Domingo, 8 de novembro Xinzo 11° Guardia: FARMACIA OLIVERA CORTIÑAS, C. B.
Concello de A Limia

Os Blancos

Pequeño concello entre la llanura de A Limia y las sierras del sur, donde se excavó el oratorio paleocristiano de Ouvigo, de los siglos IV y V, y donde la tradición sitúa el castillo de la Raíña Loba.

Os Blancos es un concello (municipio) del sur de la comarca de A Limia, en la provincia de Ourense, entre la llanura y las sierras que la cierran hacia Portugal. Es uno de los municipios más pequeños de la comarca, pero guarda un yacimiento de primer orden, el oratorio paleocristiano de Ouvigo, y una de las leyendas más conocidas de A Limia, la de la Raíña Loba [4][5][9].

Datos del concello

Dato Valor Año y fuente
Población 696 habitantes 1/1/2025, INE [1]
Superficie 47,56 km² Wikidata [2]
Densidad 14,6 hab./km² cálculo sobre INE 2025 [1][2]
Altitud de la capital 797 m Wikidata [2]
Parroquias 7 Nomenclátor de Galicia [3]
Entidades de población 21 Nomenclátor de Galicia [3]
Gentilicio blanqués, blanquesa; blanquense Universidade de Vigo [16]
Código INE 32012 INE [1]

La población no ha dejado de bajar en las últimas décadas: 1.148 habitantes en 2003, 850 en 2016 y 696 en 2025 [4][1].

Territorio

El concello extiende sus parroquias desde el borde de la llanura, donde están Nocedo y Os Blancos, hasta los montes del sur. Allí, por encima de Covas y de Pexeirós, se alza el Penedo da Raíña Loba, de unos 1.150 m, en el extremo meridional de la sierra de Gomariz y cerca del límite con Calvos de Randín [9][11]. Los nombres hablan del paisaje: Nocedo viene del latín nucetum, «lugar de nogales» [4].

Historia

Castros y mámoas

El catálogo de patrimonio recoge en Os Blancos 35 bienes, entre ellos el Castro de Áspera, en Aguís, el Castro do Outeiro de Almeide, en Nocedo, y el Castelo Vello de Covas [8].

Ouvigo, un oratorio de los siglos IV y V

En 1971, mientras preparaba el inventario artístico de A Limia que le había encargado Jesús Ferro Couselo, el arqueólogo Antonio Rodríguez Colmenero identificó en Ouvigo, en la parroquia de Os Blancos, los restos de un edificio tardorromano y de su necrópolis. Tras una excavación de urgencia en 1972 hubo cuatro campañas más [5]. El edificio, de finales del siglo IV o comienzos del V, tenía ábside y nártex. Después de las invasiones germánicas se reconstruyó cambiando la orientación, y con la repoblación de Alfonso III se levantó de nuevo: una de las sepulturas tiene una lápida fechada en el año 904 [5]. Entre los hallazgos hay una píxide de Limoges del siglo XIII, un pequeño copón de cobre dorado y esmalte azul y blanco que hoy guarda el Museo Arqueológico de Ourense [5][6]. El lugar, dedicado a San Breixo y conocido como el Santo Vello, se sigue estudiando: Óscar Penín Romero lo relacionó en 2024 con la Xinzo romana y con la Lagoa de Antela [7][6].

Del Antiguo Régimen al siglo XX

El ilustrado Pedro González de Ulloa (Xocín, Porqueira, 1714 – Covelas, 1790) terminó su carrera como abad de Covelas. Allí vivió el autor de la Descripción de los Estados de la Casa de Monterrey (1777), que se carteaba con el padre Flórez, con fray Martín Sarmiento y con Cornide [14]. En el plebiscito del Estatuto de Galicia, en junio de 1936, las tres secciones del concello (Loureses, Os Blancos y Nocedo) dieron un sí casi unánime, pero Edelmiro Martínez Cerredelo cree que las actas eran tan limpias que la votación fue probablemente amañada [15].

Leyendas

  • La Raíña Loba. En los peñascos de Covas hubo, según la tradición, un castillo roquero; aún se ven un pozo excavado en la roca, molinos de mano y un tablero de juego grabado. Allí vivía una reina que exigía a las aldeas un ternero, una oveja y un cerdo cada día, y quemaba las casas de quien no pagaba. Los vecinos asaltaron el castillo de noche y acabaron con ella: «Fidalgos de Pexeirós, / matastes á Raíña Loba, / fidalgos quedastes vós» [9][10][11]. Florentino López Cuevillas publicó la leyenda en 1956 [9]. Desde Xinzo, dicen, se ve la silueta de la reina tumbada sobre la sierra [13].
  • Las mouras do Treboal, en Covelas (las mouras son seres míticos femeninos que guardan tesoros), que regalaron a una muchacha unas habas que se volverían oro si guardaba el secreto [12].
  • Los moros del Monte do Castelo, que cuidaban de una niña mientras ella no contase nada, y el moro que pagó a una nodriza con carbones que se volvían monedas [13].

