Visita de Alumnado ao Centro de Interpretación da Lagoa de Antela e Areeiras da Limia

Unha xornada de aprendizaxe centrada na transformación paisaxística da Limia tivo lugar o pasado venres 6 de marzo, coa visita de vinte alumnos e profesores ao Centro de Interpretación da Lagoa de Antela e ás Areeiras da Limia, no concello de Sandiás. A visita, orientada ao estudo de materias como «Ordenación do territorio e paisaxe» e «Degradación e recuperación de solos», abarcou o análise detallado dos procesos de transformación da paisaxe na conca da Limia.

Exploración de Ecosistemas e Paisaxes da Limia

A comitiva participou en visitas de campo a diversos puntos de interese, incluíndo a Reserva da Biosfera de Allariz e o Pico Costoira, desde onde se obtiveron vistas panorámicas da Fosa da Limia, o seu anfiteatro natural, serras e outeiros, así como a paisaxe agraria da comarca. Estas exploracións subliñaron a importancia da xeoloxía na conformación do territorio e a súa influencia no clima, a flora, a fauna e o modo de vida da poboación.

Análise das Areeiras da Limia

A visita «in situ» ás explotacións das Areeiras da Limia permitiu aos asistentes coñecer os sistemas de explotación, os procesos de restauración ambiental, a contaminación visible e invisible, e as transformacións paisaxísticas causadas pola acción humana. Un dos focos foi unha areaira en funcionamento, onde Salvador, cunha experiencia de case 40 anos, compartiu detalles sobre o sistema de explotación. Tamén se abordaron a xeomorfoloxía, a observación de cráteres de antigas explotacións e os procesos de renaturalización, ademais de observar areeiras restauradas e o canle de desaugamento da Lagoa de Antela.

Mediante láminas didácticas, explicáronse as características xeolóxicas da Limia, os tipos de solos, o comportamento da auga e os seus efectos, así como a transmisibilidade da area, a arxila e as rochas.

O Centro de Interpretación da Lagoa de Antela

No Centro de Interpretación da Lagoa de Antela, realizouse unha análise dos procesos que levaron á destrución do ecosistema da antiga lagoa e ás radicais transformacións paisaxísticas. Repasouse a xeografía física e humana da lagoa, identificando factores naturais e antrópicos que modelaron a paisaxe, dende os palafitos lacustres e as casas de terróns ata as pegadas humanas dende a época prerromana ata a actualidade.

A visita incluíu unha peza audiovisual sobre o humidal natural da Lagoa e as Areeiras, así como o patrimonio etnográfico de Sandiás. A sesión, desenvolvida entre as 16:00 e as 18:30 horas, permitiu aos asistentes familiarizarse coa lagoa a través de reproducións cartográficas e imaxes históricas, coñecendo os proxectos de desecamento, o uso de barcas e a xeografía mítica da zona, con referencias a lendas como a da Cidade de Antioquía.

Así mesmo, tratáronse aspectos do folclore, a etnografía e as economías perdidas da lagoa, como o comercio de ras, samesugas, ovos e peixes. A xeografía cultural da Lagoa de Antela e a toponimia tamén foron obxecto de reflexión.

Procesos de Transformación e Proxectos de Restauración

A continuación, centrouse a atención nos dous procesos clave que marcaron a conca da Limia: o desecamento da Lagoa de Antela e a concentración parcelaria. Analizouse detalladamente o proceso de desecamento franquista, as súas consecuencias e as súas deficiencias, así como o impacto da concentración parcelaria na paisaxe tradicional.

Posteriormente, presentáronse diversos proxectos de restauración, entre eles o Humidal Antonio Vilariño, a Veiga de Gomareite, a Poza dos Arieiros e das Conícoras nas Areeiras, exemplos de biodiversidade na Lagoa de Antela con especies de aves e flora endémicas. Tamén se mencionaron proxectos como «in-visible pollut», que detecta sinais de contaminación e pesticidas nas plumas das cegoñas; o proxecto «Rexenera Life Rexenera Limia», de rehabilitación de dúas areeiras finalizado en 2019; e a «Senda das Cegoñas nas Areeiras».

Debido á intensidade da xornada e á falta de tempo, non foi posible visitar o resto da Casa da Lagoa nin abordar outros temas como o pobo dos Limicos, as economías perdidas da Lagoa ou aspectos etnográficos e de xeografía mítica.

Os responsables do Centro de Interpretación manifestaron a súa satisfacción pola experiencia compartida e agradecendo o interese mostrado polos visitantes, agardando que a visita fose proveitosa e animando a futuras visitas para continuar explorando o rico legado da Lagoa de Antela.