Recogemos en un solo sitio todas las noticias sobre la comarca de A Limia que publican los medios y los concellos. Enlazamos siempre la noticia original.
Concello del este de A Limia, en el camino de Xinzo a Verín: la iglesia románica de Zos, un ara romana dedicada a los Lares, el testimonio de la peste de 1598 en Escornabois y la Veiga de Limia, resto húmedo de la antigua Antela.
Trasmiras es un concello (municipio) del este de la comarca de A Limia, en la provincia de Ourense, atravesado por la N-525 y por la autovía A-52 en el camino de Xinzo a Verín. Guarda una de las iglesias románicas mejor conservadas de la comarca, la de Santa María de Zos, y comparte con Xinzo la Veiga de Limia, una zona húmeda que sobrevivió a la desecación de la Lagoa de Antela [4].
En 2003 tenía 1.828 habitantes; en 2016, 1.365, y en 2025, 1.216 [4][1].
Territorio
El noroeste del concello pertenece a la cuenca del Limia; las otras cuencas importantes son las del río Trasmiras y del Faramontaos [4]. La Veiga de Limia, de unas 1.400 hectáreas entre Trasmiras y Xinzo, es una zona húmeda que quedó aislada tras la desecación de la lagoa (laguna) [4]. Ver Lagoa de Antela.
En 1799 el conde de Guzmán, inspector de caminos, recorrió el tramo de Viladerrei a Allariz, y su itinerario, que Ramón Otero Pedrayo publicó en Nós en 1927, describe Trasmiras «no cerne d´un país de lameiros e arbres baixos» («en el corazón de un país de prados húmedos y árboles bajos»), y Abavides, que «dend´o monte olla a larganza da Limia Baixa» («desde el monte mira la anchura de la Limia Baixa») [11].
Historia
Castros y romanos
El catálogo de patrimonio recoge castros (poblados fortificados de la Edad del Hierro) en Zos, Vilaseca, Vilar de Lebres y Vila de Rei, y yacimientos romanos en Abavides, Lobaces, Chamosiños y Vilar de Lebres [16]. En época romana el territorio dependía del Forum Limicorum[4]. En un portal junto al viejo camino que cruzaba la villa se conserva un ara de granito dedicada a los Lares Turolicos por un tal Marco Tertiolo: «M(arcus) Tertiolus Laribus Tur(olicis) ex vo(to) p(osuit)» [5]. Manuel García Valdeiras identifica la villa Scornaboves del tumbo de Celanova con la actual Escornabois, sobre un castro galaico-romano [6].
Edad Media
En la Edad Media el territorio estuvo bajo la influencia del condado de Lemos [4]; Abavides era del conde de Lemos y el resto, del de Monterrei [8]. De la época quedan las iglesias románicas: la de Zos conserva íntegro su románico, con una fachada de tres arquivoltas, y las de Trasmiras, Vilar de Lebres y Abavides fueron reformadas después [4][8]. La aldea de O Castelo, en Vila de Rei, debe el nombre a la fortaleza de Canderrei, que estaba a su pie [10].
La peste de 1598 en Escornabois
El clérigo Francisco Rodríguez dejó escrito en el libro de difuntos de Escornabois cómo la peste llegó a la parroquia en septiembre de 1598: primero a Rabal, tres semanas después al Barrio de Abaixo y en noviembre al de Arriba. Murieron 118 personas, 61 de ellas muchachos y niños, 39 mujeres y 18 hombres adultos. Los del Barrio de Arriba llegaron a levantar paredes para aislarse de los de Abaixo, y hubo tanta hambre «que no se hallaba pan por dinero». De los niños nacidos durante el brote solo sobrevivió una, Inés, bautizada en julio de 1599 [7].
Del siglo XIX a la actualidad
El sacerdote y escritor Remigio Garrido Bouzas murió en Escornabois en 1907 [13]. El farmacéutico Modesto Álvarez Elices, que tenía botica en Trasmiras, fue alcalde de Xinzo en 1935 [15]. En Vilaseca funcionó el aeródromo de Trasmiras, inaugurado en 1993 con un vuelo en el que resultó herido el alcalde y abandonado tras un accidente mortal en 1997 [12].
Patrimonio destacado
Iglesia románica de Santa María de Zos, con fachada de tres arquivoltas, y su viacrucis [4][16].
Iglesia de San Martiño de Abavides, reformada entre 1688 y 1728, con el retablo mayor de Gregorio Álvarez de Araujo (1773), restaurado en 2004 [8].
Iglesias de San Xoán de Trasmiras y San Salvador de Vilar de Lebres, con restos románicos [4].
Peto de ánimas (pequeño altar de ánimas) y cruceiro (cruz de piedra tradicional) de Escornabois, y capilla de Rabal [4][16].
Ermita de O Castelo, sobre un otero de Vila de Rei [4][16].
Una casa grande con garita y torre en Zos y numerosos cruceiros, en el catálogo de patrimonio [16].
En Zos, junto a la A-52, está uno de los cinco toros de Osborne que quedan en Galicia [9].
El catálogo de patrimonio recoge 98 bienes en el concello [16].
Fiestas
No hemos encontrado una relación oficial de las fiestas del concello.
Personajes
Remigio Garrido Bouzas (Baños de Molgas, 1830 – Escornabois, 1907), sacerdote y escritor [13].
Modesto Álvarez Elices, farmacéutico en Trasmiras y alcalde de Xinzo de Limia (1935) [15].
