Domingo, 8 de novembro Xinzo 11° Guardia: FARMACIA OLIVERA CORTIÑAS, C. B.
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficas

Patrimonio y rutas de Vilar de Santos: molinos, hornos, iglesias y pazos

Inventario del patrimonio de Vilar de Santos: 73 elementos del catálogo oficial (iglesias, cruceros, molinos, hornos, hórreos, fuentes, pazos y yacimientos) por parroquia, además de rutas y paseos.

El catálogo de patrimonio cultural del Plan Básico Autonómico registra 73 elementos en Vilar de Santos, tomados de los catálogos del planeamiento municipal (PXOM) [1]. Esta página reúne los de interés popular, religioso, arqueológico y civil, ordenados por parroquia, y añade los puntos que el mapa colaborativo OpenStreetMap señala en cada parroquia [2]. Es un inventario: para la historia de los edificios más importantes, véanse las fichas de patrimonio da Limia y la página de Vilar de Santos.

  • Parada de Outeiro. Forno de Castelaus; Forno de Laioso; Forno de Parada; Forno do Outeiro; Forno en Bréixome de Arriba; Forno en Toxediño; Forno no Mosqueiro; Hórreos en Laioso; Muíño de Celso (Bréixome de Abaixo); Muíño de Marquina (Parada); Muíño de Roxelia (Outeiro); Muíño do Xulio (Bréixome de Arriba); Muíños (3) do Folón en Toxediño; Muíños (4) das Súas Aidas en Outeiro [1]
  • Vilar de Santos. Forno (Saa); Forno de Casas de Veiga (As Casas da Veiga); Forno de Vilar de Santos [1]

Iglesias, capillas, cruceros y petos de ánimas

  • Parada de Outeiro. Ara da Capela de San Xoán (Laioso); Capela de San Xoán en Laioso; Capela de Santa Marta de Castelaus; Cruceiro da Capela de Laioso; Cruceiro de Castelaus; Cruceiro de Laioso; Igrexa de Parada de Outeiro (Parroquial de Santa María) (A Ponte); Sartego da Capela de San Xoán (Laioso) [1]
  • Vilar de Santos. Alpendre 1 (Saa); Alpendre 2 (Saa); Cemiterio (Saa); Igrexa de Vilar de Santos (Parroquial de San Xoán); Vivenda e alpendre 1 (Saa); Vivenda e alpendre 2 (Saa) [1]

Fuentes, lavaderos y puentes

  • Parada de Outeiro. Fonte da Pena en Castelaus; Fonte de Teixidiño en Toxediño; Fonte e lavadoiro de Espiñeiros (Castelaus); Fonte e lavadoiro en Laioso; Lavadoiro das Súas Aidas (Outeiro) [1]
  • Vilar de Santos. Fonte 1 (Saa); Fonte 2 (Saa); Fonte 3 (Saa); Fonte Vella en Vilar de Santos; Fonte do Pazo (O Barrio); Fontes e lavadoiros Fonte de Cachalgura (Vilar de Santos) [1]

Pazos, casas y edificios de interés

  • Parada de Outeiro. Casa con cheminea en Castelaus; Casa con patio en Castelaus; Casa reitoral de Parada de Outeiro (A Ponte); Casas no Mosqueiro; Pazo da Señorita (Parada); Pazo de Outeiro [1]
  • Vilar de Santos. Antiga Casa reitoral de Vilar de Santos (Museo da Limia); Casa con balcón en Vilar de Santos [1]

Castros, mámoas y yacimientos arqueológicos

  • Parada de Outeiro. Miliario de Parada de Outeiro; Mámoa do Monte Panamá 2 (San Miguel); Mámoa do Monte dos Cervos (Monte de Cervos); Xacemento da Barxa (A Ponte); Xacemento do Toural (O Vieiro); Xacemento romano de Parada de Outeiro (O Vieiro) [1]
  • Vilar de Santos. Castro de Vilar de Santos; Miliario de Cachalgura (Vilar de Santos); Miliario dos Cantos/Miliario dos Campos (As Casas da Veiga); Miliario dos Padrosos (O Barrio); Xacemento do Campo (Vilar de Santos) [1]

Otros elementos catalogados

  • Parada de Outeiro. Cuartel antigo en Castelaus; Nécropole romana de Barreiros (O Vieiro); O Candedo (Parada); Raigame (Castelaus) [1]
  • Vilar de Santos. A Buraquiña da Corga (Vilar de Santos); A Couta/As Telleiras 1 (As Casas da Veiga); A Coutada/As Telleiras 2 (O Barrio); Arracada de Vilar de Santos/Achado de Albariño (O Barrio); Estela-menhir de Vilar de Santos; Núcleo de Saa (O Barrio); Vivenda 1 (Saa); Vivenda 2 (Saa) [1]

Otros puntos del mapa colaborativo

OpenStreetMap, un mapa elaborado por voluntarios, señala estos lugares de interés en la zona. Los datos pueden estar incompletos o desactualizados, y los puntos sin nombre no se listan individualmente [2].

