The concello where the river Limia rises: between the San Mamede range and the plain, it holds the Cidá of Nocelo da Pena, a candidate for the Roman Forum Limicorum, the Pedra Alta standing stone and the Vergalleiro carnival.
Sarreaus is a concello (municipality) in the north-east of the A Limia district, in the province of Ourense, between the San Mamede range and the plain. The river Limia rises in its parish of Paradiña, and at Nocelo da Pena stands the Cidá, the castro (Iron Age hillfort) identified since the 18th century with the Forum Limicorum, the Roman capital of the Limici [4][5].
It had 1,845 inhabitants in 2003, 1,259 in 2016 and 1,068 in 2025 [4][1].
Landscape
Sarreaus borders Vilar de Barrio to the north, Trasmiras and Xinzo de Limia to the south, Cualedro and Laza to the east and Xunqueira de Ambía to the west [4]. The north is mountainous, in the San Mamede range; to the south opens the A Limia basin, with flat land and fertile valleys. The Limia rises on Mount Talariño, in Paradiña, and crosses the municipality from north-east to south-west, fed by streams such as the Valdelobos, Padroso, Sas, Freixo and Lodoselo [4].
According to the Galipedia, the name Sarreaus comes from Latin Sarrianus, "those who come from Sarria", after a resettlement with people from that town in Lugo [4].
History
Megaliths and the Bronze Age
Place names such as Os Piñeiros da Anta and A Medorra in Lodoselo, or Alto da Madorra in Cortegada, recall megaliths that have since disappeared [4]. The Pedra Alta de Antela, a standing stone 3.74 metres tall, marks the boundary between Cortegada, Bóveda (Vilar de Barrio) and A Abeleda (Xunqueira de Ambía); it lay buried until a farmer found it in 1975, and bears medieval crosses and inscriptions [7][4]. In 1911 the Roufeiro hoard from Nocelo da Pena was published, a set of copper weapons that serves as a reference for the Early Bronze Age in Galicia [4][5].
The Cidá and the Forum Limicorum
In the Iron Age the Limici lived in hillforts such as the Cidá, A Gándara, Tarrazo, A Rocha and Os Castros de Codosedo [4]. The Cidá on Monte do Viso, in Nocelo da Pena, is a hillfort more than a hundred metres across with walls over four metres thick. Since the 18th century, following Pedro González de Ulloa, it has been considered the site of the Forum Limicorum, and the two inscriptions of the Civitas Limicorum dedicated to Hadrian and Antoninus Pius came from here [5]. Around O Viso are four groups of Roman tin mines, and an altar names Ulpius, an imperial freedman and procurator of mines in the 2nd century [5]. Manuel García Valdeiras, who reviewed the debate in Minius, considers the Cidá still the most likely candidate rather than the town of Xinzo [5][6]. See History of A Limia.
Lordships and municipalities
The Romanesque church of Codosedo survives from the Middle Ages [4]. Under the old regime the area was split between the jurisdiction of Xinzo (Perrelos, O Freixo and Lodoselo, held by the count of Monterrei), that of A Pena da Portela (Cortegada, Bresmaus, Sarreaus and other places, held by the count of Lemos), the Order of Santiago’s preserve of Santa María a Real de Codosedo, and the convent of Santa Clara in Allariz, to which Nocelo da Pena belonged [4]. In the early 19th century the municipality of Cortegada was created, and in 1822 those of Codosedo and Lodoselo; Sarreaus municipality was formed in 1835 [4].
The guerrillas
In the summer of 1948, at Pazos de Codosedo, the Civil Guard took the arrested Juan Sorga, from Cortegada, to the house where his comrades were hiding. Sorga warned them, and in the shoot-out the guerrilla Xoán Selas and the villager Lorenzo Novoa Piñeiro were killed; the house of Honorio Campos, Sorga’s stepfather, was burned [10][9]. Sorga escaped, and in 1950 slipped another arrest by jumping from a train; he later lived under a false name and died in 2009 [9][11].
The churches of San Xoán de Cortegada, Santa María de Lodoselo and Santa María de Perrelos; the chapel of Nosa Señora da Portela, in Bresmaus.
