A tradición das corozas renace en Vilar

En Vilar, unha pequena aldea do concello de Calvos de Randín, preto da fronteira con Portugal, dous veciños, Celso e Jose Ferreira, tío e sobrino, están a traballar para manter viva a tradición da confección das corozas, impermeables feitos de xuncos.

Celso, de 87 anos, lembra como as corozas eran unha presenza habitual na aldea antes de caer en desuso coa popularización do plástico. «Cantas fixen de novo!», comenta, lembrando a utilidade destes artefactos para protexerse da chuvia e do frío no campo. Despois de máis de corenta anos sen elaborar ningunha, a súa experiencia é fundamental.

Jose sumouse á iniciativa hai un ano co obxectivo de «recuperala cando estaba xa perdida». Recollen os xuncos a finais do verán, cando están maduros e listos para secar, un proceso que pode durar entre 10 e 15 días, dependendo das condicións climáticas.

A durabilidade dunha coroza é considerable. Celso asegura que unha pode durar moitos anos, aínda que a súa conservación depende do uso que se lle dea. O roce con ramas de árbores, como ocorría antes cando se utilizaban para o pastoreo do gando, pode prexudicar as fibras. Celso mesmo conserva unha coroza de case corenta anos.

A elaboración dunha coroza é un proceso laborioso. Comeza coa confección dunha «asa de colgar» na parte superior. A partir deses primeiros xuncos, entrelazados con gran presión e precisión, constrúese o «esqueleto» da coroza, do que nacen máis xuncos, semellante ao crecemento dos nervios.

O traballo cansa moito os dedos e require unha gran destreza. Jose destaca a importancia de apertar ben os xuncos e vixiar a caída para que o resultado final sexa axeitado. Tradicionalmente, as mulleres utilizaban corozas dunha soa peza, mentres que os homes empregaban modelos como o que leva Celso.

Aínda que hai interese en adquirir estas pezas, Jose sinala que «non se lle pode pór prezo a un proceso tan laborioso». Estima que o valor dunha coroza podería roldar os 500 euros, tendo en conta as moitas horas de traballo que require a súa fabricación. Porén, ambos coinciden en que hai xente que si valora o esforzo e o coñecemento transmitido a través de xeracións.