Fontes, lavadoiros e mananciais de Xinzo de Limia
Inventario das fontes, mananciais, lavadoiros e a fervenza do concello de Xinzo de Limia, por parroquia, segundo o inventario colaborativo Galicia Nomeada e o catálogo de patrimonio da Xunta.
No concello de Xinzo de Limia, a auga corrente non vén só do río: durante séculos o veciñado dependeu de fontes, mananciais e lavadoiros de cada lugar. Esta páxina reúne os que constan en dúas fontes públicas: o inventario colaborativo de microtoponimia Galicia Nomeada [1] e o catálogo de patrimonio cultural da Xunta (PXOM de Xinzo de Limia) [2]. Son 30 puntos repartidos por once das vinte parroquias do concello. Non se explican aquí usos nin historias que as fontes non recollen: só nomes, parroquia e localización, que se poden ver no mapa da comarca.
Por parroquias
A Pena
Galicia Nomeada recolle catro mananciais: a Fonte da Porteliña, a Fonte das Lagas, a Fonte da Lamarella e a Fonte da Nexiña [1]. É a parroquia con máis fontes catalogadas do concello. Ficha da parroquia: A Pena.
Boado
A Fonte do Monte (Galicia Nomeada) [1] e unha fonte catalogada no propio lugar de Boado [2]. Ficha: Boado.
Damil
Un lavadoiro catalogado no lugar de Damil [2]. Ficha: Damil.
Faramontaos
A Fonte Pía [1]. Ficha: Faramontaos.
Guntimil
O manancial do Tornadoiro, a fervenza chamada A Fervenza (única do concello con ese nome no inventario) [1] e unha fonte catalogada no lugar de Guntimil [2]. Ficha: Guntimil.
Laroá
Dous mananciais chamados A Mina e unha fonte, a Fonte do Canto [1]. Ficha: Laroá.
Morgade
A Fonte da Labarqueira [1]. Ficha: Morgade.
Novás
É, con A Pena, a parroquia con máis puntos de auga: tres fontes chamadas A Fonte e a Fonte de Abelaira en Galicia Nomeada [1], e dous lavadoiros catalogados no lugar de Novás [2]. Dúas das tres fontes e os dous lavadoiros están a menos de cen metros entre si, o que apunta a que formaban un mesmo conxunto de auga do lugar (dedución das coordenadas, non dato das fontes). Ficha: Novás.
Piñeira Seca
A Poza Redonda, clasificada como lavadoiro, e A Fonte Galega [1]. Ficha: Piñeira Seca.
San Pedro de Laroá
A Fonte do Conde e O Fontao [1], e un lavadoiro catalogado no lugar de San Pedro [2]. Ficha: San Pedro de Laroá.
Solbeira de Limia
Un lavadoiro catalogado no lugar de Pidre [2]. Ficha: Solbeira de Limia.
Xinzo de Limia (vila)
A Fonte da Ra figura en Galicia Nomeada [1]; no mapa colaborativo hai ademais tres fontes sen nome na área da vila [3]. Ficha: Xinzo de Limia (parroquia).
Que significan os nomes
Os nomes distinguen tipos de punto: fonte é a saída de auga acondicionada; manancial, a nacente, ás veces sen obra; lavadoiro, o tanque ou pía onde se lavaba a roupa. O inventario clasifica a Poza Redonda como lavadoiro, aínda que o nome fala dunha poza.
Ligazóns
Fontes
- Galicia Nomeada, inventario colaborativo de microtoponimia (Xunta de Galicia / RAG). https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/visor
- Catálogo de patrimonio cultural, Plan Básico Autonómico (PXOM de Xinzo de Limia), Xunta de Galicia. https://ideg.xunta.gal/servizos/rest/services/PBA/Afeccions_PatrimonioCultural/MapServer
- OpenStreetMap, fontes sen nome. https://www.openstreetmap.org/ © OpenStreetMap contributors
Tamén che pode interesar
Natureza da LimiaA vaca da Limia: a raza bovina limiáA raza bovina limiá é autóctona de Galicia, de gran tamaño e capa castaña, con libro xenealóxico desde 2000; en 2002 había 136 cabezas en…
Rutas e roteiros pola LimiaA Vía da Prata pola Limia: de Viladerrei a AllarizA variante da Vía da Prata que cruza a Limia vai de Viladerrei a Xinzo (15,7 km) e de Xinzo a Allariz (20,5 km), por Trasmiras, Zos, Boado,…
Árbores, lagoas e sendeiros de Xinzo de LimiaGuía dos puntos de natureza do concello de Xinzo de Limia: 27 árbores catalogadas, as charcas de A Pena, Piñeira Seca e Parada de Ribeira,…
Auga, nitratos e regadío na Limia: cronoloxía documentadaDesde finais dos anos noventa, entidades científicas e ecoloxistas alertan de nitratos, eutrofización e caudais baixos na cabeceira do…
Augas da LimiaAs augas da Limia: o río Limia ou Lethes, a Lagoa de Antela desecada, as cheas de Xinzo e as fontes, mananciais e lavadoiros das…
Charcas e aves da Lagoa de Antela: a volta da lagoaAs charcas recuperadas da antiga Lagoa de Antela e as 16 especies de aves e anfibios que a web comarcal lista, co traballo de restauración…
