Persoeiro

Antonio Rodríguez Colmenero, arqueólogo de Lucenza e de Aquis Querquennis

Antonio Rodríguez Colmenero (Lucenza, Cualedro, 1936) é catedrático de Historia Antiga e arqueólogo, impulsor das escavacións do campamento romano de Aquis Querquennis, na beira do río Limia, e Premio Pedra Alta 2018.

Nacemento: Lucenza (Cualedro), 1936
Profesión: catedrático de Historia Antiga e arqueólogo
Xacemento: Aquis Querquennis, campamento romano
Premio Pedra Alta: 2018

Antonio Rodríguez Colmenero naceu en 1936 en Lucenza, no concello de Cualedro, unha das grandes aldeas do sueste ourensán que quedan entre a Limia e Monterrei, na aba do Larouco. Estudou no Seminario de Ourense e exerceu dez anos como sacerdote; despois casou con Covadonga, tamén historiadora. Estudou Filosofía e Letras en Valladolid, onde foi profesor de Historia Antiga e leu a tese en 1975, e continuou nas universidades de Deusto (agregado), Oviedo e Santiago de Compostela (titular), con estadías docentes en Heidelberg, Colonia, Macerata e Roma II Tor Vergata ^[1].

É académico numerario da Real Academia Galega de Belas Artes, correspondente da Real Academia da Historia, vicepresidente da Fundación Aquae Quarquennae Via Nova e director do Grupo Arqueolóxico Larouco e da revista do mesmo nome, que mantén unha sección titulada «Teima no noso». O seu libro Galicia meridional romana recolle o seu traballo sobre a romanización ^[1]^[2].

Aquis Querquennis

A obra á que máis se asocia é o campamento romano de Aquis Querquennis, en Portoquintela (Bande), na beira do río Limia, hoxe asolagado en boa parte do ano polo encoro das Conchas. Colmenero, que xa escavara en Lucenza e nos castros da Saceda (Cualedro) e de Novás (Xinzo), chegou a Portoquintela a mediados dos anos setenta e captou a importancia do xacemento, escavado antes por López Cuevillas nos anos vinte, e defendeu que era un campamento romano contra a opinión de moitos expertos. Conseguiu que a propietaria do encoro, Fenosa, autorizase retomar as escavacións en 1975 ^[2]^[1].

Máis de corenta anos despois, o recinto visitable ocupa 26.700 metros cadrados e estivo activo entre os anos 74 e 117 d. C., como control da construción da vía romana XVIII, a Vía Nova que unía Bracara Augusta (Braga) con Asturica Augusta (Astorga) e cruzaba a Limia. Visítanse dúas das catro portas, os lenzos da muralla e o foxo, o edificio do principia (cuartel xeral), os horrea (almacéns), un posible hospital, as letrinas e cinco barracóns de tropa; cada un acollía unha centuria de 80 soldados co seu centurión. Santiago Ferrer dirixe as escavacións nos últimos anos baixo as directrices de Colmenero, que xestionou as achegas económicas (do Ministerio de Cultura ao principio, da Xunta, da Deputación e entidades privadas como a Fundación Barrié e Fenosa). Tamén escavou a mansio viaria próxima e promoveu o Centro de Interpretación, en dúas plantas, que explica o xacemento, a Vía Nova e a historia do Val do Limia desde a prehistoria á cristianización ^[2]. Véxase tamén Límicos e romanización.

Premio Pedra Alta 2018

O Museo da Limia concedeulle o Premio Pedra Alta o 29 de setembro de 2018 polo seu labor sobre a Vía Nova e as terras do río Limia. A entrega foi o 24 de novembro de 2018 no Museo da Limia, con laudatio de Manuel Seoane Feijóo e unha lección maxistral en que Colmenero repasou a configuración do noroeste co exército romano; ese día visitou a Biblioteca da Limia, á que doou unha escolma da súa obra, desde cuxa xanela se ve o Larouco (1.527 m) ^[1]. Véxase Premio Pedra Alta.