Sábado, 7 de novembro Xinzo 11° Guardia: FARMACIA OLIVERA CORTIÑAS, C. B.
Concello de A Limia

Xinzo de Limia

La capital de A Limia, en el sur de Ourense: la villa del Entroido, de la Festa do Esquecemento, de la Torre da Pena y del Bon Xesús de Trandeiras, a orillas de la antigua Lagoa de Antela.

Xinzo de Limia es el concello (municipio) más poblado y la capital de la comarca de A Limia, en el sur de la provincia de Ourense. La villa se levantó en medio de una llanura atravesada por el río Limia, a orillas de la desaparecida Lagoa de Antela, y es conocida sobre todo por su Entroido (carnaval tradicional gallego), de Interés Turístico Internacional, por la Festa do Esquecemento y por dos monumentos señeros: la Torre da Pena y el convento del Bon Xesús de Trandeiras [4][5][18].

Datos del concello

Dato Valor Año y fuente
Población 9.699 habitantes 1/1/2025, INE [1]
Superficie 132,67 km² Wikidata [2]
Densidad 73,1 hab./km² cálculo sobre INE 2025 [1][2]
Altitud de la capital 621 m Wikidata [2]
Parroquias 20 Nomenclátor de Galicia [3]
Entidades de población 35 Nomenclátor de Galicia [3]
Gentilicio limiao, limiá; limego, limega Universidade de Vigo [22]
Código INE 32032 INE [1]

La población creció durante buena parte del siglo XX, de 5.622 habitantes en 1900 a 10.200 en 1950, y se ha mantenido en torno a los diez mil vecinos desde entonces [4][1].

Territorio

El concello ocupa el cuadrante noroeste de la Alta Limia. Predomina la llanura, rota al norte por el bloque del Alto da Pena y el monte da Medorra, en Trandeiras, que llegan a los 758 m y separan el valle del Limia de las tierras de la antigua laguna; al sur, las laderas suben por encima de los 800 m en la cabecera del Rego da Ribeira y del río Nocedo [5]. Tras la desecación de Antela, la red de aguas se organiza en torno al Limia, que cruza el municipio con poca pendiente, por lo que en invierno es frecuente ver vegas inundadas; por la margen izquierda recibe el Faramontaos, el Nocedo, el Rego dos Arnos y el Rego da Ribeira [5][4]. Xinzo es además un nudo viario, atravesado por la A-52 y la N-525 [5].

Historia

Los límicos y el debate del Forum Limicorum

En época romana estas tierras pertenecían a los límicos, y su capital, el Forum Limicorum, sigue siendo objeto de debate. La tradición erudita, desde Pedro González de Ulloa en el siglo XVIII, la situaba en la Cidá de Nocelo da Pena (Sarreaus); los hallazgos aparecidos en la villa de Xinzo la convirtieron en la otra gran candidata [4][6]. Las intervenciones arqueológicas en el casco urbano, realizadas desde 2002, documentaron materiales romanos de interés [7]. Manuel García Valdeiras, que revisó las dos hipótesis en Minius, considera que la Cidá ofrece todavía las mejores posibilidades y que los resultados de Xinzo no son concluyentes [6]. En el norte del concello se conservan además vestigios de la Vía XVIII, que unía Braga y Astorga [4].

Edad Media: frontera y torres

La situación fronteriza marcó la Edad Media. En 1130 Afonso Henriques de Portugal ocupó A Limia, y después del desastre de Badajoz, en 1169, tuvo que devolverla a Fernando II de León [4]. La Torre da Pena, conocida también como castillo de A Portela o de A Porteliña, es el gran testigo de este tiempo: según Adolfo Taboada Sanz, la fundó Ruy Páez de Biedma y pasó a los Zúñiga, señores de Monterrei, en 1406 por la boda de Elvira de Biedma con Diego López de Zúñiga; tras un largo pleito, una sentencia de 1610 se la dio al conde de Lemos [8]. La tradición, sin apoyo documental, hace nacer en ella a Inés de Castro, y la torre sirvió de cárcel hasta mediados del siglo XVIII [9]. La Xunta inició en 2021 un proyecto integral de excavación y acondicionamiento del recinto [10]. Ver Torre da Pena.

