Persoeiro

Francisco Cortés Martínez, deportado a Buchenwald

Francisco Cortés Martínez (Calvos de Randín, 1913 – Soutomaior, 1987) loitou na República, exiliouse en Francia, foi deportado ao campo de Buchenwald en 1944 e sobreviviu á liberación.

Nacemento: Calvos de Randín, 25 de novembro de 1913
Morte: Soutomaior, 30 de setembro de 1987
Deportación: Buchenwald (número 43539), 1944–1945
Profesión: estudante de Veterinaria; carpinteiro

Francisco Antonio Cortés Martínez naceu en Calvos de Randín o 25 de novembro de 1913 e morreu en Soutomaior o 30 de setembro de 1987. Foi un exiliado galego deportado aos campos de concentración nazis ^[1].

A familia e a guerra

O seu pai, José, era tenente do Corpo de Carabineiros destinado en Calvos de Randín e Ourense, e chegou a coronel durante a guerra. En 1934 Francisco estudaba Veterinaria en Madrid e estaba afiliado á Federación Universitaria Escolar. Combateu como miliciano na fronte republicana e formou parte despois dunha compañía de asalto do Corpo de Investigación e Vixilancia. Cando a guerra estaba decidida, a familia exiliouse: os pais, as irmás e Francisco pasaron a Francia, e os homes entraron no campo de Argelès; a nai e as irmás regresaron despois a Calvos, onde sufriron o desprezo dos falanxistas pero rehicieron a súa vida co apoio da maioría da veciñanza. Os irmáns tiveron traxectorias distintas: un escapou a Portugal, outro agochouse en Valencia e outro sumouse ao bando franquista ^[1].

Deportación

Ingresou no campo de refuxiados de Bram en marzo de 1939 e foi detido en Tours o 4 de decembro de 1943, seguramente por pertencer á Resistencia. Pasou por Compiègne e foi trasladado a Buchenwald o 29 de xaneiro de 1944 co número 43539 e o triángulo vermello de preso político; traballou en subcampos como Halberstadt (fábrica Junkers) e Langestein-Zwieberge. Pouco antes da liberación os SS quixeron asasinar os presos; só uns poucos fuxiron, entre eles Francisco ^[1].

Despois da guerra

Regresou a Bordeos, casou cunha francesa e nos anos cincuenta volveu a España; traballou uns anos en Xixón e, cara a 1970, asentouse en Vigo. A estancia no campo deixoulle secuelas físicas. En marzo de 2020 a súa sobriña presentou en nome del unha denuncia para unila á querela arxentina contra os crimes do franquismo ^[1].