
Patrimonio y rutas de Sandiás: molinos, hornos, iglesias y pazos
Inventario del patrimonio de Sandiás: 92 elementos del catálogo oficial (iglesias, cruceros, molinos, hornos, hórreos, fuentes, pazos y yacimientos) por parroquia, además de rutas y paseos.
El catálogo de patrimonio cultural del Plan Básico Autonómico registra 92 elementos en Sandiás, tomados de los catálogos del planeamiento municipal (PXOM) [1]. Esta página reúne los de interés popular, religioso, arqueológico y civil, ordenados por parroquia, y añade los puntos que el mapa colaborativo OpenStreetMap señala en cada parroquia [2]. Es un inventario: para la historia de los edificios más importantes, véanse las fichas de patrimonio da Limia y la página de Sandiás.
Molinos, hornos, hórreos y otra arquitectura popular
- Couso de Limia. Eira e pozo (Vilariño das Poldras); Forno (Cerredelo); Forno (Vilariño das Poldras); Pombal (O Couso) [1]
- Piñeira de Arcos. Forno (A Corga); Forno (A Lavandeira); Forno (Zadagós); Hórreo (Piñeira de Arcos) [1]
- Sandiás. Forno (Sandiás); Hórreo (Cardeita) [1]
Iglesias, capillas, cruceros y petos de ánimas
- Couso de Limia. Capela de Vilariño das Poldras; Cruceiro (O Couso); Igrexa de Couso de Limia (Parroquial de Santa María) (O Couso) [1]
- Piñeira de Arcos. Capela de Arcos; Capela de Santa María (Piñeira de Arcos); Capela de Zadagós; Casa da Capela de Zadagós; Cruceiro (Arcos); Cruceiro (Piñeira de Arcos); Igrexa de Piñeira de Arcos (Parroquial de San Xoán) [1]
- Sandiás. Capela de Coalloso; Capela de Santa Ana; Cruceiro (Novás); Cruceiro (Sandiás); Ermida de San Benito (Novás); Igrexa de Sandiás (Parroquial de Santo Estevo) [1]
Fuentes, lavaderos y puentes
- Couso de Limia. Fonte (Cerredelo); Fonte (O Couso) [1]
- Piñeira de Arcos. Fonte (A Fontela); Fonte (Piñeira de Arcos); Fonte (Zadagós); Lavadoiro (Arcos) [1]
- Sandiás. Fonte (Coalloso); Fonte (Sandiás); Lavadoiro (Sandiás) [1]
Pazos, casas y edificios de interés
- Couso de Limia. Casa grande de Cerredelo; Casa reitoral de Couso de Limia (O Couso); Pazo de Telleiro (O Couso); Pazo dos Marquinas (Vilariño das Poldras) [1]
- Piñeira de Arcos. Casa (Zadagós); Casa reitoral de Piñeira de Arcos; Conxunto de casas (Piñeira de Arcos) [1]
- Sandiás. A Praza da Torre (As Pegas); A Torre do Castro; Casa (Sandiás); Casa grande de Cardeita; Casa na N-525 (Sandiás); Casa reitoral de Sandiás; Casona en Santa Ana; Pazo do Espido (As Pegas) [1]
Castros, mámoas y yacimientos arqueológicos
- Couso de Limia. Miliario de Vilariño das Poldras; Miliarios do Campo da Lama/Vía XVIII/Campo da Lama (Vilariño das Poldras) [1]
- Piñeira de Arcos. Miliario de Zadagós; Pendón de Santa Mariña (Piñeira de Arcos) [1]
- Sandiás. Inscricións (miliario da granxa do Irida) (Morgade); Monte de Santa Mariña (Santa Ana); Mámoa de Leiras da Tapada 1 (A Quinta); Mámoa de Leiras da Tapada 2 (Santa Ana); Mámoa de Leiras da Tapada 3 (Santa Ana) [1]
Otros elementos catalogados
- Piñeira de Arcos. A Coroa/O Foxo (Arcos); A Cortiña Nova (Guimarás); A Igrexiña (Zadagós); A Praza da Lagoa (A Chousela); A Touciña Nova (A Chousela); A Touza (A Chousela); O Porto (Piñeira de Arcos); Pontillón (Piñeira de Arcos); Portada (Zadagós); Poulas do Corgo (A Fontela); Vía XVIII/As Poulas da Cavadiña (A Ladeira) [1]
- Sandiás. A Praza das Cavadas (Sandiás); A Praza dos Inxertes (Sandiás); A Ringleira/O Montiño (Santa Ana); Ara de Sandiás; As Cavadiñas (Cerredelo); As Frasqueiras do Medio (As Pegas); Conxunto de Coalloso; Inscripcións (ara a Xúpiter da lagoa de Antela) (Morgade); O Carrasco (Coalloso); Outeiro de Couso (Coalloso) [1]
Otros puntos del mapa colaborativo
OpenStreetMap, un mapa elaborado por voluntarios, señala estos lugares de interés en la zona. Los datos pueden estar incompletos o desactualizados, y los puntos sin nombre no se listan individualmente [2].