Trandeiras, un convento entre el gótico y el renacimiento

El convento franciscano del Bon Xesús de Trandeiras nació de la devoción a unas apariciones marianas. Según Edelmiro Martínez Cerredelo, las obras comenzaron en febrero de 1520, promovidas por el prior Alonso de Piña y dirigidas por el maestro portugués Bartolomé de Nosendo, y en diciembre de 1523 la iglesia se entregó a los franciscanos [11]. El edificio sufrió incendios en 1669 y 1813 y los estragos de las tropas francesas; con la desamortización de 1836 pasó al Estado y después a manos privadas, hasta que el Concello lo adquirió en 1990 [12]. En octubre de 2026 la Xunta lo declaró Bien de Interés Cultural en la categoría de monumento, incluyendo el claustro, las dependencias, las infraestructuras hidráulicas, el bosque y cinco retablos [13]. Ver Monasterio de Trandeiras.

Del siglo XIX al XX

El 23 de febrero de 1809 los vecinos se enfrentaron a las tropas napoleónicas en el puente de Xinzo; los franceses entraron en la villa por la tarde y el libro de difuntos de Santa Mariña dejó constancia de más de 400 víctimas entre los paisanos [14]. En 1836 se creó el concello de Moreiras, que se integró en el de Xinzo de Limia el 9 de enero de 1927, fecha en la que el municipio quedó con sus límites actuales [15]. Entre 1911 y 1925 la villa llegó a tener seis periódicos propios, de El Eco Antelano a El Pueblo Antelano [17]. La mitad del siglo trajo el cambio más profundo: la desecación de la Lagoa de Antela, declarada de «alto interés nacional» por la Ley de 27 de diciembre de 1956 y ejecutada a partir de 1958, transformó el paisaje y la economía agraria [16].

Patrimonio destacado

  • Torre da Pena, en la parroquia de A Pena, con vistas sobre toda la llanura [5][8].
  • Convento del Bon Xesús de Trandeiras, con su portada gótico-plateresca y un claustro de veintiocho arcos conopiales [5][13].
  • Iglesia vieja de Santa Mariña, del siglo XII y con portada románica, en la villa [5].
  • Iglesias románicas o con restos románicos en Boado, Laroá, San Pedro de Laroá, A Pena y Morgade [5].
  • Puente de Faramontaos o de As Poldras, medieval, en el viejo camino entre el valle de Monterrei y A Limia [5].
  • Arquitectura popular de cantería, con cruceiros (cruces de piedra tradicionales), petos de ánimas (pequeños altares de ánimas), molinos y cabaceiros (hórreos de mimbre) [5].

Fiestas y romerías

El calendario festivo del concello sigue reglas fijas, según la relación del propio Concello [19]:

  • Entroido: ciclo de cinco semanas antes de la Cuaresma, que empieza con el Petardazo el sábado anterior al domingo Fareleiro y termina el Domingo de Piñata; su título de Fiesta de Interés Turístico Internacional se concedió por la Resolución de 14 de enero de 2019 [4][18]. Ver Entroido de Xinzo.
  • San Sebastián, 20 de enero, en la villa; San Brais, 3 de febrero, en Laroá [19].
  • Santa Cruz, alrededor del 3 de mayo, en Lamas [19].
  • Festa das Flores, el primer fin de semana de junio, en Trandeiras [19].
  • San Xoán, 24 de junio, en Guntimil y en el barrio do Polígono; San Pedro, 29 de junio, en A Pena, en Laroá y en Boado [19].
  • Santa Mariña, patrona del municipio, alrededor del 18 de julio, en la villa [19].
  • Festa do Esquecemento (Fiesta del Olvido), el penúltimo fin de semana de agosto, organizada desde 2001 por la Asociación Cultural Civitas Limicorum [19][20]. Ver Festa do Esquecemento.
  • San Bartolomeu, 23 de agosto, en Ganade; Os Remedios, 9 de septiembre, en Novás; Nuestra Señora de los Dolores, 15 de septiembre, en Moreiras [19].
  • Feria de Xinzo, los días 14 y 27 de cada mes; la del 14 de mayo era la tradicional Feira das Mozas [19][21].

Más fechas en Fiestas de A Limia mes a mes.

Parroquias

El concello tiene 20 parroquias (unidades territoriales y eclesiásticas) [3]:

A Pena · Boado · Cima de Ribeira · Damil · Faramontaos · Ganade · Gudín · Guntimil · Lamas · Laroá · Moreiras · Morgade · Mosteiro de Ribeira · Novás · Parada de Ribeira · Piñeira Seca · San Pedro de Laroá · Seoane de Oleiros · Solbeira de Limia · Xinzo de Limia (Santa Mariña)

Más sobre A Limia

Preguntas frecuentes

¿Cuántos habitantes tiene Xinzo de Limia?

