O vindeiro sábado 4 de maio celebrarase o tradicional nomeamento dos Xuíces Honorarios do Couto Mixto, un territorio que funcionou como un Estado independente ata 1863 e que agora busca o recoñecemento oficial da Xunta de Galicia como lugar histórico. O Couto Mixto, que abarcaba 26,9 quilómetros cadrados entre os concellos de Calvos de Randín e Baltar, rexíuse durante séculos por un ordenamento xurídico propio e un sistema de goberno republicano, escollendo aos seus representantes mediante sufraxio. A súa disolución, tras a Lei de Lindes de 1863 entre España e Portugal, puxo fin a unha excepcionalidade política que, de persistir, podería ter convertido este territorio nun enclave de prosperidade similar ao de Andorra ou San Marino. A memoria desta república esquecida, rescatada pola obra de Luís M. García Mañá, segue viva grazas ao labor da Asociación de Amigos do Couto Mixto. Esta entidade traballa para preservar a identidade dunha zona onde a fronteira foi, durante séculos, unha liña invisible que non impedía a convivencia, o pastoreo ou a vida comunitaria entre veciños galegos e portugueses. No acto deste sábado, que contará coa presenza de destacadas autoridades institucionais, galardoaranse como novos Xuíces Honorarios: A Asociación de Mulleres Rurais A Raia de Baltar. O fotógrafo Xurxo Lobato. O filólogo portugués Marcos Neves. Ademais do recoñecemento aos novos xuíces e da actuación da cantante María do Ceo, o evento servirá para visibilizar a nova campaña da asociación. O colectivo solicitará á Deputación Provincial que inste á Xunta de Galicia a declarar o Couto Mixto como lugar histórico, ao abeiro da Lei do Patrimonio Cultural de Galicia. Este recoñecemento ten como obxectivo final a conservación e difusión dun espazo único, cuxo eixo vertebrador foi sempre o Camiño Privilexiado e unha lingua común que aínda hoxe perdura no recordo das xentes que habitan estes vieiros arraianos.

A Xunta de Goberno da Deputación de Ourense aprobou hoxe un paquete de axudas que suma 1.204.755,62 euros, destinados a reforzar a cooperación cos concellos e a apoiar o tecido social, cultural, deportivo e económico da provincia. O investimento máis destacado corresponde á resolución da convocatoria de subvencións para entidades sociais sen ánimo de lucro, á que se destinan 461.558,24 euros. Esta cifra supón un incremento orzamentario superior ao 70 % respecto a convocatorias anteriores, consolidándose como a maior aposta da institución polo terceiro sector. Estes fondos beneficiarán a 58 entidades que desenvolven proxectos de atención a persoas maiores, con discapacidade, infancia, enfermidades crónicas, saúde mental e inclusión laboral, entre outros ámbitos. Segundo o presidente provincial, Luis Menor, trátase dunha mostra do "compromiso coas entidades que realizan un traballo esencial de proximidade". As entidades beneficiarias desta convocatoria son, entre outras: ARELA, Fundación Amigos de la Barrera, CDR Portas Abertas, Algaria, FEAFES Galicia, Cáritas Diocesana de Ourense, Down Ourense, AGADHEMO, ASEM Galicia, Fundación Secretariado Gitano, CIMO, ASOTRAME, ALCER Ourense, Asociación Española Contra o Cancro, IGAXES e a Asociación Autismo ApúntasTE. Outras axudas ao tecido asociativo Ademais da convocatoria principal, a Deputación aprobou novas colaboracións para fomentar a actividade local: Social: 150.000 euros en total para entidades como COGAMI, Cruz Vermella (para funcionamento e programas de infancia) e Cáritas Ourense. Cultural: Apoios á Agrupación de Libreiros de Ourense, Unión Musical de Allariz, Asociación Cultural Xan de Arzúa, Conservatorio Profesional de Música de Ourense e a Festa do Chuletón de Garabás. Deportivo: Axudas para o Club Hóckey Barrocás, Club Deportivo Arnoia e Escola Balonmán Ribeiro. Económico: Fondos para ASAGA, o Consello Regulador de Valdeorras e a Confederación Empresarial de Ourense (CEO) para impulsar a transformación dixital e a inserción laboral. Cooperación municipal e mancomunidades A Xunta de Goberno tamén aprobou 150.000 euros repartidos entre a Mancomunidade Conso-Frieiras, a Mancomunidade da Comarca de Ourense e a Mancomunidade do Carballiño (50.000 euros para cada unha). Así mesmo, destináronse fondos específicos para concellos: Conservatorios de música: 50.000 euros para O Barco de Valdeorras, O Carballiño e Xinzo de Limia. Infraestruturas e cultura: 70.000 euros para o Concello do Irixo (nave municipal), 28.000 euros para Xunqueira de Espadanedo (Museo da Alfarería), 18.000 euros para Taboadela (Semana Cultural), entre outras partidas. Luis Menor recalcou que estes acordos son fundamentais para "reforzar os servizos públicos, a cohesión territorial e o apoio a quen máis o precisa", garantindo así o benestar e o desenvolvemento de toda a provincia de Ourense.

O concello de Fornelos de Montes celebrou esta fin de semana a entrega da IX edición do seu galardón xornalístico, que recoñeceu ao escritor e xornalista celanovés Aser Álvarez pola súa crónica sobre o impacto ambiental das explotacións gandeiras intensivas. O premio, entregado polo alcalde Emiliano Lage, distingue o artigo titulado O tema prohibido. Neste texto, o autor analiza as graves consecuencias ecolóxicas e sanitarias que sofre a comarca da Limia debido ao vertido de residuos procedentes das macrogranxas. O xurado, composto por Carmen Vidal, Ramón Nicolás e Ramón Rozas, destacou a valentía deste traballo á hora de visibilizar unha problemática que afecta tanto aos ecosistemas fluviais como á saúde pública. Durante a gala, Aser Álvarez puxo en valor o papel da liberdade de prensa na denuncia de inxustizas sociais e ambientais. O xornalista dedicou o galardón aos seus pais, lembrando a importancia de manter a rebeldía e a resistencia ante o deterioro do noso patrimonio natural. Puntos clave do artigo premiado: Impacto no río Limia: O autor sinala este río como un dos casos máis graves de contaminación fluvial da Unión Europea debido á proliferación de cianobacterias xeradas polo xurro. Consecuencias sanitarias: O texto alerta sobre o aumento de casos de cancro nas zonas afectadas, describindo a situación como un problema de saúde pública transfronteirizo. Crítica ao modelo industrial: Álvarez cuestiona a xestión dos residuos nas explotacións intensivas, comparando a saturación da Limia cunha gran latrina que inutilizou o uso recreativo e deportivo do encoro das Cunchas. Demandas políticas: O xornalista reclama unha moratoria na instalación de novas granxas e un cambio cara a modelos produtivos sustentables, argumentando que a solución depende fundamentalmente da vontade política. O artigo, que o propio autor cualificou como O tema prohibido, subliña que, malia existir países en Europa con maior carga gandeira que a galega, o problema reside na falta de xestión eficiente dos residuos, o que converte este asunto nunha cuestión de política que require unha resposta inmediata para evitar o colapso dos ríos galegos.