The hillforts of Perrelos, Outeiro das Mozas (O Freixo), Tarrazo and Codosedo, the Torre de Barichanca and the Nocelo da Pena manor, all in the heritage catalogue [15].
Festivals and traditions
The Vergalleiro Entroido (traditional Galician carnival). The Vergalleiro is Sarreaus’s traditional mask: black gaiters with red pompoms, a sash hung with small bells, a linen shirt, breeches with coloured ribbons, a felt waistcoat and a papier-mâché mask; he calls people to the festival by blowing a cow horn. Its revival began in the early 1990s, and on Entroido Sunday the vergalleiros parade through the streets before a communal meal of roast pork [8].
We have not found an official list of the municipality’s other festivals.
Legends
O Penedo do Arangaño, near Perrelos, a holed rock through which babies were passed to cure the angaraño, a swelling of the belly: the mother passed the child through from one side and the godmother took it from the other [12][13].
The moura‘s boulders at Nocelo da Pena (a moura is a mythical enchanted woman who guards treasures): a moura carried two boulders on her head, one full of gold and one full of fire, and no one dares open either for fear of choosing wrong [14].
According to the INE municipal register, 1,068 people as of 1 January 2025 [1].
Where does the river Limia rise?
On Mount Talariño, in Paradiña parish, in Sarreaus [4].
Was the Forum Limicorum in Sarreaus?
That is the traditional view: the Cidá of Nocelo da Pena, source of the Civitas Limicorum inscriptions. Finds in Xinzo have made the town the other main candidate, and the debate remains open [5][6].
What is the Vergalleiro?
The Entroido mask of Sarreaus, revived in the 1990s, who comes out on Entroido Sunday blowing a cow horn [8].
Sarreaus converteu a colaboración veciñal, a creatividade e o traballo compartido nunha obra de arte colectiva coa inauguración de "Mandala Madre", unha escultura téxtil elaborada a ganchillo que simboliza a unión, o apoio mutuo e a forza transformadora das mulleres rurais.
A iniciativa, promovida pola Asociación Escola Rural de Saúde da Limia, naceu no corazón de Sarreaus, no forno comunitario, onde un grupo de mulleres uniu o seu talento, paciencia e esforzo para dar forma a unha peza de…
Tres persoas resultaron feridas este martes ao saírse da vía e envorcar o todoterreo no que viaxaban en Sarreaus. O accidente tivo lugar arredor das 16:00 horas.
O vehículo perdeu o control, probablemente pola choiva no asfalto, e acabou envorcado. Os ocupantes puideron saír do coche polos seus propios medios, polo que non foi necesario que os servizos de emerxencia usasen maquinaria para rescatalos.
Tras ser atendidos polos equipos sanitarios e Protección Civil, os feridos foron trasladados…
Representantes da organización francesa Secours Populaire visitaron o centro O Viso, en Lodoselo (Sarreaus), para estudar estratexias contra os lumes forestais e o abandono do rural.
Ambas as entidades buscarán vías de colaboración tras analizar o problema dos incendios, que atribúen máis á falta de prevención que á fatalidade. O colectivo limiao denunciou que a maior parte do diñeiro público se gasta en apagar lumes en lugar de traballar na xestión do territorio.
Para evitar os incendios…
A asociación ecoloxista Amigas das Árbores denunciou a aparición de manchas oleosas na charca de Pedra Alta, en Sarreaus, o que fai temer un vertido de combustible. A preocupación é máxima porque esa mesma auga utilizouse durante o verán para regar leiras agrícolas.
O foco do problema é unha antiga draga mineira que segue afundida na auga desde un accidente laboral ocorrido en 2004. Esta máquina almacena uns 5.000 litros de gasóleo, polo que os veciños levan anos alertando do perigo dunha fuga…
O colectivo Amigas das Árbores alerta da aparición de verteduras contaminantes na poza da antiga mina de feldespatos de Cortegada da Limia, nunha zona que xa fora sinalada anteriormente pola presenza de bacterias tóxicas.