Según el Padrón del INE a 1 de enero de 2025, 9.699 habitantes, algo más de la mitad de la población de la comarca [1].

¿Cuántas parroquias tiene el concello?

Veinte, según el Nomenclátor de Galicia, con 35 entidades de población [3].

¿Estaba en Xinzo el Forum Limicorum?

Es una hipótesis sólida pero sin confirmar: los hallazgos de la villa compiten con la Cidá de Nocelo da Pena (Sarreaus), que autores como García Valdeiras siguen considerando la candidata más probable [6].

¿Cuándo se celebra el Entroido de Xinzo?

Ocupa las cinco semanas anteriores a la Cuaresma; los días grandes van del viernes al martes de Entroido, y el ciclo se cierra con el Domingo de Piñata [4].

¿Qué se puede visitar en Trandeiras?

El convento del Bon Xesús, fundado en 1523, con la iglesia en uso y el claustro, declarado Bien de Interés Cultural en 2026 [11][13].

¿Cuándo son las fiestas de Santa Mariña?

Alrededor del 18 de julio, día de la patrona del municipio [19].

Fuentes

  1. INE, Padrón municipal. Cifras oficiales de población (tabla 2885), 1/1/2025. https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=2885
  2. Wikidata, «Xinzo de Limia» (Q918637). https://www.wikidata.org/wiki/Q918637 (CC0)
  3. Xunta de Galicia / RAG, Nomenclátor de Galicia – Galicia Nomeada. https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/inicio
  4. «Xinzo de Limia», Galipedia (en gallego; datos de población del INE y el IGE). https://gl.wikipedia.org/wiki/Xinzo_de_Limia (CC BY-SA 4.0)
  5. Concello de Xinzo de Limia, «A Cidade». https://www.xinzodelimia.gal/estaticas/a-cidade.html
  6. Manuel García Valdeiras, «O Forum Limicorum», Minius IX, pp. 39–50. https://revistas.uvigo.es/index.php/mns/article/download/2984/2773/5946
  7. Museo Arqueológico Provincial de Ourense, Peza do mes, marzo 2019. https://musarqourense.xunta.gal/sites/default/files/doc/peza_mes/2019/3/pm_2019_03_gal.pdf
  8. Adolfo Taboada Sanz, «A torre-castelo de Pena», historiadexinzo.wordpress.com, 10/07/2023. https://historiadexinzo.wordpress.com/2023/07/10/a-torre-castelo-de-pena-por-adolfo-taboada-sanz/
  9. Fronteira Esquecida, «Watchtower of Pena». https://fronteiraesquecida.eu/en/fichas/watchtower-pena/
  10. Xunta de Galicia, nota sobre el proyecto integral de excavación del Castelo da Pena, 10/11/2021. https://www.xunta.gal/hemeroteca/-/nova/135834/xunta-inicia-proxecto-integral-escavacion-conservacion-acondicionamento-castelo
  11. Edelmiro Martínez Cerredelo, «A fundación do convento do Bon Xesús de Trandeiras», historiadexinzo.wordpress.com, 24/09/2018. https://historiadexinzo.wordpress.com/2018/09/24/a-fundacion-do-convento-do-bon-xesus-de-trandeiras/
  12. «Trandeiras: 500 anos e uns días», Vía Lethes, 02/01/2024. https://vialethes.es/trandeiras-500-anos-e-uns-dias
  13. «O convento do Bon Xesús da Limia, en Trandeiras, xa é Ben de Interese Cultural», Vía Lethes, 20/10/2026. https://vialethes.es/convento-bon-xesus-limia-trandeiras-xa-ben-interese-cultural
  14. «A batalla da ponte de Xinzo: 23 de febreiro de 1809», historiadexinzo.wordpress.com, 23/02/2015. https://historiadexinzo.wordpress.com/2015/02/23/a-batalla-da-ponte-de-xinzo-23-de-febreiro-de-1809/
  15. «Concello de Moreiras», Galipedia (en gallego). https://gl.wikipedia.org/wiki/Concello_de_Moreiras (CC BY-SA 4.0)
  16. Marcos Pérez Pena, reportaje sobre las obras que hicieron desaparecer la Lagoa de Antela, eldiario.es, 27/04/2018. https://www.eldiario.es/galicia/obras-hicieron-desaparecer-laguna-antela_1_2150862.html
  17. Edelmiro Martínez Cerredelo, «A prensa escrita en Xinzo de Limia. Século XX (1911–1925)», historiadexinzo.wordpress.com, 27/05/2022. https://historiadexinzo.wordpress.com/2022/05/27/a-prensa-escrita-en-xinzo-de-limia-seculo-xx-1911-1925/
  18. Boletín Oficial del Estado n.º 37, 12/02/2019, BOE-A-2019-1912. https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2019-1912
  19. Concello de Xinzo de Limia, «Festas patronais». http://www.xinzodelimia.es/estaticas/festas-patronais/ — Wayback: https://web.archive.org/web/20170814000751/http://www.xinzodelimia.es:80/estaticas/festas-patronais/
  20. Edelmiro Martínez Cerredelo, «Informe histórico en que se fundamenta a orixe e motivo da celebración da Festa do Esquecemento», historiadexinzo.wordpress.com, 01/07/2026. https://historiadexinzo.wordpress.com/2026/07/01/informe-historico-en-que-se-fundamenta-a-orixe-e-motivo-da-celebracion-da-festa-do-esquecemento-na-vila-de-xinzo-de-limia/
  21. Edelmiro Martínez Cerredelo, «Feira das Mozas, o 14 de maio en Xinzo», historiadexinzo.wordpress.com, 10/05/2024. https://historiadexinzo.wordpress.com/2024/05/10/feira-das-mozas-o-14-de-maio-en-xinzo/
  22. Universidade de Vigo, Xentilicios de Galicia. https://www.uvigo.gal/sites/uvigo.gal/files/contents/paragraph-file/2018-10/Xentilicios_0.pdf

