ^[1]
San Pedro de Laroá. Capela (Paredes); Capela de San Bieito (Rebordechá); Cruceiro (Paredes); Cruceiro (Rebordechá); Cruceiro (San Pedro); Igrexa de San Pedro de Laroá (Parroquial de San Pedro); Peto de Ánimas (Rebordechá) ^[1]
Seoane de Oleiros. Igrexa de Seoane de Oleiros (Parroquial de San Xoán); Inscricións (ara da igrexa de Seoane) (Seoane de Oleiros); Inscricións (epígrafe da igrexa de Seoane) (Seoane de Oleiros); Outeiro da Cruz (Seoane de Oleiros) ^[1]
Solbeira de Limia. Capela (Pidre); Capela de Santo Andrés (Solbeira); Cruceiro (Solbeira); Igrexa de Solbeira de Limia (Parroquial de San Pedro) (Solbeira) ^[1]
Xinzo de Limia. Capela (Baronzás); Capela do cementerio (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Ourense 13-Rúa da Igrexa (Xinzo de Limia); Casa na rúa da Igrexa (Xinzo de Limia); Cruceiro (Xinzo de Limia); Igrexa de Xinzo de Limia (Parroquial de Santa Mariña); Igrexa nova de Xinzo de Limia ^[1]

Fontes, lavadoiros e pontes

Boado. Fonte (Boado) ^[1]
Damil. Lavadoiro (Damil) ^[1]
Faramontaos. Ponte Nova (Faramontaos); Ponte Vella sobre o río Faramontaos (Casás) ^[1]
Guntimil. Fonte (Guntimil) ^[1]
Novás. Lavadoiro (Novás) ^[1]
San Pedro de Laroá. Lavadoiro (San Pedro) ^[1]
Solbeira de Limia. Lavadoiro (Pidre) ^[1]

Pazos, casas e edificios de interese

Boado. Casa (Boado) ^[1]
Damil. Casa (Damil); Casa (Rebordechá) ^[1]
Faramontaos. Antiga casa reitoral de Faramontaos ^[1]
Ganade. Casa da Torre (A Gorgoloza); Casa de Outeiro (Ganade); Casa reitoral de Ganade; O Castelo (Ganade); Os Pazos (A Gorgoloza) ^[1]
Gudín. Casa reitoral de Gudín ^[1]
Guntimil. Casa (Gudes); Casa con escudo (Guntimil); Casa reitoral de Guntimil; Pazo dos Vallejo (Gudes) ^[1]
Laroá. Casa reitoral de Laroá ^[1]
Moreiras. Casa reitoral de Moreiras ^[1]
Morgade. Casa reitoral de Morgade; Outeiro Tras das Xás/A Casa da Moura/As Covatas (Morgade) ^[1]
Mosteiro de Ribeira. Pazo de Ribeira (Mosteiro de Ribeira) ^[1]
Piñeira Seca. Casa con escudo (Piñeira Seca) ^[1]
San Pedro de Laroá. Casa (Paredes) ^[1]
Solbeira de Limia. Casa reitoral de Solbeira de Limia (Solbeira) ^[1]
Xinzo de Limia. Casa con escudo na Rúa Galicia (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 1, 3 e 5 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 10 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 11 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 16 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 2 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 22 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 24 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 26 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 28 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 34 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 38 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 4 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 40 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 6 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 7 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 8 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 85 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Madrid 9 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Ourense 1-3 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Ourense 4 (Xinzo de Limia); Casa na Avenida de Ourense 5 (Xinzo de Limia); Casa na avenida de Madrid 45 (Xinzo de Limia); Casa na rúa Curros Enríquez 1 (Xinzo de Limia); Casa na rúa Curros Enríquez 2 (Xinzo de Limia); Casa na rúa Curros Enríquez 3 (Xinzo de Limia); Casa na rúa Curros Enríquez 5 (Xinzo de Limia); Casa na rúa Lepanto (Xinzo de Limia); Casa na rúa Lepanto-Avenida de Madrid (Xinzo de Limia); Casa na rúa Lepanto-Dous de Maio (Xinzo de Limia); Casa reitoral de Xinzo de Limia; Escudo en Casa da Praza Maior (Xinzo de Limia) ^[1]