A organización sospeita que os restos de combustible, detectados este mes de setembro de 2026, proveñen da draga que quedou afundida tras o abandono da explotación mineira. O colectivo amosa a súa preocupación polo risco que estes residuos supón para o manancial do río Limia…
Trinta mozos de entre 18 e 30 anos procedentes de seis países europeos reúnense en Lodoselo (Ourense) ata o 7 de setembro para explorar novas formas de vivir e traballar no campo.
O proxecto Rural Nova, impulsado pola asociación ourensá BreGal e financiado pola Unión Europea, busca que a mocidade comparta ideas sobre como transformar as zonas rurais. Os participantes proveñen de España, Portugal, Francia, Alemaña, Italia e Hungría e alóxanse nas instalacións do CDR O Viso.
O programa inclúe…
A aldea de Lodoselo, en Sarreaus, converterase a próxima semana no escenario dun encontro internacional onde 30 mozos de entre 18 e 30 anos compartirán ideas para mellorar o futuro das zonas rurais.
O evento está organizado pola asociación BreGal dentro do proxecto Rural Nova, financiado por Erasmus+. O obxectivo é que participantes de España, Portugal, Francia, Alemaña, Italia e Hungría coñezan proxectos reais e propoñan cambios para desenvolver a contorna na que viven.
As actividades terán…
O arcebispo de Mérida e veciño de Sarreaus, Xosé Rodríguez Carballo, oficiou este 15 de agosto a misa e a procesión en honra á Virxe na súa aldea natal de Lodoselo.
Coñecido polos veciños como «Pepe da Celia», o relixioso aproveitou a súa visita para tratar temas de actualidade:
Incendios: Pediu endurecer as penas contra os incendiarios, reclamando non só cárcere, senón tamén que paguen economicamente polos danos causados nos montes.
Crise migratoria: Criticou a xestión do Goberno na…
O Centro de Desenvolvemento Rural (CDR) O Viso, en Lodoselo, integra este verán a oito adolescentes da comarca dentro do seu campamento para apoiar actividades educativas e lúdicas mentres fortalecen o seu vencello coa comunidade.
Esta iniciativa, denominada Mocidade Limiá, Futuro Rural, complétase con outros dous programas de formación e prácticas:
Campus Rural: dúas estudantes da Universidade de Santiago (Educación Social e Primaria) realizarán a súa estancia estival no centro grazas ao…
O veciño Ambrosio percorreu as aldeas de Sarreaus para recuperar a memoria colectiva nun mapa ilustrado, que serviu de peche aos talleres de envellecemento activo deste semestre.
A iniciativa, titulada O segredo dos camiños. Baixo a mirada do Ambrosio, recolle lugares con valor sentimental e histórico para a veciñanza, como fontes, fornos e capelas de Freixo, Lodoselo e Pazos. Este traballo forma parte do proxecto "Sostendo a Vida en Comunidades Rurais", promovido por COCEDER.
Puntos clave da…
A Deputación de Ourense pon en marcha un circuíto de cine ao aire libre que levará proxeccións gratuítas a 30 municipios rurais durante os meses de verán.
Esta iniciativa busca ofrecer alternativas de lecer en localidades que non contan con salas de cinema habituais. A programación céntrase especialmente no cinema galego, con títulos como Rondallas, Leo & Lou e Antes de Nós.
O circuíto chegará aos seguintes 30 concellos:
Sarreaus, Castrelo de Miño, Rubiá, Xunqueira de Espadanedo e Vilamartín…
A Deputación de Ourense pon en marcha un circuíto de cine ao aire libre que percorrerá 30 municipios durante os meses de verán. O obxectivo é levar actividades culturais ás prazas dos pobos que non contan con salas de cinema habituais.
A carteleira inclúe nove películas, con especial atención ao cinema galego e ás producións feitas en Ourense. Entre os títulos destacados figuran Rondallas, Leo & Lou e Antes de Nós.
As proxeccións terán lugar nos seguintes concellos:
Sarreaus, Castrelo de…
Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17
Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Map of Sarreaus
