
Rairiz de Veiga
A concello in northern A Limia where you can still see what the Lagoa de Antela landscape was like: the flooded meadows of A Saínza, Ordes and Congostro, the Carballa da Rocha oak and the Moors-and-Christians pilgrimage of A Saínza.
Rairiz de Veiga is a concello (municipality) in the north of the A Limia district, in the province of Ourense, between the plain and the hills that close it to the west. It covers part of the land once flooded by the Lagoa de Antela, and its wet meadows are among the few in A Limia that still keep that landscape. It is home to the Romaría da Saínza, with its battle of Moors and Christians, and to the Carballa da Rocha, the tallest oak in Spain [4][6][11].
Municipal data
| Item | Value | Year and source |
|---|---|---|
| Population | 1,154 | 1/1/2025, INE [1] |
| Area | 72.1 km² | Wikidata [2] |
| Density | 16.0 inhab./km² | calculated from INE 2025 [1][2] |
| Altitude of the main village | 622 m | Wikidata [2] |
| Parishes | 8 | Nomenclátor de Galicia [3] |
| Population centres | 58 | Nomenclátor de Galicia [3] |
| Demonym | rairizao, rairizá | Universidade de Vigo [17] |
| INE code | 32067 | INE [1] |
The population fell from 1,767 in 2003 to 1,394 in 2016 and 1,154 in 2025 [4][1].
Landscape and nature
The municipality lies in the Alta Limia, between 600 and 1,000 m above sea level [4]. The wet meadows (veigas) of A Saínza, Ordes and Congostro form a slow-draining valley of about 1,500 hectares that floods in the rainy season. They are among the few places in A Limia that keep the landscape of the lagoa (lagoon) days, with oak woods, amphibians, birds and wetland plants [6]. They are part of the Natura 2000 network, within the Veiga de Ponteliñares special area of conservation, and form a core zone of the Área de Allariz Biosphere Reserve [4][6]. See Lagoa de Antela.
In the Rocha meadow, at A Saínza de Abaixo by the Limia, stands the Carballa da Rocha, declared a natural monument and outstanding tree on 1 March 2007 [10]. It is about 33 metres tall, and its trunk, some 6 metres round, splits into two limbs about 7 metres up; when it was pruned in the 1950s, two men worked for two days and took away more than twenty cartloads of firewood [11].
History
From lake dwellings to the Vía Nova
Remains of pile dwellings, round houses of wood and clay built by the water, have been found in the Veiga [5]. The Iron Age site of Monte Albán, in Sabariz, was excavated by Florentino López Cuevillas and Vicente Risco and yielded a group of Bell Beaker pottery [5][4]. The Vía Nova, or Roman road XVIII from Braga to Astorga, crossed the Limia at Ponte Pedriña and entered the Antela basin through what is now the municipality; the heritage catalogue lists the Ponte Catuxa as a remnant of the road and a Roman altar in Rairiz [5][16].
Ordes, 1061
Among the records of the monastery of Celanova, now in the National Historical Archive, is one from 1061 in which two men, Pedro Díaz and Muño Vandilaz, pledged, with the blessing of the priest of Santa María de Ordes, to live together "as good friends, with faith and truth", sharing house, food and goods for ever. Carlos Callón, who brought it to light in 2011, reads it as the earliest documented union between two men in Spain. The medieval Church knew such pacts as adelphopoiesis or sworn brotherhood, and their meaning is still debated [12].
Lordships and municipality
In the Middle Ages the tower of Celme stood in Congostro; no visible remains survive, though the catalogue lists the site as A Muralla Grande or Castelo de Celme [5][16]. Celme was the birthplace of Álvaro de Oca y Zúñiga, professor at Salamanca, regent of the Council of Navarre and acting viceroy in 1634, who died in Pamplona in 1638 [15]. Under the old regime justice was in the hands of the count of Monterrei, lord of six parishes, and the count of Moctezuma, who held Congostro and Ordes [5]. The municipality was created in the mid-19th century [5]. A Pereira was once its capital and held a monthly fair [7].
Heritage highlights
- Romanesque church of Santo André de Guillamil, the only Romanesque church in the municipality, with its calvary and Stations of the Cross [4][5][16].
