O avaro de Xinzo: a fortuna escondida de José Oterino (1891)

Á morte de José Oterino, a finais de 1891, Xinzo de Limia descubriu que aquel veciño de 43 anos vivía como un pobre e deixaba unha fortuna. A prensa chamouno «o avaro de Xinzo» e a historia chegou a xornais de toda España e ata Tenerife ^[1].

O tesouro

O xuíz de primeira instancia de Xinzo atopouno ao facer o inventario dos bens do falecido. A Gaceta de Galicia abriu portada o 10 de novembro de 1891 co titular «¡Cuatrocientas treinta y dos onzas!», porque entón case non circulaba ouro ^[1]. As onzas estaban nun bote de lata dentro dun escaparate dun Santo Cristo; ademais apareceron 180 moedas de cinco duros, 180 de catro, medias onzas, moedas de corenta reais e un paquete de billetes, repartidos en baúis e caixóns ^[1].

Entre os obxectos «curiosos» do inventario figuraban unha mula que levaba 22 anos na corte sen pisar a rúa, dúas vacas que levaban 150 meses na corte e un cadelo perdigueiro cego e xordo pola idade ^[1]. A herdanza, de uns dous millóns de reais, depositouse na sucursal do Banco de España en Ourense mentres se declaraba herdeiro o único familiar, Alonso Junquera, que levaba 32 anos de criado en Allariz ^[1].

A vida do avaro

O 14 de novembro a Gaceta volveu ao tema co titular «El avaro de Ginzo» (cita), con anécdotas que a vila repetía: a porta da casa pechaba ao pór o sol e non se abría ata o amencer; a luz artificial estaba desterrada por «antihixiénica»; tiña 500 lenzois de liño do país e usaba só un, dobrado á metade ^[1].

A anécdota máis comentada: Oterino estaba na cadea de Ourense, condenado a dous meses por lesións, que debía cumprir na cadea de Xinzo. O gobernador, sabedor de que a causa viña dunha intriga, ofreceulle facer o traxecto en coche particular, para evitar ir conducido pola Garda Civil. Oterino preguntou: «¿y quién paga el coche?». Ao saber que o pagaría el, e que custaría cinco duros, preferiu ir a pé uns 50 quilómetros entre dous gardas civís ^[1].

A herdanza

A fama trouxo familiares de Villar de Ciervos (Zamora), Verín, Allariz e ata un maxistrado de Burgos, e falábase de pleitos e de que un dos presuntos herdeiros estaba tolo. A comezos de 1892 El Lucense contaba que as moedas non pasaran ao herdeiro, senón a un señor, mediante un contrato elevado a escritura pública no que se comprometía a pagarlle unha cantidade anual; o herdeiro renunciou aos seus dereitos nesas condicións ^[1]. A historia saíu tamén no Diario de Tenerife do 26 de novembro de 1891 ^[1].

Ligazóns

• Curiosidades da Limia
• Xinzo de Limia
• Historia da Limia

Fontes

1. Alexander de los Ríos Conde, «El caso de "el avaro de Xinzo", famoso en toda España a finales del siglo XIX», Vía Lethes, 24/12/2017. https://vialethes.es/avaro-xinzo-famoso-espana (cita Gaceta de Galicia 05, 10 e 14/11/1891; El Eco de Galicia 11 e 20/11/1891; Diario de Tenerife 26/11/1891; El Lucense 04/01/1892)