Últimas noticias de Xinzo de Limia

Hoy

La Región · 7 nov. Xinzo de Limia

Operación contra a falsificación en Xinzo e Verín: a Gardia Civil realiza varios registros

A Gardia Civil, xunto á policía portuguesa GNR, realizou unha operación este venres pola mañá para investigar a venda de produtos falsificados en Xinzo de Limia e Verín. O operativo comezou cara ás 6:00 horas e contou co apoio dun helicóptero e de unidades caninas. Para poder entrar nos edificios, os axentes forzaron as portas de varias propiedades. Os puntos onde se actuou foron: Verín: os portais 108 e 77 da avenida de Portugal. Xinzo de Limia: o portal 66 da avenida de Madrid. Debido ao…

La Voz de Galicia · 7 nov. Xinzo de Limia

Todo o que poderás facer este sábado na Costa da Morte

Xuntanza de palilleiras, na súa edición do 2025 BASILIO BELLO É 7 de novembro, e a actividade non é infinita, pero case. Teatro, música, magostos, artesanía, ciencia e máis  07 nov 2026 . Actualizado a las 05:00 h. Que facer un sábado 7 de novembro? Na Costa da Morte hai un mundo de opcións, e ademais para gustos diversos. Así se presenta a xornada na comarca en canto a actividade cultural e de ocio:  Vimianzo,…

Ayer

La Voz de Galicia · 6 nov. Xinzo de Limia

Gran operativo policial en Xinzo, Verín e A Gudiña

A Guardia Civil e a GNR portuguesa realizaron este venres unha serie de registros en Xinzo de Limia, Verín e A Gudiña. A investigación podería estar relacionada coa venda de produtos falsificados. Aínda que a policía non puido dar detalles porque o caso está en secreto de sumario (unha medida legal que impede dar información sobre o proceso), as sospeitas apuntan á falsificación de mercadorías e non a billetes falsos. Os puntos máis destacables da operación foron: Xinzo de Limia: Axentes con…

Diario do Limia · 6 nov. Xinzo de Limia

Operativo policial conxunto contra a venda de produtos falsificados no sur de Ourense

A Garda Civil e a policía portuguesa (GNR) despregaron este venres un amplo operativo en Xinzo de Limia, Verín e A Gudiña para investigar delitos contra a propiedade industrial. As autoridades están a rexistrar varios inmobles nos tres concellos, unha actuación que se atopa baixo segredo de sumario, o que significa que a información sobre a investigación non se pode facer pública polo momento. Estes son os detalles máis importantes do dispositivo: Onde: As inspeccións céntranse na Avenida de…

