O río Limia: nacemento, curso, afluentes e fauna
O río Limia nace ao redor de Paradiña-Alberguería (Sarreaus), atravesa a depresión da Limia e a vila de Xinzo, pasa á Baixa Limia e entra en Portugal por Lindoso; 41 km galegos dun río internacional de 108 km.
O río Limia é un río internacional: nace en Galicia, entra en Portugal pola freguesía de Lindoso e desemboca no Atlántico en Viana do Castelo. Ten uns 108 km de lonxitude total e unha cunca de 2.387 km², dos que 1.329 están en territorio español; o curso galego mide 41 km [1][2]. Segundo Turismo de Galicia, dos 108 km do río 41 discorren polo sur de Ourense e 57 polo norte de Portugal, onde se chama Lima [4]. Os romanos chamárono Lethes, río do Esquecemento (véxase O mito do Lethes).
Nacemento
As fontes non coinciden: a web xinzodelimia.eu di que nace a 900 m de altitude, na confluencia dos regatos Sas de Pedroso, Valdelobos e Freixo, no lugar de Paradiña-Alberguería (Sarreaus) [1]; a Wikipedia en castelán sitúa o nacemento a 975 m no Monte Talariño e di que no curso alto o río ten moitos nomes locais (Talariño, Freixo, Mourenzo), aínda que o oficial é Limia [2].
O curso
- Cunca alta. Discorre pola depresión da Limia, moi horizontal, e recibe as augas de Lodoselo, Trasmiras, Faramontaos, Vexa, o río da Lagoa de Antela, Lámbeas e Avedul sen apenas escavar o val [1]. Pasa pola vila de Xinzo de Limia (parque do Toural, ponte de Damil, Porto Alto) [1].
- Baixa Limia. Cara ao suroeste o leito vaise estreitando ata o límite con Portugal; recibe as augas do Salas (río paralelo e semellante) e as que veñen das serras do Xurés e do Larouco, e, en afluentes e puntos como Barxa, Ponte Nova, Mao, Cabaleiros, Vilameá, Caldo, Cadós, Currelo e Grou [1]. Termina o curso español pola árida serra da Peneda [2].
- En Portugal entra encorado na presa de Lindoso e pasa por Ponte da Barca, Ponte de Lima e Viana do Castelo [1][2].
Peixes e protección
As especies citadas son troita, anguía e ciprínidos nos encoros [1]. Na Baixa Limia está o Parque Natural do Xurés e, en Portugal, o Parque Nacional da Peneda-Gerês [1]. Desde 2000 a xestión do río está regulada polo Convenio de Albufeira entre España e Portugal, para protexer as augas e aproveitar os recursos hídricos transfronteirizos [2].
Historia
Os romanos chamárono Lethes por confundilo co lendario río do Esquecemento. En 138 a. C. o xeneral Décimo Xuño Bruto intentou desfacer o mito: cruzou o río e chamou os soldados un a un polo nome desde a outra beira. Á beira construíron o campamento de Aquis Querquennis, do que quedan restos [2]. Entre 1985 e 2008 apareceron no tramo portugués seis piraguas monóxilas no leito do río, embarcacións feitas dun tronco de árbore escavado, coñecidas en Europa desde o Neolítico [2].
As cheas en Xinzo
As «cheas» eran as inundacións e desbordamentos do Limia na vila, que se producían varias veces ao ano nos invernos longos e crus de antes. Afectaban sobre todo ao mato de Baronzás, os Cobos, Barreiros, a Seara, a hoxe rúa Rosalía de Castro, a rúa Lepanto, a Ladeira, o Toural e a praza de San Roque: «Xinzo parecía unha illa» [3]. Carlos Casares lembrouno nun artigo de La Voz de Galicia (25/11/2000) que reproduce a fonte: a vila está construída sobre un lugar pantanoso, en terras que antes foron lagoa de Antela, e cando chegaba a chea había rúas convertidas en canles nas que a xente usaba barcas con pértegas para saír e entrar nas casas. A máis afectada era a «Calle de Atrás», próxima á Ladeira, unha braña veciña do río que no inverno chegaba a ser unha charca grande, onde os negocios (a fábrica de gaseosas Lola, a casa do Estreito, a carpintería de Euloxio Portela) tiñan que pasar horas a achicar auga. Aos nenos, di Casares, a chea resultáballe emocionante [3].
Ligazóns
Fontes
- «O río Limia», xinzodelimia.eu (captura de Wayback). http://www.xinzodelimia.eu/rio_limia.htm
- «Río Limia», Wikipedia en castelán (CC BY-SA 4.0). https://es.wikipedia.org/wiki/Río_Limia
- Edelmiro Martínez Cerredelo, «As cheas do río Limia ao seu paso por Xinzo», Historia de Xinzo, 06/12/2016. https://historiadexinzo.wordpress.com/2016/12/06/as-cheas-do-rio-limia-ao-seu-paso-por-xinzo/
- Turismo de Galicia, «Percorrendo o río Limia». https://blog.turismo.gal/percorrendo-o-rio-limia/
