Carlos Casares en Xinzo: rapaz, estudante, entroideiro e fillo adoptivo

A vida de Carlos Casares en Xinzo contada polos seus veciños: os xogos e o fútbol de neno, La Voz de la Limia e o colexio Santa Mariña, o Entroido nas súas crónicas de «Á marxe», a homenaxe de 2001 e o Día das Letras Galegas de 2017.

Familia en Xinzo: o pai, Francisco Casares, era mestre da vila
Estudos en Xinzo: bacharelato no colexio Santa Mariña, 1957-1961
Primeira homenaxe en vida: 2001, coa Civitas Limicorum
Día das Letras Galegas: 2017

Carlos Casares Mouriño (Ourense, 1941 – Vigo, 2002) viviu desde os tres anos na Limia, entre Piñeira de Arcos, Lamas, Sabucedo e Xinzo. A súa biografía literaria está en Carlos Casares; esta páxina recolle o que contaron veciños e amigos, sobre todo Edelmiro Martínez Cerredelo en Historia de Xinzo, sobre o Casares que andaba pola vila ^[1]^[2].

Rapaz en Xinzo

Segundo un veciño que era cinco anos máis novo, Carlos volvía de vacacións do seminario e organizaba os xogos infantís do grupo de rapaces, entre eles o seu irmán Xabier: os policías e ladróns, e os partidos de fútbol na estrada xeral. O seu pai, o mestre don Paco, tiña na escola un obradoiro de ferro e madeira onde fabricaba coitelos con cabo de madeira ou de óso; na escola repartíase o leite en po que enviaban os americanos aos nenos da posguerra. Cando se adxudicaron as «casas baratas» que construíu a Organización Sindical no campo do Pombal, as familias de Casares e de quen conta o recordo viviron porta con porta moitos anos ^[1].

O fútbol e o Antela F.C.

O fútbol fixo parte da súa mocidade. O Antela F.C. nace oficialmente en xuño de 1919 dunha conversa de taberna; o primeiro campo foi o Toural e, desde 1936, o da Seara, onde Carlos xogou nos anos sesenta. O seu irmán Xabier lembra que lle chamaban «Kubalita» en referencia a Kubala, e Casares recordou nas súas columnas que metera algún gol co equipo da vila e a satisfacción de provocar unha explosión de alegría no público ^[4]. Véxase O Antela F.C..

Estudante: radio, cine e teatro

Entre 1957 e 1961, tras deixar o seminario, cursou o bacharelato no colexio Santa Mariña. Participou na emisora sindical La Voz de la Limia, onde co seu amigo Manolo Dobaño facía a sección humorística «Diálogos gramaticais entre Orto e Grafo» (1959), e no programa «Cara al Público», no cine Antelano. En xaneiro de 1960 foi o Rei Baltasar na cabalgata de Reis, e en marzo dese ano estreou no cine Molinos o xoguete cómico infantil Examen final, escrito por el. Nos anos sesenta tivo unha íntima amizade literaria con Francisco Domínguez Romero, e en 1965 viaxaron a Barcelona a un homenaxe a Cataluña ^[2]. Véxase Francisco Domínguez Romero.

Casares nas festas de Xinzo

En 1967, ano do seu libro Vento ferido, publicou un breve artigo sobre a orixe da palabra «Limia» no programa das festas da Santa Mariña. Foi crónica de festas en La Región (1979, «Lembranzas») e en 1980 pronunciou o pregón do Entroido na Praza Maior, invitado polo concelleiro Antonio Rodríguez. En 1993 presentou na vila o libro de poemas Versos heridos, de Manuel López Martínez ^[2].

O Entroido nas súas crónicas

Segundo as fotos que se conservan, Carlos saíu disfrazado de limpabotas en 1959, con Dobaño de limpaizas, e outra vez en 1962 cun grupo de estudantes. Case todos os anos viña o Martes de Entroido a ver o desfile e recollía anécdotas e personaxes para a súa columna Á marxe en La Voz de Galicia. A última visita deu lugar a tres crónicas de febreiro de 2002. Na do 14, «O Entroido de Xinzo», conta que foi disfrazado de pirata, vagou polo Barrio de Abaixo e viu un desfile de máis de dúas horas con miles de espectadores. Confesa que, cando chegou a democracia e o Entroido deixou de ser pecado (lembra os sermóns do primeiro domingo de coresma), temía por el: «o carnaval de Xinzo segue apetecendo» ^[3]. Véxase O ciclo do Entroido de Xinzo.

Homenaxes

A primeira homenaxe en vida, e probablemente a única, foi en 2001, aproveitando unha conferencia de Sánchez Dragó organizada pola Civitas Limicorum, que descubriu unha placa de mármore na Casa da Cultura; Casares escribiu unha crónica irónica en Á marxe, «Convertido en placa». Tras a súa morte en marzo de 2002, o Concello declarouno fillo adoptivo e deu o seu nome á praza diante da Casa da Cultura, na rúa Curros Enríquez. O DOG do 11 de febreiro de 2011 aprobou que o colexio CEIP Sergio Mascareñas pasase a chamarse Carlos Casares. En 2012, na Casa da Cultura, houbo unha mesa redonda no décimo aniversario do seu pasamento; en 2016 un acto en Xinzo reclamou o Día das Letras Galegas para el, que se lle dedicou en 2017 ^[2].