Recogemos en un solo sitio todas las noticias sobre la comarca de A Limia que publican los medios y los concellos. Enlazamos siempre la noticia original.
El concello más pequeño de A Limia, entre la llanura y el monte de Allariz: cuna de la arracada castreña de oro, sede del Museo da Limia y de la aldea recuperada de Saa, dentro de la Reserva de la Biosfera Área de Allariz.
Vilar de Santos es el concello (municipio) más pequeño de la comarca de A Limia, en la provincia de Ourense, a caballo entre el macizo de Allariz y la llanura [7]. En su territorio apareció en 1924 la arracada de Vilar de Santos, una de las mejores piezas de la orfebrería castreña, y aquí está el Museo da Limia, en la vieja casa rectoral [4][10].
En 2003 tenía 1.001 habitantes; en 2016, 858, y en 2025, 784 [4][1]. Después de Xinzo, es el concello más densamente poblado de A Limia [1][2].
Territorio
Vilar de Santos forma parte, junto con Allariz, Rairiz de Veiga y A Bola, de la Reserva de la Biosfera Área de Allariz, declarada por la UNESCO en 2005: una depresión recorrida por el Limia, rodeada de montes, con vegas incluidas en la Red Natura 2000 y vacas de raza limiá en lo alto del monte Penamá [7][4]. Lo atraviesa la carretera OU-531, de Xinzo a Celanova [4].
Historia
Castros y la arracada
Hay restos de mámoas (túmulos megalíticos) y castros (poblados fortificados de la Edad del Hierro) en Laioso, O Mosqueiro, Vilar de Santos y Saa, y topónimos como Pedra da Anta, Penedo da Moura o A Cidá [5][4]. El castro de Saa, en un otero sobre la antigua laguna, estaba defendido por una muralla de mampostería y un foso de unos cuatro metros; en el interior aparecieron construcciones, un fragmento de molino circular y cerámica de pastas negras [6].
En 1924, en el paraje de Albariño, a orillas de la Lagoa de Antela, Benito Saburido cavaba una zanja de dos metros para desaguar una finca cuando encontró la arracada: un pendiente de oro de 8,4 centímetros y 18 gramos, decorado con cinco campánulas y figuras de aves acuáticas, una de ellas con un racimo en el pico [10][8]. El oro, con impurezas de estaño, procede de yacimientos de aluvión [8]. Florentino López Cuevillas la estudió en 1927, cuando la tenía el párroco, Marcelino Freiría, que la vendió al Museo Arqueológico Provincial de Ourense en 1979 [10][9]. Hoy es el emblema del concello [10].
Romanos y Edad Media
La Vía Nova, de Braga a Astorga, cruzaba el sur del concello, y en Parada de Outeiro hubo una importante villa romana [5][4]. Las iglesias de Vilar de Santos y de Parada de Outeiro conservan arquitectura románica, y un camino medieval unía Parada con A Regueira [5][4].
Antiguo Régimen
El territorio dependía de la jurisdicción de Sandiás. Vilar de Santos, Saa y As Casas da Veiga eran de la Encomienda de la Orden de Santiago, donde parece que hubo un hospital de peregrinos; Parada era del marqués de Malpica, y Laioso de los Ozores y Sotomayor [5]. El concello se constituyó en 1836 con la unión de las parroquias de Vilar de Santos y Parada de Outeiro [5].
El siglo XX
Durante la Segunda República el concello tenía cuatro escuelas y una biblioteca [5]. En diciembre de 1948 un grupo de guerrilleros se alojó en Parada de Outeiro y en Toxediño, y hubo un tiroteo con la Guardia Civil [15]. La desecación de la Lagoa de Antela, en los años cincuenta y sesenta, causó un fuerte impacto económico y social y aumentó la emigración [5]. Desde los años setenta el concello apostó por la cultura local: en 1992 abrió el Museo da Limia, en 1998 se creó el parque empresarial de Santa Marta y se recuperó la aldea de Saa para el turismo [4][5].
Patrimonio destacado
Museo da Limia, abierto en 1992 en la antigua casa rectoral de Vilar de Santos [4][18].
Aldea de Saa, recuperada para el turismo, con su castro [5][6][17].
Iglesias románicas de San Xoán de Vilar de Santos y Santa María de Parada de Outeiro[4][18].
Pazos de Outeiro y de A Señorita, casa rectoral de Parada de Outeiro y capillas de San Xoán, en Laioso, y de Santa Marta, en Castelaus [18].
Muíños (molinos) de O Folón, en Toxediño, y de As Súas Aidas, en Outeiro; hórreos (graneros tradicionales), fuentes y lavaderos de Laioso [18].
El catálogo de patrimonio recoge 73 bienes en el concello [18].
Fiestas
Festas das Neves, patronales de Vilar de Santos, el primer fin de semana de agosto; en 2026 fueron del 7 al 9 [11].
Romaría (romería tradicional) de San Xoán en la aldea de Saa, con una cena al aire libre y queimada [12].
San Bieito Preto, patrón de Parada de Outeiro, con una imagen oscura muy venerada y procesión [13].
Festa da Arracada, creada en diciembre de 2024 para celebrar el centenario del hallazgo, con gincana, teatro y comida en la aldea de Saa [14].
A Mariquiña y la moura del monte de As Cantariñas, en Laioso (la moura es un ser mítico femenino que guarda tesoros): una moura le llenaba el pañuelo de monedas de oro a una muchacha a cambio de su silencio; cuando la muchacha se lo contó a su madre, desapareció, y una voz dijo: «a Mariquiña por lengoreteira, está na miña barriga con pan e manteiga» («a Mariquiña, por chismosa, está en mi barriga con pan y mantequilla»). Para los vecinos es la leyenda más famosa del concello [16][17].