Ver Leyendas de A Limia.

Patrimonio destacado

  • Yacimiento paleocristiano de Ouvigo (San Breixo, o Santo Vello) [5][6].
  • Pazo de Vilar de Covelas e iglesia de Santa María de Covelas, donde fue abad González de Ulloa [8][14].
  • Iglesias parroquiales de San Breixo de Os Blancos, San Martiño de Aguís, Santiago de Covas, Santa María de Guntín, San Cibrao de Nocedo y Santa María de Pexeirós.
  • Necrópolis medieval de As Airas, en Nocedo [8].
  • Peñascos de la Raíña Loba y Castelo Vello, en Covas [8][9].

Parroquias

El concello tiene 7 parroquias (unidades territoriales y eclesiásticas) [3]:

Aguís · Covas · Covelas · Guntín · Nocedo · Os Blancos · Pexeirós

Una copla recogida por Xaquín Lorenzo recuerda el paso de los arrieros por Fontarcada, en Aguís: «Arrieiros, os de Calvos, / que pasades pola estrada, / tende coidado coas bestas / no lugar de Fontarcada» [17].

Más sobre A Limia

Preguntas frecuentes

¿Cuántos habitantes tiene Os Blancos?

Según el Padrón del INE a 1 de enero de 2025, 696 habitantes [1].

¿Qué es el yacimiento de Ouvigo?

Un edificio de culto tardorromano, de finales del siglo IV o comienzos del V, con su necrópolis. Lo descubrió Antonio Rodríguez Colmenero en 1971 y se excavó en cinco campañas a partir de 1972 [5].

¿Dónde está el castillo de la Raíña Loba?

En los peñascos que llevan su nombre, en la parroquia de Covas, a unos 1.150 m de altitud. Del castillo solo quedan restos tallados en la roca [9][11].

¿Quién fue Pedro González de Ulloa?

Un abad ilustrado del siglo XVIII, autor de la Descripción de los Estados de la Casa de Monterrey, que murió en Covelas en 1790 [14].

Fuentes

  1. INE, Padrón municipal. Cifras oficiales de población (tabla 2885), 2016–2025. https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=2885
  2. Wikidata, «Os Blancos» (Q1627544). https://www.wikidata.org/wiki/Q1627544 (CC0)
  3. Xunta de Galicia / RAG, Nomenclátor de Galicia – Galicia Nomeada. https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/inicio
  4. «Os Blancos», Galipedia (en gallego; y artículo «Nocedo, Os Blancos»). https://gl.wikipedia.org/wiki/Os_Blancos (CC BY-SA 4.0)
  5. Ana Mª Veiga Romero, Pieza del mes, septiembre 2003, Museo Arqueológico Provincial de Ourense. https://musarqourense.xunta.gal/sites/default/files/doc/peza_mes/2003/9/pm_2003_09_esp.pdf
  6. Fronteira Esquecida, «Ouvigo». https://fronteiraesquecida.eu/en/fichas/ouvigo-4/
  7. Óscar Penín Romero, «Vivir e orar en Ouvigo (Os Blancos)», Minius 29, 2024. https://revistas.uvigo.es/index.php/mns/article/view/5871
  8. Xunta de Galicia, Catálogo de patrimonio cultural del Plan Básico Autonómico. https://ideg.xunta.gal/servizos/rest/services/PBA/Afeccions_PatrimonioCultural/MapServer
  9. Fronteira Esquecida, «Penedos da Raíña Loba» (cita a F. López Cuevillas, «Un nuevo castillo de la Reina Loba», «Boletín de la Comisión de Monumentos de Orense» (cita) XVIII, 1956). https://fronteiraesquecida.eu/gl/fichas/penedos-da-raina-loba-2/
  10. Xabier Moure Salgado, «O Castelo da Raíña Loba», Galicia Encantada, 2014. https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=7&id=2378
  11. Alexander de los Ríos Conde, «El castillo de la tiránica Reina Loba de A Limia y su leyenda», Vía Lethes, 17/07/2017. https://vialethes.es/castillo-reina-loba-limia
  12. «As mouras do Treboal», Galicia Encantada (recogida de Manuel Jardón Moure, 1994). https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=17&id=445
  13. Xosé Calleja López, «Tres contos de mouras e mouros», As tradicións da Limia, 12/05/2021. https://tradicionsdalimia.es/tres-contos-de-mouras-e-mouros/
  14. «Pedro González de Ulloa», Galipedia (en gallego). https://gl.wikipedia.org/wiki/Pedro_González_de_Ulloa (CC BY-SA 4.0)
  15. Edelmiro Martínez Cerredelo, «A aprobación do Estatuto de Galicia en dous concellos da Limia, 28-06-1936», historiadexinzo.wordpress.com, 28/06/2014. https://historiadexinzo.wordpress.com/2014/06/28/a-aprobacion-do-estatuto-de-galicia-en-dous-concellos-da-limia-28-06-1936/
  16. Universidade de Vigo, Xentilicios de Galicia. https://www.uvigo.gal/sites/uvigo.gal/files/contents/paragraph-file/2018-10/Xentilicios_0.pdf
  17. «Aguís, Os Blancos», Galipedia (en gallego; cita a Xaquín Lorenzo, Cantigueiro popular da Limia Baixa, 1973). https://gl.wikipedia.org/wiki/Aguís,_Os_Blancos (CC BY-SA 4.0)