Diario do Limia · 6 nov. Xinzo de Limia

Xinzo busca establecementos para o concurso de pinchos Patapas 2026

O Concello de Xinzo de Limia xa permite inscribirse aos locais de hostalaría que queiran participar na cuarta edición do concurso gastronómico Patapas, que se celebrará na ponte de decembro. Os hostaleiros teñen ata o domingo 15 de novembro para apuntarse. O evento terá lugar entre o xoves 3 e o martes 8 de decembro. Estas son as claves da edición deste ano: Prezo: cada pincho custará 2,50 euros. Premios: repartiranse 3.000 euros en galardóns para os clientes que participen na ruta. Para…

Dende A Limia · 6 nov. Xinzo de Limia

Abre o prazo para participar no Patapas 2026 de Xinzo de Limia

O Concello de Xinzo busca establecementos para a cuarta edición do concurso de pinchos Patapas. Os hostaleiros que queiran sumarse teñen de prazo ata o domingo 15 de novembro. A competición celebrarase na ponte de decembro, concretamente do xoves 3 ao martes 8. Durante estes días, cada pincho custará 2,50 euros e os clientes que completen a ruta poderán optar a un total de 3.000 euros en premios. Para anotarse, os locais poden utilizar: Os grupos de WhatsApp da hostalaría. O correo…

La Región · 6 nov. Xinzo de Limia

Operativo da Garda Civil contra a venda de produtos falsificados en Xinzo e Verín

A Garda Civil mantén dende primeira hora deste venres un importante operativo policial en Xinzo de Limia e Verín vinculado á investigación dunha rede de distribución de produtos falsificados. O dispositivo comezou ás 06:00 horas en Verín e desprazouse cara a Xinzo de Limia arredor das 07:00 horas. A intervención máis visible tivo lugar nun edificio do número 66 da avenida de Madrid, en Xinzo, onde os axentes accederon á forza tras rebentar a porta. Os traballos de rexistro e vixilancia contan…

Dende A Limia · 6 nov. Xinzo de Limia

Operativo da Garda Civil na Avenida de Madrid e Verín

A Garda Civil despregou esta mañá, arredor das 09:00 horas, un importante operativo con rexistros simultáneos na Avenida de Madrid de Ourense e en varias vivendas de Verín. A actuación está conectada cos rexistros realizados onte na cidade de Ourense. Polo de agora, as autoridades non facilitaron máis detalles nin confirmaron detencións sobre esta operación que segue en curso.

Xoves, 5 de novembro

Dende A Limia · 5 nov. Sandiás Xinzo de Limia

O GDR Limia-Arnoia saca a alugueiro terras na Finca Antela de Sandiás

O GDR Limia-Arnoia busca agricultores para traballar na Finca Antela (Sandiás), propiedade da Deputación de Ourense. O prazo de inscrición remata o 9 de decembro de 2026. Esta iniciativa, integrada no proxecto Aterra, pretende recuperar terras en desuso para fomentar unha agricultura ecolóxica e sostible. Quen pode solicitar unha parcela? Agricultores profesionais en activo. Persoas que se vaian incorporar ao sector nun prazo máximo de 12 meses. Todas as persoas deben estar ao día cos…

Dende A Limia · 5 nov. Xinzo de Limia

Xinzo celebra un Magosto especial polos 30 anos da asociación A Pantalla

A Asociación Cultural A Pantalla organiza este venres 13 de novembro un magosto popular na Praza dos Ovos de Xinzo de Limia. A festa, que comezará ás 19:00 horas, conmemora o 30 aniversario da entidade. O evento conta co apoio do Concello e ofrecerá unha cea tradicional para todos os asistentes, ademais de música en directo: Menú: porco ao espeto, empanada, castañas, bica e viño. Música: actuación do grupo O Lobo da Xente.

Dende A Limia · 5 nov. Xinzo de Limia

Xinzo acolle este sábado unha charla sobre os Boteiros de Vilariño de Conso

A Casa da Cultura de Xinzo de Limia organiza este sábado, 7 de novembro, ás 12.00 horas, unha xornada divulgativa sobre o Entroido galego aberta a todos os veciños. O encontro centrarase na figura dos Boteiros de Vilariño de Conso. Dúas mulleres que forman parte desta tradición explicarán en primeira persoa como a viven: Socorro: artesá que elabora as máscaras do Boteiro. Uxía: foliona que porta o traxe tradicional. O obxectivo desta iniciativa da Asociación de Amigos do Entroido…


Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17


Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Mapa de Xinzo de Limia

© colaboradores de OpenStreetMap

PNFPB Install PWA using share icon

For IOS and IPAD browsers, Install PWA using add to home screen in ios safari browser or add to dock option in macos safari browser