- The 18th-century churches of Lampaza and Rairiz de Veiga, with Renaissance doorways, and the Baroque churches of Candás, Congostro, Ordes and Sabariz [5].
- Pazo de Santa María de Ordes, with coats of arms and a chapel [5].
- The As Mouchas, O Corvo and Monte Calvo petroglyphs in Guillamil, and the Filgueiras relief [16].
- Congostro, a restored village with a threshing floor lined with canastros (granaries), starting point of the San Miguel watermill route, which passes the village of San Miguel and its castro (Iron Age hillfort) [9][16].
- The chapel of the Virxe da Mercede at A Saínza, focus of the pilgrimage [16].
The heritage catalogue lists 210 sites in the municipality [16].
Festivals and fairs
- Romaría (traditional pilgrimage festival) da Saínza, on the Sunday nearest 24 September, feast of Our Lady of Mercy. A Festival of Galician Tourist Interest; since 1840 it has included a mock battle of Moors and Christians that ends with the burning of the castle [8][13]. See Romaría da Saínza.
- San Xoán (St John), 24 June, local holiday [7].
- A Saínza fair, on the 23rd of every month, at the fairground [7].
- A Pereira ethnographic fair, on the first Sunday of August, revived by the Concello in 1995, with octopus, farriers and readings of Antón Tovar’s poems [7].
More dates in A Limia festivals month by month.
Notable people
- Antón Tovar (A Pereira, 1921 – Ourense, 2004), poet of the post-war "promoción de enlace", author of Arredores (1962) and Calados esconxuros, corresponding member of the Royal Galician Academy [14][7].
- Álvaro de Oca y Zúñiga (Celme, 16th century – Pamplona, 1638), jurist and acting viceroy of Navarre [15].
Parishes
The concello has 8 parroquias (parishes, local territorial units) [3]:
Candás · Congostro · Guillamil · Lampaza · Ordes · Rairiz de Veiga · Sabariz · Zapeaus
More about A Limia
FAQ
How many people live in Rairiz de Veiga?
According to the INE municipal register, 1,154 people as of 1 January 2025 [1].
When is the Romaría da Saínza?
On the Sunday nearest 24 September, feast of Our Lady of Mercy [8].
Where is the Carballa da Rocha?
At A Saínza de Abaixo, by the river Limia, in a meadow near the pilgrimage field [10][11].
What is left of the Lagoa de Antela in Rairiz?
The wet meadows of A Saínza, Ordes and Congostro, which flood in winter and keep the landscape and wildlife of the old lagoon [6].
When is the A Saínza fair?
On the 23rd of every month [7].
Sources
- INE, Padrón municipal. Cifras oficiales de población (table 2885), 2016–2025. https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=2885
- Wikidata, "Rairiz de Veiga" (Q542228). https://www.wikidata.org/wiki/Q542228 (CC0)
- Xunta de Galicia / RAG, Nomenclátor de Galicia – Galicia Nomeada. https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/inicio
- "Rairiz de Veiga", Galipedia (in Galician). https://gl.wikipedia.org/wiki/Rairiz_de_Veiga (CC BY-SA 4.0)
- Concello de Rairiz de Veiga, "Historia". https://rairizdeveiga.es/gl/concello/historia
- Concello de Rairiz de Veiga, "As Veigas". https://rairizdeveiga.es/gl/concello/reserva-Biosfera
- Concello de Rairiz de Veiga, "Feiras e festas". https://rairizdeveiga.es/gl/feiras-festas
- Concello de Rairiz de Veiga, "Romaría da Saínza". https://rairizdeveiga.es/gl/feiras-festas/romaria-da-sainza
- Concello de Rairiz de Veiga, "Turismo". https://rairizdeveiga.es/turismo
- "Carballa da Rocha", Galipedia (in Galician). https://gl.wikipedia.org/wiki/Carballa_da_Rocha (CC BY-SA 4.0)
- Alexander de los Ríos Conde, "A Carballa da Rocha: el roble más alto de España", Vía Lethes, 02/04/2017. https://vialethes.es/carballa-rocha-roble-mas-alto
- Alexander de los Ríos Conde, "La primera unión homosexual de la Historia de España en Rairiz de Veiga, Ourense (siglo XI)", Vía Lethes, 28/06/2017. https://vialethes.es/primera-union-homosexual-historia-espana
