Símbolos e tradicións de Xinzo: escudo, xigantes, pasodobre e Dama da Lagoa

Xinzo de Limia ten varios símbolos propios, algúns oficiais e outros populares. Esta páxina recolle o que contan os traballos de Edelmiro Martínez Cerredelo ^[1]–^[4].

O escudo

O escudo actual aprobouno o Real Decreto 771/1979, durante a alcaldía de José Pérez Rodríguez. Está «partido e medio cortado»: primeiro, de prata, banda de sabre con cadea de ouro de oito elos; segundo, de ouro, un galo de goles; terceiro, de sinople, dúas espigas de ouro en aspa; timbre de coroa real pechada ^[1]. As armas do primeiro cuartel son as dos Zúñiga, condes de Monterrei, liñaxe que dominou a xurisdición de Xinzo; o galo e as espigas representan a riqueza agrícola e pecuaria do concello. Benito Vicetto, na súa Historia de Galicia, di que o galo «se adora en toda la comarca de la Limia por ciertas razones», sen explicalas ^[1].

En 2011 o autor avisou ao alcalde de que circulaban escudos distintos do oficial; en 2017–2018 o concelleiro de Cultura xestionou con Fernando Dopico e o CSIC de Galicia, e coa Comisión Heráldica da Xunta, unha proposta de escudo e de bandeira, que non tivo unanimidade política na comisión informativa de 2017 ^[1].

Xigantes e cabezudos

Os xigantes que había en Xinzo nos anos 50 representaban os Reis Católicos e sucederan a «El Gigante y La Giganta», que facían lembrar os desaparecidos Chistera e Pallona e baixaban as rúas ao son dos gaiteiros no Corpus. Os actuais, de 1985, obra do obradoiro «Titiriti» de Baiona, representan Décimo Xuño Bruto e Inés de Castro, a terceira parella da vila. Os cabezudos son o Demo, o Esmolante (Xesús disfrazado) e a Vella, tres personaxes da lenda de Antioquía: a vella que quentou a Xesús e lle deu leite de cabra e un anaco de bica, e salvou do asolagamento da cidade ^[2].

O pasodobre de 1929

A Tuna Antelana cantou no Entroido de 1929 un pasodobre que comeza «Ginzo de Limia, hermosa villa / donde el Sol brilla con mucho ardor» (cita). A música é do mestre Pena, Xosé Pena Fuentes, de Parada de Ribeira, nomeado en outubro de 1929 director das agrupacións musicais da Sociedade Filharmónica Antelana por 100 pesetas ao mes; a letra, de Francisco Seijo Iglesias. Cando a cantante María do Ceo presentou un himno novo, algúns veciños defenderon que o verdadeiro era o de 1929; Fernando Dopico compoñía unha versión galega, «Xinzo de Limia, fermosa vila» ^[3]. Véxase Francisco Seijo Iglesias.

Xosé Lois Carreira e A Dama da Lagoa

O escultor limiao Xosé Lois Carreira (Eibar, 1971, fillo de emigrantes de Parada de Ribeira, licenciado en Belas Artes por Bilbao e París) talla en 2018 «A Dama da Lagoa», unha peza de granito de case sete metros e 150.000 quilos para a rotonda do parque empresarial de Xinzo. Di que é «un tributo a Limuhe» e ás mulleres da comarca, da prehistoria ao mito de Antioquía e ao rural actual; fai o traballo con cincel, lima, pico e punteiro, sen maqueta ^[4].

Do mesmo escultor son o monumento á Pantalla do Parque do Pombal, en mármore portugués, inaugurado no verán de 1998, o monumento ao Cigarrón de Verín (2003), «Nexus-VI» (8 m e 100 toneladas) na glorieta da Ponte do Milenio de Ourense e a escultura en homenaxe a Toñito Mestre, colaborador do Antela ^[4].

Ligazóns

• Curiosidades da Limia
• Xinzo de Limia
• Lendas de Xinzo de Limia
• Francisco Seijo Iglesias

Fontes

1. «O escudo e a bandeira municipal do concello de Xinzo de Limia», Historia de Xinzo, 28 de xullo de 2018. https://historiadexinzo.wordpress.com/2018/07/28/o-escudo-e-a-bandeira-municipal-do-concello-de-xinzo-de-limia/
2. «Os xigantes e cabezudos nas festas de Xinzo», 19 de febreiro de 2016. https://historiadexinzo.wordpress.com/2016/02/19/os-xigantes-e-cabezudos-nas-festas-de-xinzo/
3. «O pasodobre de 1929: himno oficial de Xinzo?», 12 de xullo de 2016. https://historiadexinzo.wordpress.com/2016/07/12/o-pasodobre-ginzo-de-limia-himno-oficial-de-xinzo/
4. «A escultura "A Dama da Lagoa" de Xosé Lois Carreira», 11 de setembro de 2018. https://historiadexinzo.wordpress.com/2018/09/11/a-escultura-a-dama-da-lagoa-de-xose-lois-carreira/