Últimas noticias de Os Blancos

Martes, 13 de outubro

Dende A Limia · 13 out. Os Blancos

A Deputación de Ourense amplía o prazo para xustificar axudas de vivenda e aproba novos investimentos

A Deputación de Ourense ampliou nun mes o prazo para que os concellos xustifiquen as axudas destinadas a mellorar vivendas para alugar. Ademais, aprobou preto de 830.000 euros en novas subvencións para entidades e municipios. A modificación máis destacada afecta aos concellos que recibiron axudas para vivenda residencial. O prazo para presentar os documentos que xustifican o gasto remata agora o 30 de novembro de 2026, un mes máis tarde do previsto inicialmente. Por outra banda, a Deputación…

Xoves, 8 de outubro

Diario do Limia · 8 out. Os Blancos

Os Blancos mellorará os seus camiños rurais con 40.000 euros da Xunta

A directora da Axencia Galega de Desenvolvemento Rural, Paz Rodríguez, reuniuse esta semana co alcalde de Os Blancos, José Manuel Castro Blanco, para avanzar en varias melloras para o municipio. O encontro centrouse en dúas liñas de traballo principais para o concello: Concentración parcelaria: Analizáronse os procedementos en marcha para reordenar as fincas agrícolas e forestais. Plan Camiña Rural: O concello recibiu unha axuda de máis de 40.000 euros para reparar camiños municipais no…

Venres, 2 de outubro

La Región · 2 out. Os Blancos Aguís

Unha muller resulta ferida tras saírse da vía co seu coche en Os Blancos

Unha muller resultou ferida este venres, 2 de outubro, ao sufrir unha saída de vía mentres circulaba polo punto quilométrico 11 da estrada OU-1112, na parroquia de Aguís, en Os Blancos. A pesar do accidente, a muller non quedou atrapada no interior do vehículo, polo que non foi necesario que os servizos de emerxencia usasen maquinaria para excarcerala. Ata o lugar do sinistro desprazáronse: Urxencias Sanitarias de Galicia-061, para atender á vítima. Garda Civil de Tráfico e Protección Civil…

Luns, 14 de setembro

Diario do Limia · 14 set. Os Blancos

O RadioClub Amigos da Limia celebra o seu primeiro encontro internacional de radioafeccionados

O RadioClub Amigos da Limia, con sede nos Blancos, reuniu o pasado 13 de setembro a radioafeccionados de diversos puntos de Galicia e Portugal nunha xornada de convivencia. Ao encontro asistiron afeccionados procedentes de lugares como Portas, Santiago, Verín e Chaves. Durante a cita, organizada para compartir experiencias e proxectos, sorteáronse agasallos entre todos os participantes. O grupo aproveitou a xuntanza para presentar unha iniciativa centrada no Entroido de Xinzo de Limia, que…

Xoves, 9 de xullo

Diario do Limia · 9 xul. Os Blancos Xinzo de Limia

Un motorista ferido grave nun accidente en Xinzo de Limia

Un motorista resultou ferido de gravidade esta tarde ao saírse da vía na estrada OU-1112, que une Xinzo de Limia e Os Blancos. O sinistro tivo lugar ao redor das 15:01 horas no punto quilométrico 9. Tras recibir unha primeira atención no PAC de Xinzo de Limia, o home tivo que ser trasladado nun helicóptero medicalizado para recibir coidados máis específicos debido á seriedade das súas lesións.