- Fronteira Esquecida, "Romaría da Saínza". https://fronteiraesquecida.eu/en/fichas/romaria-da-sainza-pilgrimage-to-a-sainza/
- "Antón Tovar", Galipedia (in Galician). https://gl.wikipedia.org/wiki/Antón_Tovar (CC BY-SA 4.0)
- María Dolores Martínez Arce, "Álvaro de Oca y Zúñiga", reproduced on historiadexinzo.wordpress.com, 14/03/2023. https://historiadexinzo.wordpress.com/2023/03/14/alvaro-de-oca-y-zuniga-celme-rairiz-de-veiga-ourense-s-xvi-pamplona-navarra-08-01-1638-catedratico-de-la-universidad-de-salamanca-dean-de-zamora-corregidor-de-villena-ch/
- Xunta de Galicia, Catálogo de patrimonio cultural do Plan Básico Autonómico (Rairiz de Veiga planning catalogue). https://ideg.xunta.gal/servizos/rest/services/PBA/Afeccions_PatrimonioCultural/MapServer
- Universidade de Vigo, Xentilicios de Galicia. https://www.uvigo.gal/sites/uvigo.gal/files/contents/paragraph-file/2018-10/Xentilicios_0.pdf
Latest news from Rairiz de Veiga
Mércores, 4 de novembro
Camilo Fernández é o novo alcalde de Rairiz tras prosperar a moción de censura
Camilo Fernández foi elixido hoxe novo alcalde de Rairiz de Veiga tras prosperar a moción de censura presentada contra a rexedora saínte. O pleno estivo marcado pola tensión e as protestas dos veciños que se concentraron ante o consistorio. A sesión comezou con máis de 20 minutos de atraso debido a discusións legais. A alcaldesa saínte consideraba que a convocatoria era irregular xa que dous concelleiros do PSOE non acudiron á cita, mentres que os cinco edís asinantes da moción —exmembros do…
El PSOE llevará a los tribunales la moción de censura de Rairiz por la ausencia de dos ediles | NOTICIAS XINZO
La moción de censura presentada contra el Gobierno municipal de Rairiz de Veiga salió adelante este miércoles y puso fin a los once años de mandato de la alcaldesa socialista, Asunción Morgade Rúa. La sesión plenaria estuvo marcada por la controversia sobre la notificación de la convocatoria a dos concejales del PSdeG-PSOE, que no participaron en el pleno. La formación socialista anunció que llevará el caso a los tribunales al considerar que se vulneraron los derechos fundamentales de ambos…
O PSdeG-PSOE denunciará nos xulgados a vulneración dos dereitos dos concelleiros socialistas de Rairiz tras un pleno “Esperpéntico” no que prosperou a moción de censura
O PSdeG-PSOE de Ourense denuncia o “esperpento institucional” vivido hoxe no concello de Rairiz de Veiga, onde prosperou a moción de censura contra a alcaldesa socialista, Asunción Morgade Rúa, nun pleno marcado polas irregularidades na notificación da convocatoria a dous concelleiros socialistas, que non puideron participar na sesión. As e os socialistas anuncian que, a través da propia Asunción Morgade e dos concelleiros do grupo municipal do PSdeG-PSOE, levarán esta situación aos xulgados ao…
Rairiz de Veiga aproba a moción de censura contra Asunción Morgade e abre unha nova etapa política no Concello | NOTICIAS A LIMIA
O Concello de Rairiz de Veiga viviu este mércores, 4 de novembro, un pleno marcado pola tensión e a incerteza política no que finalmente saíu adiante a moción de censura presentada contra a alcaldesa, Asunción Morgade, do Partido Socialista. A votación rematou con cinco votos favorables á moción de censura e dous en contra, polo que a iniciativa quedou aprobada e abre a porta a un cambio no goberno municipal, coa proposta de Camilo Fernández Freire, concelleiro do Partido Popular, como novo…
O xulgado permite que hoxe se celebre a moción de censura en Rairiz de Veiga
A moción de censura contra a alcaldesa de Rairiz de Veiga, Asunción Morgade, seguirá adiante. O xulgado de Ourense rexeitou suspender o pleno extraordinario, polo que a votación manterase hoxe ás 12:00 horas. A xuíza desestimou a petición da actual rexedora, que tentaba frear a moción alegando problemas na recollida de sinaturas. A sentenza aclara os seguintes puntos: O secretario municipal actuou correctamente ao validar as sinaturas dos promotores. Os concelleiros que impulsan a moción…
