Historia da Festa do Esquecemento

A historia da Festa do Esquecemento comeza en 2001, cando un grupo de veciños de Xinzo de Limia decidiu converter a lenda do río Lethes nunha festa de castrexos e romanos ^[1]. Desde entón celebrouse cada agosto, cun único parón pola pandemia ^[5]. Esta páxina complementa a portada da Festa do Esquecemento.

2001: os comezos

Segundo o historiador Edelmiro Martínez Cerredelo, a iniciativa foi de Carlos Gómez Salgado, e dela naceron no ano 2001 a Asociación Cultural Civitas Limicorum e a I Festa do Esquecemento, organizada á beira do río Limia ^[1]. A comisión que a preparou estaba formada por Carlos Gómez Salgado, Arsenio Martínez Paz e o propio Martínez Cerredelo, que contan que empezaron sen medios e cun certo rexeitamento institucional e veciñal ^[1]. Martínez Cerredelo, socio fundador, encarnou na primeira festa o personaxe de Quinto Genicius, duúnviro da Civitas Limicorum ^[2].

Ese mesmo ano, Gómez Salgado e Manuel Vázquez Pita asinaron a obra de teatro Limia, a historia do Lethes ^[3].

A finalidade era tripla: recrear a lenda, dar vida ao comercio e á hostalaría e reter na Limia os veraneantes unha semana máis despois do 15 de agosto ^[1][2]. Martínez Cerredelo sostén que foi a primeira festa romana de recreación histórica de Galicia e que os membros da asociación asesoraron despois a creación do Arde Lucus de Lugo ^[2].

Unha década de consolidación

Na edición de 2011, segundo a Galipedia, o programa xa incluía a invocación ás deusas Xuno e Mae-Callaech, liortas no macellum, loitas de gladiadores, vodas, o selado do pacto de hospitalidade cos grupos invitados, o cruce do Lethes, a batalla, o circo romano e demostracións ecuestres ^[4].

Do parón da pandemia ás vodas de prata

En 2022 a festa volveu despois do parón da pandemia, na súa 21.ª edición ^[5]. En 2025 celebrou o 25.º aniversario, o Annus Argenteus, cun gran circo romano como novidade; esa edición, en loito polos incendios forestais da provincia de Ourense, apagou o Lume Sagrado por primeira vez e desfilou cos fachos sen prender ^[6]. A edición de 2026, a XXVI, foi a máis grande ata entón: máis de 50 actividades gratuítas, 54 grupos, 13 tropas estranxeiras e 12 grupos musicais ^[7].

O recoñecemento oficial

A festa ten a declaración de interese turístico local ^[6]. A asociación persegue o título de Festa de Interese Turístico de Galicia ^[8]. Martínez Cerredelo conta que unha primeira solicitude, apoiada nun informe seu, foi rexeitada porque el formara parte da organización da primeira festa, e que en 2026 o Concello de Xinzo de Limia acordou presentar de novo a petición ^[2].

Para coñecer o fondo histórico da lenda, vexa O mito do Lethes.

Fontes

1. Edelmiro Martínez Cerredelo, «A lenda do río Lethes ou río do esquecemento. A 1ª festa en 2001», Historia de Xinzo, 05-08-2022. https://historiadexinzo.wordpress.com/2022/08/05/a-lenda-do-rio-lethes-ou-rio-do-esquecemento-a-1a-festa-en-2001/
2. Edelmiro Martínez Cerredelo, «Informe histórico en que se fundamenta a orixe e motivo da celebración da Festa do Esquecemento na vila de Xinzo de Limia», Historia de Xinzo, 01-07-2026. https://historiadexinzo.wordpress.com/2026/07/01/informe-historico-en-que-se-fundamenta-a-orixe-e-motivo-da-celebracion-da-festa-do-esquecemento-na-vila-de-xinzo-de-limia/
3. xinzodelimia.eu, «Carlos Gómez Salgado». Sitio caído; Wayback (22-01-2010): https://web.archive.org/web/20100122013957/http://www.xinzodelimia.eu:80/carlos_gomez.htm
4. «Festa do Esquecemento», Galipedia (CC BY-SA 4.0). https://gl.wikipedia.org/wiki/Festa_do_Esquecemento
5. Vía Lethes, «Festa do Esquecemento 2022», 19-08-2022. https://vialethes.es/festa-esquecemento-2022-xinzo-limia-programa-completo
6. Vía Lethes, «Festa do Esquecemento 2025, programa oficial», 20-08-2025. https://vialethes.es/festa-esquecemento-2025-xinzo-de-limia-programa-oficial
7. Vía Lethes, «Festa do Esquecemento 2026, programa oficial», 21-08-2026. https://vialethes.es/festa-esquecemento-2026-xinzo-limia-programa-oficial
8. A.C. Civitas Limicorum, «Acerca de». https://civitaslimicorum.com/acerca-de