Rutas y paseos

El Concello publicó tres senderos circulares señalizados con postes, cada uno en un folleto con mapa y perfil [3][4][5]. Los tres están en la Reserva de la Biosfera y permiten ver el patrimonio recuperado: molinos, hornos, fuentes, eras y pazos [3].

  • Sendeiro de Parada (11 km, 3 horas, dificultad baja; variante corta de 6,5 km y 2 horas). Parte de Parada de Outeiro, donde está la iglesia de Santa María con el santo San Bieito Preto, que reúne a miles de personas en Pascua. Sigue por Outeiro, Bamba y Bedos (un camino viejo entre carballeiras centenarias), Laioso (capilla de San Xoán y Fonte da Lama), Bréixome de Arriba (con un molino de agua bien conservado), A Venda (una de las vistas más amplias de A Limia, con el Xurés, el Pico do Mediodía y el Larouco al fondo) y A Lobeira y Cachemendo, antes de volver por O Vieiro [3].
  • Sendeiro do Ruxidoiro (3,7 km, 1 hora, dificultad baja). Comienza en la iglesia románica de San Xoán de Vilar de Santos, trasladada desde la aldea de Saa, y pasa por la aldea de Saa, antigua capital del municipio hoy abandonada y en recuperación, construida sobre roca con rodadas de carros aún marcadas. Termina en el molino abandonado del Ruxidoiro, en la zona núcleo de la Reserva de la Biosfera, y vuelve por la Fonte do Pazo, de origen romano, hasta el parque de la Cachalgura [4].
  • Sendeiro de Castelaus (5,1 km, 2 horas, dificultad media). Sale del área recreativa de Castelaus y de la Fonte dos Espiñeiros, sube hacia Panadeira y O Toutizo hasta el monte Cobelo entre robles, y baja por el antiguo camino a Vilar de Santos, con vistas de A Limia y de las charcas de las areeiras [5].

El folleto de Parada recuerda también los miliarios de la Vía Nova en Parada, Cachalgura, Casas da Veiga y Padrosos [3].

Enlaces

Fuentes

  1. Catálogo do Plan Básico Autonómico, elementos do patrimonio cultural (Xunta de Galicia). https://ideg.xunta.gal/servizos/rest/services/PBA/Afeccions_PatrimonioCultural/MapServer
  2. OpenStreetMap, puntos de interese da Limia. https://www.openstreetmap.org/
  3. Sendeiro de Parada (Concello de Vilar de Santos). https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/sendeiro-de-parada_pr35582.pdf
  4. Sendeiro do Ruxidoiro (Concello de Vilar de Santos). https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/sendeiro-do-ruxidoiro_pr35580.pdf
  5. Sendeiro de Castelaus (Concello de Vilar de Santos). https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/sendeiro-de-castelaus_pr35581.pdf

También te puede interesar

Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasPatrimonio etnográfico de Rairiz de Veiga: Congostro, molinos, hornos y fuentesEl patrimonio etnográfico de Rairiz de Veiga: la aldea restaurada de Congostro, la ruta de los molinos de San Miguel, 17 molinos, 5 hornos… Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasRecorrido por el patrimonio histórico del municipio de Xinzo de LimiaResumen del patrimonio histórico de Xinzo de Limia: iglesia vieja románica, templos románicos de Novás y Morgade, Torre da Pena, convento… Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasXinzo de Limia en un día: ruta por el patrimonio, el agua y la lagunaPropuesta de visita a Xinzo de Limia en un día: Museo Galego do Entroido, iglesia y plaza de la villa, Torre da Pena, convento del Bon… Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasMolinos y patrimonio etnográfico de Calvos de RandínCalvos de Randín tiene 18 molinos inventariados en Galicia Nomeada, además del Oratorio, ligados a los ríos y arroyos del valle de Salas y… Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasLa Torre do Castro de Sandiás: historia, visitas y actividadesLa Torre do Castro, en Sandiás, es un castillo del siglo XII derribado por los irmandiños en 1467 y hoy consolidado: su historia, las… Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasLa Torre da Pena (Portela): historia de una fortaleza de A LimiaLa Torre da Pena o de Portela, en Xinzo de Limia, es una torre militar del siglo XIV, bien de interés cultural desde 1994: los Biedma, el…
PNFPB Install PWA using share icon

For IOS and IPAD browsers, Install PWA using add to home screen in ios safari browser or add to dock option in macos safari browser