Martes, 3 de novembro
O pleno da moción de censura en Rairiz de Veiga celebrarase este mércores
O xulgado de Ourense permitiu que continúe adiante o pleno para votar a moción de censura contra a alcaldesa, Josefa Asunción Morgade Rúa, previsto para este mércores, 4 de novembro, ás 12:00 horas. A rexedora solicitara suspender a sesión, alegando dúbidas sobre como se comprobaron as firmas dos cinco concelleiros que promoven a moción. O seu recurso argumentaba que, ao recibirse parte das identidades por WhatsApp, non se garantía a autenticidade da autoría. Con todo, a xuíza rexeitou…
O pleno da moción de censura en Rairiz de Veiga celebrarase este mércores
O xulgado de Ourense permitiu que siga adiante a moción de censura contra a alcaldesa de Rairiz de Veiga, desestimando a súa petición de paralizar o proceso. A sesión mantense segundo o previsto: Data: mércores, 4 de novembro. Hora: 12:00. A xuíza non ve motivos para suspender o pleno nin para cuestionar a validez das firmas dos concelleiros. A maxistrada confirmou que o secretario municipal verificou correctamente a identidade dos asinantes e que estes ratificaron a súa intención de apoiar…
Luns, 2 de novembro
Tensión en Rairiz de Veiga ante a moción de censura contra Asunción Morgade
Rairiz de Veiga vive horas de alta tensión política antes do pleno extraordinario deste mércores, no que se votará a moción de censura para destituír á alcaldesa, Asunción Morgade. A veciñanza espertou esta mañá con pasquíns repartidos polas rúas que critican duramente aos impulsores da moción. Os folletos sinalan a catro protagonistas desta operación política por motivos persoais: Camilo Fernández Freire, candidato á alcaldía, ao que acusan de buscar o cargo para evitar o derrubo dunha…
Xoves, 29 de outubro
Técnicos del concello de Rairiz de Veiga, acompañados por la Guardia Civil, entran a la granja vinculada al candidato a la alcaldía tras la moción
La crisis institucional de Rairiz de Veiga ha vivido este jueves un nuevo episodio clave en su desarrollo. A las 12:00 horas, tal y como estaba previsto, el personal técnico designado por el Concello ha accedido a la explotación avícola vinculada a Camilo Fernández Freire, el edil ex del PP propuesto para relevar a la alcaldesa socialista Asunción Morgade mediante una moción de censura. La entrada, autorizada judicialmente y que contó con la presencia preventiva de la…
Martes, 27 de outubro
Nova moción de censura en Rairiz de Veiga: Asunción Morgade perde a alcaldía
A alcaldesa de Rairiz de Veiga, Asunción Morgade, foi destituída a pasada semana mediante unha moción de censura presentada por concelleiros do BNG, o PP e un edil independente. O cambio prodúcese a tan só cinco meses das eleccións municipais de maio. A nova situación política no concello vén marcada por estes movementos: A alianza: Un concelleiro independente, dous do BNG e dous do PP uníronse para retirar a alcaldía a Morgade. O contexto: Asunción Morgade accedera ao cargo tras a…
Luns, 26 de outubro
O PP de Ourense non contará cos concelleiros de Rairiz de Veiga nas próximas eleccións
O presidente provincial do PP, Luis Menor, confirmou que os edís de Rairiz de Veiga que pasaron ao grupo de non adscritos quedarán fóra das futuras listas electorais do partido. Esta decisión supón a ruptura definitiva entre a dirección provincial e os representantes locais tras as súas discrepancias internas. Os puntos clave da situación son: Edís no grupo mixto: Os concelleiros seguirán no seu posto durante o que queda de mandato, pero xa como non adscritos. Renovación total: O PP…
Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17
Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Map of Rairiz de Veiga
© OpenStreetMap contributors











