Patrimonio da Limia: torres, conventos, muíños e aldeas etnográficas

Patrimonio e rutas de Os Blancos: muíños, fornos, igrexas e pazos

Inventario do patrimonio de Os Blancos: 35 elementos do catálogo oficial (igrexas, cruceiros, muíños, fornos, hórreos, fontes, pazos e xacementos) por parroquia, máis rutas e paseos.

O catálogo de patrimonio cultural do Plan Básico Autonómico rexistra 35 elementos en Os Blancos, tomados dos catálogos do planeamento municipal (PXOM) ^[1]. Esta páxina reúne os de interese popular, relixioso, arqueolóxico e civil, ordenados por parroquia, e engade os puntos que o mapa colaborativo OpenStreetMap sinala en cada parroquia ^[2]. É un inventario: para a historia dos edificios máis importantes, vexa as fichas de patrimonio da Limia e a páxina de Os Blancos.

Igrexas, capelas, cruceiros e petos de ánimas

Aguís. Cruceiro de Fonte Arcada; Cruceiro de Loureses; Cruceiro do lavadoiro en Loureses; Cruz de Loureses; Igrexa de Aguís (Parroquial de San Martiño); Peto de ánimas en Loureses ^[1]
Covas. Capela de Penalonga; Igrexa de Covas (Parroquial de Santiago); Peto de ánimas de Covas ^[1]
Covelas. Capela de Vilar de Covelas; Cruceiro do adro (Covelas); Cruceiro no camiño vello (Covelas); Igrexa de Covelas (Parroquial de Santa María) e vía crucis ^[1]
Guntín. Igrexa de Guntín en Pexeirós (Parroquial de Santiago) ^[1]
Nocedo. Igrexa de Nocedo (Parroquial de San Cibrao) ^[1]
Nocedo. Cruceiro da ermida de Fontelas (Nocedo) ^[1]
Os Blancos. Capela de San Verísimo (Ouvigo); Cruceiro dos Blancos; Cruceiro nos Chaos (Ouvigo); Igrexa dos Blancos (Parroquial de San Breixo); Peto de ánimas dos Blancos ^[1]
Pexeiros. Igrexa de Pexeiros (Parroquial de Santa María) ^[1]

Pazos, casas e edificios de interese

Covas. O Castelo Vello (Covas) ^[1]
Covelas. Pazo de Vilar de Covelas ^[1]

Castros, mámoas e xacementos arqueolóxicos

Aguís. O Castro de Áspera (Aguís); Xacemento de Aira do Curro (O Mosteiro) ^[1]
Covas. Mámoa do Marquiño 1 (Covas); Mámoa do Marquiño 2 (Covas); Penedos da Raiña Loba (Covas) ^[1]
Nocedo. Castro do Outeiro de Almeide (Laroá); Necrópole medieval das Airas (Nocedo) ^[1]

Outros elementos catalogados

Covas. O Cementerio (Covas); Outeiro da Fraga (Covas) ^[1]
Os Blancos. A Llanada do Castillo/Outeiro do Medio (Guntimil); O Touzal (Guntimil) ^[1]

Outros puntos do mapa colaborativo

OpenStreetMap, un mapa elaborado por voluntarios, sinala estes lugares de interese na zona. Os datos poden estar incompletos ou desactualizados, e os puntos sen nome non se listan individualmente ^[2].

Aguís. Peto: 1 sen nome ^[2]
Covas. Castelo: Castelo da Raiña Loba ^[2]
Covelas. Pazo: Pazo de Vilar; Área de lecer: 1 sen nome ^[2]

Rutas e paseos

As fontes consultadas non recollen un sendeiro propio de Os Blancos. Turismo de Galicia inclúe o concello na ruta en coche Guntimil–Niñodaguia (30 km, unhas 2 horas, de abril a xuño), que pasa por Guntimil, Os Blancos, Covas, Tosende, Vilamaior da Boullosa e Niñodaguia; entre as paradas están os campos abertos entre Ouvigo e Os Blancos e o val do río Airoa, entre Os Blancos e Guntín ^[4]. A pé tardaría de 3 a 4 horas.

Páxinas Galegas destaca como paraxes para ver o monte Pena Loba, con máis de 1.200 m de bosque e grandes penedos en equilibrio, e os Penedos da Raíña Vella, ligados á tradición da Raíña Loba ^[3].