Charcas e aves da Lagoa de Antela: a volta da lagoa

A lagoa de Antela, desecada a partir de 1958, volve ter lugares de auga: as charcas recuperadas que a web comarcal xinzodelimia.eu titula «A volta da lagoa xa é unha realidade». Esta páxina recolle as especies que ensina e, á parte, o traballo de restauración de humidais da Sección Antela da SGHN ^[1][2].

As especies da charca

A web fotografa 16 especies, con nomes galegos, nun observatorio e nunhas charcas recuperadas, algunhas tomadas desde un miradoiro e unha área de lecer ^[1]:

1. andoriña das barreiras
2. folosa grande
3. mergullón pequeno
4. cegoña branca
5. galiñola negra
6. espadana
7. lavanco
8. pita de auga
9. rá verde
10. garza real
11. mazarico real
12. xunco
13. píldora pequena
14. ambroíño de río
15. bilurico común
16. rá de San Antón

Entre as imaxes hai unha garza nunha charca recuperada, patos, o hábitat con árbores onde se agochan as aves, un niño de cegoña con cegoñiños durante unha inundación da lagoa e postas de sol sobre Antela ^[1]. A lista mestura aves acuáticas, aves de ribeira e anfibios; a web non engade os nomes científicos.

Dúas aves raras: a cerreta e o sisón

A cerreta ou becacina (Gallinago gallinago) só ten xa dous lugares de nidificación en España, un en Ávila e outro na provincia de Ourense; na Limia era moito máis abundante antes da desecación da Lagoa de Antela, e en Galicia sobreviven unhas decenas de parellas reprodutoras. Segundo Gciencia, a nidificante está no Catálogo Galego de Especies Ameazadas pero a Xunta permite a súa caza en migración con restricións en poucos concellos do sur de Ourense, e o seu plan de recuperación non se desenvolveu ^[3]. O sisón común, nomeado Ave do Ano 2017 pola SEO/BirdLife, é unha pequena avutarda de campos de cereal e pasteiros secos; en Galicia só quedan algunhas parellas nas comarcas da Limia e da Terra Chá, e en España figura como «vulnerable» ^[4].

A restauración de humidais

A Sección Antela da Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) traballa na restauración dos humidais da Limia, un labor que o Museo da Limia recoñeceu co Premio Pedra Alta (véxase Premio Pedra Alta). En 2023, para o Día Mundial dos Humidais e os 50 anos do Grupo Ornitolóxico Galego (SGHN), o Concello de Sandiás e a SGHN organizaron unha xornada ^[2]:

• ás 10:00, visita ao «Humidal Antonio Villarino», propiedade da SGHN, e á Veiga de Gomareite, no extremo norte da antiga lagoa;
• á tarde, visita aos proxectos nas areeiras da Limia;
• ás 18:30, charla de Serafín González, presidente da SGHN, sobre o complexo húmido Limia–Antela na «Casa da Lagoa», en Sandiás.

Para a historia da desecación e as lendas da lagoa, véxase Lagoa de Antela e Antioquía e as cidades asolagadas.

Ligazóns

• Natureza da Limia
• Lagoa de Antela
• O río Limia
• Sandiás

Fontes

1. «Charcas da Lagoa de Antela», xinzodelimia.eu. http://www.xinzodelimia.eu:80/charcas_da_lagoa.htm
2. «É hora de restaurar os humidais: actuacións da SGHN – Sección Antela», Vía Lethes. https://vialethes.es/e-hora-restaurar-humidais-actuacions-sghn-antela
3. Gciencia, «Cerreta: unha ave en perigo que se pode cazar en Galicia». https://www.gciencia.com/medioambiental/cerreta-caza-galicia/
4. Gciencia, «O sisón, case extinguido en Galicia, Ave do Ano 2017». https://www.gciencia.com/medioambiental/o-sison-case-extinguido-en-galicia-ave-do-ano-2017/