- Couso de Limia. Pazo: Pazo do Telleiro; Yacimiento: Miliarios de Vilariño das Poldras [2]
- Piñeira de Arcos. Yacimiento: Milario de Zadagós; Área de ocio: 1 sin nombre [2]
- Sandiás. Obra de arte: A Pataqueira; Pazo: Pazo do Espido; Peto: 1 sin nombre; Torre: A Torre do Castro [2]
Rutas y paseos
- Ruta das Areeiras (5,3 km, circular, a pie o en bicicleta). Parte de la Casa da Lagoa, que es el Centro de Interpretación de la Lagoa de Antela, y recorre las areeiras y las charcas artificiales en la antigua laguna, con hasta dos observatorios ornitológicos. La zona es ZEPA y forma parte de la Red Natura 2000, y la mejor época para ver aves es la primavera [3][4].
- Ruta Podiceps (14 km, a pie o en bicicleta, de 3 a 4 horas a pie o unas 2 en bicicleta, dificultad baja). Sale de Xinzo de Limia por las areeiras de A Limia y vuelve, con parada en el canal de Antela y en las charcas de las areeiras; la mejor época es de finales de abril a mediados de junio y septiembre [5].
- Rutas en coche Riparia y Milvus (40 y 30 km) que tocan Sandiás y las areeiras; la Milvus pasa por el centro del canal de Antela, Casasoá, la Pedra Alta, Cortegada y el monasterio de Trandeiras [5].
- Vía Nova: Páxinas Galegas señala un miliario romano en la ruta de senderismo de la Vía Nova [3].
Miradores: el alto das Cantariñas, con vistas de A Limia y de la laguna, y el pico Souteiro, cerca de Cerredelo, con un banco-mirador. Hay además un área recreativa en la Lagoa y otra en Piñeira de Arcos [3].
Enlaces
Fuentes
- Catálogo do Plan Básico Autonómico, elementos do patrimonio cultural (Xunta de Galicia). https://ideg.xunta.gal/servizos/rest/services/PBA/Afeccions_PatrimonioCultural/MapServer
- OpenStreetMap, puntos de interese da Limia. https://www.openstreetmap.org/
- Descubre Sandiás (Páxinas Galegas). https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/descubre-galicia/descubre-sandias-235tay.html
- Ruta das Areeiras de Sandiás (Páxinas Galegas). https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/ruta-das-areeiras-de-sandias-35514.html
- Onde ver aves en Galicia: A Limia (Turismo de Galicia). https://www.turismo.gal/que-facer/birding-in-galicia/onde-ver-aves-en-galicia/a-montana/a-limia
También te puede interesar
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasPatrimonio etnográfico de Rairiz de Veiga: Congostro, molinos, hornos y fuentesEl patrimonio etnográfico de Rairiz de Veiga: la aldea restaurada de Congostro, la ruta de los molinos de San Miguel, 17 molinos, 5 hornos…
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasRecorrido por el patrimonio histórico del municipio de Xinzo de LimiaResumen del patrimonio histórico de Xinzo de Limia: iglesia vieja románica, templos románicos de Novás y Morgade, Torre da Pena, convento…
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasXinzo de Limia en un día: ruta por el patrimonio, el agua y la lagunaPropuesta de visita a Xinzo de Limia en un día: Museo Galego do Entroido, iglesia y plaza de la villa, Torre da Pena, convento del Bon…
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasMolinos y patrimonio etnográfico de Calvos de RandínCalvos de Randín tiene 18 molinos inventariados en Galicia Nomeada, además del Oratorio, ligados a los ríos y arroyos del valle de Salas y…
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasLa Torre do Castro de Sandiás: historia, visitas y actividadesLa Torre do Castro, en Sandiás, es un castillo del siglo XII derribado por los irmandiños en 1467 y hoy consolidado: su historia, las…
Patrimonio da Limia: torres, conventos, molinos y aldeas etnográficasLa Torre da Pena (Portela): historia de una fortaleza de A LimiaLa Torre da Pena o de Portela, en Xinzo de Limia, es una torre militar del siglo XIV, bien de interés cultural desde 1994: los Biedma, el…