Santa Marta y la serpiente de Castelaus: la santa libró al lugar de una gran serpiente, y por eso tiene capilla en su honor [16].
La culebra del clavel de una fuente de Laioso, que se volvería moza si alguien le quitase el clavel antes de las doce [16].
Un home de avanzada idade sufriu un atropelo este mércores, 4 de novembro, ao redor das 17:30 horas, nas inmediacións do Museo da Limia.
O accidente ocorreu cando a vítima cruzaba polo paso de peóns situado fronte ao centro cultural. O vehículo implicado é un turismo con matrícula francesa.
O home estaba consciente tras o impacto, aínda que sufriu lesións de consideración, entre elas:
Posible fractura nunha perna.
Un golpe na cabeza.
Aínda que se baralla que o deslumbramento polo sol…
Un home de idade avanzada foi atropelado este mércores, 4 de novembro, na contorna da Casa do Concello de Vilar de Santos. O suceso ocorreu arredor das 17:30 horas.
A vítima estaba consciente no momento da asistencia, pero sufriu lesións de consideración. Os servizos de emerxencia están a avaliar as seguintes feridas:
Unha posible fractura nunha perna.
Un golpe na cabeza.
O vehículo implicado é un turismo Mercedes con matrícula francesa. As autoridades están a investigar as causas do…
O pasado 31 de outubro celebramos unha noite de Samaín moi especial coa actividade A Lenda de Saa, na que as persoas participantes puideron gozar dun percorrido cheo de misterio e sorpresas. Dende o Concello de Vilar de Santos queremos agradecer a participación de todas as persoas asistentes e, especialmente, a colaboración desinteresada daquelas que […]
O rexedor de Vilar de Santos, Marcos Nogueiras, participou este sábado nunha festa de Samaín organizada no municipio para toda a veciñanza.
O evento destacou pola súa elaborada posta en escena, que logrou converter a celebración nunha xornada de convivencia festiva moi participativa.
A aldea de Saá, en Vilar de Santos, celebrou o Samaín cunha representación teatral da súa propia lenda local protagonizada polos seus veciños.
A iniciativa buscaba recuperar o espírito máis ancestral desta festividade, combinando historia, identidade e misterio. Os habitantes da localidade foron os encargados de organizar a posta en escena, logrando unha recreación que destacou polo seu realismo e a súa ambientación terrorífica para mergullar aos asistentes na tradición.
Os concellos de Vilar de Santos e Allariz recibiron unha axuda de 121.638,88 euros da Xunta para modernizar a xestión dos seus residuos ao longo do 2026.
Este investimento, cofinanciado nun 60 % pola Unión Europea, servirá para mellorar a limpeza e a sostibilidade na zona mediante as seguintes accións:
Compra dun camión novo: Estará destinado en exclusiva a recoller biorresiduos (restos orgánicos).
Nova ruta de recollida: Facilitará o transporte do lixo orgánico ata as plantas onde se…
Os concellos de Allariz e Vilar de Santos recibirán unha axuda de 121.638 euros da Xunta para mercar un vehículo especializado na recollida de biorresiduos.
O obxectivo é mellorar a separación do lixo doméstico e facilitar o seu tratamento posterior. Esta compra, que se executará ao longo do ano 2026, permitirá:
Crear unha ruta específica para recoller só os residuos orgánicos (restos de comida).
Garantir o seguimento dos residuos ata que chegan á planta de tratamento.
Cumprir coas…
Os concellos de Vilar de Santos e Allariz obtiveron unha axuda de 121.638,88 euros da Xunta de Galicia para modernizar a xestión dos residuos municipais. O obxectivo principal é mellorar o tratamento do lixo orgánico (biorresiduos) ao longo deste ano 2026.
A subvención, financiada nun 60 % pola Unión Europea, destinarase a:
Mercar un vehículo específico para a recollida selectiva de residuos orgánicos.
Crear unha nova ruta de recollida dedicada exclusivamente a este tipo de lixo.
Levar o…
O Concello de Vilar de Santos organiza A Lenda de Saa. Os asistentes deben presentarse puntuais na praza do Concello para comezar a actividade e seguir as normas de seguridade marcadas pola organización.
Para garantir que todo saia ben, debes ter en conta estas instrucións:
Puntualidade: chega á hora que teñas asignada na túa quenda á praza do Concello.
Acompañantes: os menores de 14 anos deben ir sempre cun adulto.
Grupos: é obrigatorio ir sempre xunto ao resto do grupo e seguir en todo…
Subvencións destinadas á contratación de persoas mozas inscritas no Sistema Nacional de GarantÍa Xuvenil, no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, a través da colaboración con entidade locais. Esta axuda esta cofinanciada pola Unión Europea no marco do Programa FSE+Galicia 2021-2027 dentro do obxectivo político 4 “Unha Europa máis social e inclusiva, por medio da […]
O Concello de Vilar de Santos organiza o próximo 31 de outubro "A Lenda de Saa", unha actividade especial polo Samaín que require inscrición previa para organizar os grupos.
As saídas realizaranse desde a praza do Concello, cunha frecuencia de 45 minutos entre cada grupo. As normas para participar son as seguintes:
Inicio: ás 18:30 horas.
Grupos: máximo de 30 persoas.
Inscrición: cómpre cubrir un formulario en liña indicando o número de asistentes e o horario preferido.
A asignación final…
Co obxectivo de facilitar a organización de A Lenda de Saa, habilitouse un formulario para que as persoas participantes poidan escoller o horario no que prefiren realizar o percorrido. A actividade comezará ás 18:30 h na praza do Concello. As saídas realizaranse cada 45 minutos, cun máximo de 30 persoas por grupo, nos seguintes horarios: […]
Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17
Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Mapa de Vilar de Santos