Exposicións e actividades do Museo da Limia

Que tipo de exposicións, encontros e homenaxes acolle o Museo Etnográfico da Limia, en Vilar de Santos, con exemplos da súa traxectoria desde o vinte aniversario en 2016: bonecas, ras, máscaras, liño, Xocas e música tradicional.

Ademais da exposición permanente, o Museo Etnográfico da Limia, en Vilar de Santos, mantén unha actividade constante de exposicións temporais, charlas, encontros e homenaxes, moitas veces con materiais da propia veciñanza. A programación concreta cambia cada ano e publícase na web do Museo (https://museodalimia.com/novas-do-museo/); esta páxina recolle exemplos da súa traxectoria, que arrinca no vinte aniversario do Museo en 2016, para amosar o tipo de contido que acolle ^[1].

Exposicións temporais

A sala de exposicións temporais leva o nome do etnógrafo Xaquín Lorenzo, Xocas. Entre as mostras que pasaron por ela:

Bonecas de porcelana (2016): setenta figuras doadas por Pachi Fontarigo e Sara Dacal, que ocuparon o lugar da mostra de instrumentos musicais do mundo doada por Antonio Nogueiras.
Os ríos que nos unen (2016), da asociación Cultura que Une, sobre os ríos de Galiza e do norte de Portugal.
Unha vida de ra (2017): máis de 200 figuras de ras da colección de Antonio Blanco, con textos do libro homónimo de Rafael Laso Lorenzo e fotos dos raneiros da antiga Lagoa de Antela. Laso lembrou que un limiao nacía «sendo case un experto en tres cousas: as ras, as patacas e o entroido».
Viaxe polo Mundo das Máscaras (2018), da etnógrafa Mercedes Vázquez Saavedra (Sarria, 1949), inaugurada con alumnado do CEIP Carlos Cid Arregui, de Rairiz de Veiga.
Percepcións e retratos de Manuel Traveso (2022): fotografías e ilustracións de novos creadores da Biblioteca da Limia (fortalezas, pantallas do Entroido, o pan, flores) e quince retratos a pluma de veciños de Vilar de Santos.
Antela. A memoria asolagada (finais de 2022): fotografías do libro coordinado por Xosé Luís Martínez Carneiro, que sensibilizou sobre a perda da lagoa e a concentración parcelaria.

Encontros, charlas e proxeccións

Barriga Verde (2016): a xornalista Comba Campoy falou da súa tese sobre o teatro popular de monicreques na Galiza de posguerra (1939–1960).
Tarxetas do Nadal (2019): mostra da colección de máis de 600 postais de Nadal, desde 1964, dun membro do Consello Asesor, con tarxetas de varios países ^[41].
I Encontro na Raia (2016), coa taberna cultural «A Arca da Noe» e o IGESIP (conferencias de Artur Alonso Novelhe e Rhicardo Ribeiro sobre a Tripla Libertação e a sinarquía, exposición «Ríos da Galiza e Norte de Portugal» e presentación do libro de Concha Rousía) ^[42], sobre a cultura común de Galiza e Portugal.
I Encontro de Mulleres da Lusofonía (2017), organizado pola Academia Galega da Língua Portuguesa e a Pró-AGLP.
«Negro Púrpura» (2021): preestrea do documental sobre o centeo e o cornecelo, cunha protagonista de Piñeira de Arcos.
Encontros sobre o liño (2022), con Rir&Co e a Asociación de Mulleres Rurais Arracada.
Xornada de debate sobre a desecación (29 de setembro de 2018), dentro dos actos polo 60º aniversario do inicio das obras da Lagoa de Antela (8 de setembro de 1958, en aplicación da lei do 27 de decembro de 1956): debate «Agrogandeiría e biodiversidade na Limia» e exemplos de aproveitamento sostible ^[37].
«O Dentón» (2019): presentación do proxecto documental e do seu micromecenado sobre o cornecelo do centeo, ao que o Museo deu apoio institucional polo peso do cereal na Limia, tida por «Granero de Galicia» ^[38].
O liño: o Museo ten unha sala enteira dedicada ao proceso do liño; as mulleres de Parada de Outeiro gravaron en 1995 unha peza audiovisual sobre ese labor ^[39].
A «Ajuria» (2016): na xornada de portas abertas que pechou o 20º aniversario incorporouse á sala dos cultivos esta malladora, que estivo desde 1948 na casa dunha familia de Lampaza (Rairiz de Veiga) antes de ser doada polo veciño de Vilar de Santos José Antonio Gándara ^[40].

Homenaxes e música

Mini e Mero e «Cesteando» (2016), dentro do 20º aniversario e das festas da Virxe das Neves: actuación de Mini e Mero (do grupo A Quenlla, antes de Fuxan os Ventos, que pasaran por Vilar de Santos en 1977) e proxección do documental de Plácido Romero.
30 anos de Xocas (2019): o Museo sumouse aos actos polo trinta aniversario do falecemento do etnógrafo, coa placa na súa casa natal de Facós (Lobeira).
Premio Pedra Alta (2023), entregado a Amalia Gómez Manso. Véxase Premio Pedra Alta.
Encontro de música tradicional (2024), con Delfín Caseiro, Mero, Paco Rodríguez, Quintas Canella, Cástor Castro, Miro Casabella e Concha Losada, presidenta do Museo do Pobo Galego.

Véxanse tamén o Certame Literario Antón Tovar, as Gasosas Berardo Méndez e, para a actualidade, a homenaxe a Otero Pedrayo en 2026.