Diario do Limia · 9 xul. Os Blancos Xinzo de Limia

Un motorista ferido grave nun accidente en Xinzo de Limia

Un motorista resultou ferido de gravidade esta tarde tras saírse da estrada OU-1112, que une Xinzo de Limia con Os Blancos. O accidente ocorreu ao redor das 15:01 horas no punto quilométrico 9 da vía. Tras ser atendido nun primeiro momento no PAC de Xinzo, o ferido tivo que ser trasladado nun helicóptero medicalizado para recibir atención especializada de urxencia.

Xoves, 18 de xuño

Diario do Limia · 18 xuño Calvos de Randín Os Blancos Xinzo de Limia Calvos Randín

El programa «Raíñas» ofrece atención gratuita a mujeres en Calvos de Randín y Os Blancos | NOTICIAS XINZO

Los Concellos de Calvos de Randín y Os Blancos han puesto en marcha el programa "Raíñas", una iniciativa dirigida a mujeres y niñas que tiene como objetivo promover la igualdad real, prevenir la violencia de género y reforzar la autonomía de las mujeres en el ámbito personal, jurídico, emocional, digital y laboral. La Casa do Concello de Os Blancos también exhibe la lona del programa "Raíñas" dirigido a mujeres y niñas. El programa ofrece asistencia jurídica y psicológica gratuita todos…

Venres, 5 de xuño

Diario do Limia · 5 xuño Os Blancos Rairiz de Veiga

Accidentes de tráfico na comarca de A Limia

Nun intervalo de pouco máis dunha hora, rexistráronse dous accidentes de tráfico na comarca de A Limia. En ambos os casos non se produxiron feridos de gravedade, limitándose os danos principalmente a parte material. Detalles dos incidentes: OU-531 (Xinzo de Limia - Celanova): Pouco antes das 16:00 horas, produciuse un choque no desvío cara a Rairiz de Veiga, un punto con alta perigosidade. O accidente implicou unha furgoneta camper de matrícula portuguesa e un turismo. O impacto deixou…

Xoves, 4 de xuño

La Región · 4 xuño Os Blancos

Feridos nun accidente de tráfico en A Limia

Un accidente de tráfico ocorrido este xoves ás 16:15 horas na estrada de Loureses, en Os Blancos (A Limia, Ourense), deixou dúas persoas feridas. O vehículo saíu da vía e quedou declarado como siniestro total, o que obrigou ao traballo dos bombeiros para poder excarcelar ás vítimas, ambas de uns 30 anos de idade. O condutor, veciño de Os Blancos, foi trasladado ao Complexo Hospitalario Universitario de Ourense (CHUO) mediante un helicóptero medicalizado, mentres que o acompañante foi…

La Región · 4 xuño Os Blancos

Aprendizaxe experimental: Os centros de Os Blancos e Monterrei celebran a súa Feira de Ciencia

O alumnado do colexio de Os Blancos e do Colexio Rural Agrupado (CRA) de Monterrei protagonizou unha Feira de Ciencia no centro de Limia, cunha proposta baseada na experimentación directa e a participación activa dos estudantes. Durante a xornada, os alumnos explicaron conceptos científicos fundamentais como o principio de Arquímides, a electricidade estática, as leis de Newton e o nivel de pH mediante diversos postos de experimentación. Un dos momentos máis destacados foi unha representación…

Mércores, 3 de xuño

Diario do Limia · 3 xuño Os Blancos

O CEIP de Os Blancos celebra a súa primeira Feira da Ciencia

O CEIP Plurilingüe de Os Blancos celebrou a súa 1ª Feira da Ciencia, un evento pioneiro na provincia que transformou o centro nun laboratorio interactivo. A xornada contou coa participación de case 50 alumnos e alumnas que, en colaboración co CRA Monterrei, demostraron unha metodoloxía baseada na aprendizaxe práctica e experimental. Esta iniciativa destaca por ser a primeira en involucrar de xeito activo ao alumnado de educación infantil en dinámicas de exposición pública. O proxecto foi…

Martes, 2 de xuño

Dende A Limia · 2 xuño Os Blancos

Primeira Feira da Ciencia no CEIP de Os Blancos e o CRA de Monterrei

O CEIP de Os Blancos e o CRA de Monterrei celebraron a súa primeira Feira da Ciencia, un evento que serviu para amosar os resultados do traballo realizado polo Club de Ciencias ao longo do curso escolar. A iniciativa foi impulsada polo profesor Manuel Lamoso, que promoveu unha metodoloxía baseada na experimentación e na aprendizaxe práctica. Durante o ano, o alumnado de ambos os centros participou semanalmente en actividades científicas organizadas en equipos de diferentes cores (vermello,…


Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17


Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Mapa de Os Blancos

© colaboradores de OpenStreetMap

PNFPB Install PWA using share icon

For IOS and IPAD browsers, Install PWA using add to home screen in ios safari browser or add to dock option in macos safari browser