A Asociación Cultural A Pantalla foi constituída no verán de 1996 en Xinzo de Limia. A súa xunta directiva fundadora estivo composta por Jesús Fariñas Diz (presidente), Daniel Rodríguez Enríquez (vicepresidente), Jorge Gómez Fidalgo (secretario) e Carlos Asensio Fernández (tesoureiro), xunto a outros vogais.
Obxectivos e actividades
A entidade naceu coa finalidade de promover, difundir e protexer a pantalla, o símbolo de identidade cultural máis significativo do Entroido de Xinzo. Para lograr isto, a asociación desenvolve as seguintes accións:
- Formación e difusión: Realización de campañas informativas, charlas e obradoiros para a confección tradicional de caretas e vestimentas.
- Investigación etnográfica: Recollida e catalogación científica de elementos culturais vivos e recuperación da memoria histórica, tanto orais como escritas.
- Preservación material: Recuperación de prendas en desuso (capas, polainas, cintos, etc.) e creación dun arquivo de materiais antigos relacionados co Entroido.
- Colaboración institucional: Traballo conjunto co Museo Galego do Entroido.
Contexto: A loita contra os «espantallos»
A Asociación surgiu como resposta á masificación que sufriu o Entroido de Xinzo desde a década dos 80, impulsada polos medios de comunicación e o turismo. Este fenómeno provocou unha degradación no comportamento e na estética da máscara da pantalla.
A entidade denuncia a aparición dos chamados «espantallos»: persoas que, por ignorancia ou falta de respecto ao rito, «disfrázanse» de pantallas sen seguir as normas tradicionais (usando calzado deportivo, capas incorrectas ou omitindo a carauta), desvirtuando así o significado profundo e simbólico da festa.
Impacto e resultados
Ao longo de tres décadas, o traballo da Asociación Cultural A Pantalla logrou unha mellora substancial na vestimenta e no comportamento da máscara, reducindo a presenza de «espantallos» nas rúas. Entre os seus logros destacan:
- A publicación de guías didácticas sobre o correcto uso e comportamento da pantalla.
- A implantación de campañas educativas en escolas e institutos da vila.
- A concienciación social baixo lemas como «Se non sabes levala, non a poñas!».
