Serafín González Prieto: «A recuperación parcial de grandes lagoas interiores como Antela é esencial»

Serafín González Prieto, presidente da Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) dende hai 30 anos e investigador do CSIC, analiza a situación ambiental en Galicia e os retos que afronta a entidade.

O Papel da SGHN no Ámbito Ambiental

A SGHN, con máis de medio século de historia, é unha referencia en Galicia. O seu labor céntrase no estudo e a divulgación para a conservación, sempre con rigor e independencia. Participan en todos os trámites de consultas previas de plans e proxectos ambientais, recibindo case un proxecto diario, ademais de propostas lexislativas. Tamén forman parte do Observatorio Galego da Biodiversidade e do Consello Galego de Medio Ambiente.

Iniciativas Destacadas

Entre as súas iniciativas máis importantes, destacan a protección de Enciña da Lastra e a súa contorna en Ourense, e a nivel galego, o traballo para lograr a protección da illa de Cortegada como parque natural. Estes exemplos demostran como a constancia e o rigor dan froitos.

A Escoita da Administración

Aínda que son órganos consultivos sen capacidade vinculante, González Prieto lamenta que a súa voz non sempre é escoitada, especialmente pola actual Consellería de Medio Ambiente. A súa forza reside na independencia e no traballo voluntario, complementado coa custodia do territorio en A Limia a través da Sección Antela, onde recuperan parcelas ante a inacción administrativa.

As Consecuencias da Seca da Antela

A desecación da lagoa de Antela foi o episodio de extinción de especies máis grave documentado en Galicia, destruíndo unha peza clave do ciclo hidrolóxico da comarca. Hoxe, as consecuencias son a perda de biodiversidade e a sobreexplotación do acuífero, agravadas por sequías intensas. A SGHN demanda a recuperación parcial de grandes lagoas interiores, xa que os humedais son esenciais para a biodiversidade e a xestión da auga.

Compatibilidade entre Agricultura e Saúde Ambiental en A Limia

Aínda que A Limia enfronta severos problemas de nitratos, González Prieto afirma que é posible e necesario compatibilizar a actividade agraria coa saúde ambiental. Demostrano con acordos de custodia do territorio, recuperando parcelas e devolvendo vida a fragmentos da antiga Antela, creando un modelo «win-win» que beneficia á natureza e ao medio rural.

O Problema dos Residuos e o Dereito á Auga Potable

Non teñen documentación propia de vertidos directos de camións cisterna de puríns, pero si observaron un uso deficiente destes residuos e mal uso de residuos avícolas. Subliñan que a administración debe investigar e actuar, xa que o dereito a consumir auga potable está por riba doutras consideracións.

O Cambio de Modelo Produtivo e os Fondos Europeos

Un cambio de modelo produtivo é realista, pero require o apoio das administracións e o uso adecuado dos fondos europeos e programas existentes para impulsar modelos máis sostibles.

Impacto nos Traballadores e o Dereito a un Entorno Saudable

Calquera cambio debe facerse da maneira menos lesiva posible, coa administración analizando cada situación e buscando solucións equilibradas. O dereito a vivir nun entorno saudable e a ter auga potable é irrenunciable.

Polémica Planta de Biogás en Xunqueira de Ambía

A SGHN considera inadecuada a ubicación da planta de biogás proxectada en Xunqueira de Ambía por varias razóns: instálase en solo rústico de protección agropecuaria, nunha zona inundable e con grave problema de nitratos. Ademais, o uso de ácido sulfúrico implica un risco por tráfico de camións cisterna preto de núcleos habitados.

Riesgos e Dúbidas sobre o Biogás

Un accidente podería ser un problema serio para a seguridade e o acuífero, sumado a molestias por olores e a falta dun balance enerxético e de emisións fiable. Critican que se vende como «verde» cando as emisións reais son superiores ao comunicado. Adverten que o biogás podería xustificar un modelo de proliferación de macrogranjas, e que xa non abonda cunha moratoria, senón que haberá que decrecer.

Situación Crítica dos Recursos Hídricos

A situación é mala e empeora. O encoro de Gudín quedou inutilizado en menos de 20 anos, hai problemas de potabilidade en varios concellos e o encoro de As Conchas está moi deteriorado, precisando 20 ou 30 anos para a súa recuperación, aínda actuando xa.

Problemas co Lume e a Xestión Forestal

O 95% dos incendios teñen causa humana, sendo o principal problema o «requemado», zonas que arden repetidamente sen tempo para recuperarse. Faltan consenso político e unha estratexia de conservación clara.

Afectación a Espazos Naturais

Incendios e especies invasoras (acacias, eucaliptos) afectan gravemente a espazos como o Xurés ou o Invernadoiro, poñendo en perigo especies endémicas. A inversión en conservación e o apoio ás poboacións locais son escasos.

Conciencia Ambiental e Futuro

Percepción dunha maior conciencia ambiental, pero a un ritmo demasiado lento para a velocidade da degradación. O futuro será negro se non se cambia o actual modelo, pero insiste en que actuar, aínda que sexa a pequena escala, sempre marca a diferenza.