A gripe de 1918 en Xinzo de Limia e Moreiras
No outono de 1918 a gripe matou 60 persoas no concello de Xinzo e 56 no de Moreiras, que tiña moita menos poboación; o primeiro falecido de Xinzo foi o 16 de outubro e o médico Leopoldo Álvarez deu nome a unha rúa polo seu labor.
No outono de 1918 a pandemia de gripe chegou a Xinzo de Limia e a Moreiras, daquela dous concellos distintos. Nos dous durou ata a primavera de 1919 e foi especialmente virulenta en outubro, novembro e decembro de 1918 [1].
O contexto
A epidemia comezou en marzo de 1918 nun campamento militar de Kansas e chegou á fronte europea; en España probablemente entrou en tren desde Francia, con xornaleiros españois e portugueses que volvían. Foi chamada «gripe española» só porque España, país neutral, falaba dela sen censura. En España infectouse un 40 % da poboación e morreron preto de 300.000 persoas [1]. En Ourense houbo 16.412 mortos en 1918, o dobre da media dos cinco anos anteriores ou posteriores, e entre agosto de 1918 e abril de 1919 morreron 144,9 persoas por cada 10.000 habitantes na provincia. O gobernador suspendeu a feira mensual de setembro e as visitas aos cemiterios do Día de Defuntos, e prohibiu visitar as casas con defuncións; nalgunhas vilas non soaron as campás «para non asustar» [1].
En Xinzo e Moreiras
- O 8 de outubro as autoridades de Xinzo dixeron que non había casos, pero pecharon as escolas por prevención. O primeiro falecido foi o 16 de outubro, o mozo Francisco Vidal Gallego, de 22 anos [1].
- En Moreiras a primeira vítima foi o 6 de novembro, a moza Carolina Colmenero Pérez, de 28 anos [1].
- Xinzo tiña en 1918 uns 7.000 habitantes e Moreiras entre 1.100 e 1.200 (1.460 no ano da fusión, 1927). Morreron 60 persoas en Xinzo e 56 en Moreiras, case tantas con moita menos poboación. A pandemia afectou sobre todo menores de 50 anos [1].
- En 1919 case non houbo falecementos; as últimas vítimas morreron en marzo e abril [1].
O autor sacou os datos dos libros de defuntos do Rexistro Civil de Xinzo e de Moreiras e publica unha táboa de falecidos por poboacións [1].
Quen atendía os enfermos
Xinzo tiña sete médicos (Leopoldo Álvarez, Teodoro Colmenero, Matías González, Eladio Izquierdo —oculista—, Lorenzo Mathé, Emilio Núñez e Marcial Velasco) e tres farmacias (viúva de Arturo Álvarez, Constantino Elices e Manuel Saa). En Moreiras probablemente non había médico nin farmacia [1]. Leopoldo Álvarez fixo unha labor humanitaria destacada e o concello da República decidiu, polos seus méritos, dedicarlle a rúa que se chamaba Estrella: a rúa Leopoldo Álvarez, que parte da avenida de Madrid, na esquina da Praza Maior, e remata no adro da igrexa vella de Santa Mariña [1].
Ligazóns
Fontes
- Edelmiro Martínez Cerredelo, «Outono de 1918: a epidemia de gripe nos concellos de Xinzo de Limia e Moreiras», Historia de Xinzo, 08/11/2018. https://historiadexinzo.wordpress.com/2018/11/08/outono-de-1918-a-epidemia-de-gripe-nos-concellos-de-xinzo-de-limia-e-moreiras/
Tamén che pode interesar
LendaA aparición de Trandeiras e o exército do rei ArturA lenda fundacional do Bon Xesús de Trandeiras: a Virxe aparécese a Xoán Folgoso, os cabaleiros branco e negro e o exército encantado do…
Curiosidades da LimiaA peste de Escornabois (1598-1599): 118 mortos nunha parroquia da LimiaEntre setembro de 1598 e 1599 a peste matou 118 persoas en Santa Mariña de Escornabois (Trasmiras); o cura Francisco Rodríguez deixou…
LendaA Raíña Loba e o seu castelo nos penedos de Covas (Os Blancos)Nos penedos de Covas, a uns 1.150 metros, houbo un castelo roqueiro onde vivía unha raíña cruel que cobraba un xato, unha ovella e un porco…
LendaAntioquía, a cidade asolagada baixo a Lagoa de AntelaBaixo as augas da Lagoa de Antela durmiría Antioquía, a cidade soberbia que Deus asolagou por negarlle a esmola a un pobre. Todas as…
LendaAugas, fontes e cabalos do demo: lendas de Porqueira e da LimiaLendas de augas e fontes da Limia: o cabalo branco do demo de Ponte Liñares, a fonte dos tres xuncos, a moura de cabelos dourados de San…
Cantos de cego, Ermelinda do Muíño, xogo da ola e cidades asolagadasTradicións orais e populares da Limia na Galipedia: os cantos e romances de cego, a cantareira Ermelinda do Muíño (Sas, Sarreaus), o xogo…