Castros, mámoas e xacementos arqueolóxicos

Boado. Mámoa da Moulla 1 (Boado); Mámoa da Moulla 2 (Boado); Os Castros (Porto Alto) ^[1]
Ganade. Inscricións (miliario de Ganade) ^[1]
Gudín. A Pena Escrita (Gudín); Xacemento medieval das Anduriñas (Gudín); Xacemento romano das Anduriñas (Gudín) ^[1]
Morgade. A Cidá/O Castro/O Monte da Cidá (Morgade) ^[1]
Mosteiro de Ribeira. O Castro/A Cidá/Os Netos/O Regueiral (Mosteiro de Ribeira) ^[1]
Novás. Castro de Novás ^[1]
Parada de Ribeira. O Castro de Parada de Ribeira ^[1]
Seoane de Oleiros. Inscricións (miliario) (Seoane de Oleiros) ^[1]
Xinzo de Limia. Outeiro dos Castros/Os Castros (Porto Alto) ^[1]

Outros elementos catalogados

A Pena. Conxunto de arquitectura tradicional (Trandeiras) ^[1]
Cima de Ribeira. O Lodeiro (Cima de Ribeira) ^[1]
Damil. A Cerquiña (San Pedro); Os Freixos (Damil) ^[1]
Ganade. A Canella do Santo (A Gorgoloza); A Cheda (San Vitoiro); Inscricións (ara a Xúpiter) (Ganade); Inscricións (ara de Sualo) (Ganade); Inscricións (epígrafe funerario de Ganade); O Padrón (A Lagoa); Os Charcos (A Gorgoloza) ^[1]
Gudín. A Pedreira (O Mosteiro); O Alto do Seixo/O Alto do Seixo/O Milleiro (Gudín); O Milleiro (Gudín); Os Pardieiros (O Bouzo) ^[1]
Guntimil. Os Regueiros/A Pedreira (Mosteiro de Ribeira) ^[1]
Mosteiro de Ribeira. Antigo Priorato (Mosteiro de Ribeira) ^[1]
Novás. As Cortiñas (O Mosteiro); As Pías dos Mouros (Novás) ^[1]
San Pedro de Laroá. A Rivela (San Pedro); Gundís (Laroá); Inscricións (San Pedro); O Corno do Monte/A Cortiña Nova (Rebordechá); Paredes ^[1]
Seoane de Oleiros. As Cortiñas (Seoane de Oleiros); Inscricións (epígrafe funarario) (Seoane de Oleiros) ^[1]
Solbeira de Limia. San Breixo (Pidre) ^[1]
Xinzo de Limia. A Cortiñela (Xinzo de Limia); A Touza/A Viña (Xinzo de Limia); Antigo cuartel (Xinzo de Limia); As Donas (Damil); O Couto/A Cabreira (Baronzás); Portada do cementerio (Xinzo de Limia); Praza de Abastos (Museo do Entroido) (Xinzo de Limia) ^[1]

Outros puntos do mapa colaborativo

OpenStreetMap, un mapa elaborado por voluntarios, sinala estes lugares de interese na zona. Os datos poden estar incompletos ou desactualizados, e os puntos sen nome non se listan individualmente ^[2].

A Pena. Torre: Castelo da Pena e 1 sen nome; Xacemento: 1 sen nome ^[2]
Boado. Monumento: Benito Valencia Bouza ^[2]
Guntimil. Xacemento: Paraños ^[2]
Morgade. Xacemento: A Cidá ^[2]
Mosteiro de Ribeira. Xacemento: O Castelo ^[2]
Novás. Xacemento: Castro de Novás, Pena Escribida, Sartegos de Mosteiro ^[2]
Xinzo de Limia. Torre: 6 sen nome; Área de lecer: Merendoiro do Río Limia e 1 sen nome ^[2]

Rutas e paseos

Ruta da Portela (circular, preto de 10,5 km, para camiñantes e ciclistas). Parte da Alameda do Toural, ao carón do río, segue o Limia ata o centro de Piñeira Seca, o Alto do Depósito, a Torre da Portela, a Torre da Pena e o mosteiro do Bon Xesús das Trandeiras. É recente e leva sinais e códigos QR en cada punto, e xa hai guía en PDF ^[3].
Ruta Podiceps (14 km, dificultade baixa, 3 a 4 horas a pé ou unhas 2 en bicicleta): vai de Xinzo ás areeiras da Limia e volve; mellor de finais de abril a xuño e en setembro ^[4].
Ruta Burhinus (10 km, dificultade baixa, de 3 a 4 horas a pé), cara á Pedra Alta desde Vilar de Gomareite, e as rutas en coche Riparia e Milvus, que saen de Xinzo e pasan por Ponte Liñares, o canal de Antela e o mosteiro de Trandeiras ^[4].
Camiño de Santiago: a variante do Camiño Portugués da Vía da Prata pasa por Xinzo; véxase Rutas e roteiros pola Limia.