El filólogo Isaac Alonso Estraviz se doctoró en 1999 con una tesis sobre O falar dos concelhos de Trasmiras e Qualedro[14].
Parroquias
El concello tiene 9 parroquias (unidades territoriales y eclesiásticas) [3]:
Alexander de los Ríos Conde, «La peste que exterminó a 118 personas en Escornabois (Trasmiras, Ourense) a finales del siglo XVI», Vía Lethes, 11/05/2020. https://vialethes.es/peste-escornabois-trasmiras
As aldeas de Escornabois e Vilariño das Poldras celebraron o Día da Muller Rural lembrando a resistencia das veciñas que, no pasado, desafiaron as normas sociais da súa época.
A xornada serviu para poñer en valor a loita destas mulleres, que foron pioneiras na defensa dos seus dereitos en dous momentos clave da nosa historia local:
Escornabois (1952): As veciñas mobilizáronse para defender o monte comunal.
Vilariño das Poldras: As mulleres reivindicaron o dereito a vestir pantalóns,…
Juan Manuel Losada, investigador natural de Viladerrei (Trasmiras), pasou de traballar nas hortas da súa infancia a dirixir investigacións punteiras sobre agricultura no Instituto La Mayora, en Málaga.
Este experto, formado na Universidade de Vigo e con experiencia previa en Harvard, exerce hoxe como unha especie de cardiólogo de árbores. O seu labor céntrase en optimizar o uso da auga e dos recursos nas plantacións mediante tecnoloxía avanzada:
Agricultura de precisión: Emprega sensores,…
A Garda Civil detivo este 24 de setembro a un home de 74 anos, veciño de Calvos de Randín, como presunto autor de cinco lumes forestais rexistrados no concello de Trasmiras.
O home foi arrestado ás 23:30 horas do martes. Segundo a investigación, os incendios que se lle atribúen queimaron un total de 7 hectáreas de monte.
A Garda Civil aclara que esta detención non ten relación co gran incendio que afecta estes días a Calvos de Randín —que xa calcinou máis de 400 hectáreas—, senón que se…
A Garda Civil detivo esta pasada noite a un home de 74 anos, veciño de Calvos de Randín, acusado de provocar cinco lumes forestais no municipio de Trasmiras.
Os feitos ocorreron na madrugada do día 24 de setembro. Segundo a investigación, o detido está implicado nos seguintes sucesos:
Data: Madrugada do 24 de setembro.
Lugar: Termo municipal de Trasmiras.
Consecuencias: Os incendios afectaron a un total de 7 hectáreas de terreo.
A detención produciuse ás 23.30 horas de onte, martes, tras…
A conselleira de Vivenda, María M. Allegue, reuniuse hoxe en Santiago co alcalde de Trasmiras, Emilio Pazos, para tratar melloras no municipio.
O encontro en San Caetano serviu para avanzar en diversas actuacións centradas en dúas áreas clave:
Mellora da calidade de vida da veciñanza.
Reforzo da economía local do concello.
A Xunta manterá o seu apoio ao goberno municipal para sacar adiante estes proxectos de infraestruturas pendentes.
O BNG de Trasmiras denuncia que o goberno local perdeu unha subvención de Agader, de ata 100.000 euros, por presentar un único proxecto deficiente para a reforma do cuartel da Garda Civil.
A convocatoria permitía solicitar financiamento para ata tres actuacións diferentes, algo que o Concello non aproveitou. Mentres municipios próximos como Porqueira ou Muíños si acadaron as axudas, Trasmiras quedou fóra por non cumprir os requisitos técnicos na súa proposta.
Desde o BNG sinalan que existían…
Unha explotación de Trasmiras, que conta con 107 cabezas de gando da raza autóctona Limiá, recibe o apoio da Xunta para a cría e conservación de animais en perigo de extinción.
A Consellería do Medio Rural destina 390.000 euros nesta segunda convocatoria de axudas, dirixida a gandeiros que traballan con razas galegas. O reparto dos fondos é o seguinte:
Gando bovino: 350.000 euros en total, con ata 350 euros por animal.
Gando ovino e caprino: 40.000 euros en total, con ata 60 euros por…
O Concello de Trasmiras pechou este domingo a piscina municipal de Vilaseca tras atopar excrementos na auga. O suceso, causado por un asaltante durante a madrugada, obrigou a cancelar todas as actividades previstas para esta semana.
O alcalde, Emilio José Pazos, confirmou que as instalacións permanecerán precintadas por motivos de hixiene. Técnicos de AquaOurense analizarán a auga este luns para determinar se é segura. O tempo de reapertura depende destes resultados:
Tempo estimado de espera:…
Un turismo quedou totalmente calcinado este xoves pola tarde tras comezar a arder mentres circulaba pola autovía A-52, á altura do municipio de Trasmiras.
O suceso ocorreu sobre as 17:45 horas no punto quilométrico 81, en sentido O Porriño. Aínda que o vehículo quedou completamente queimado, non houbo que lamentar danos persoais.
Ata o lugar desprazáronse efectivos da Garda Civil e os Bombeiros de Xinzo de Limia, que traballaron para apagar o lume e retirar o coche da vía. O incidente…
A tarde deste luns estivo marcada por tres saídas de vía en estradas do sur de Ourense. Un home permanece ferido grave tras quedar atrapado no seu vehículo.
O accidente máis grave ocorreu ás 18:46 horas na estrada OU-1107, ao seu paso por Chamosiños (punto quilométrico 7). O coche avisou automaticamente ao 112 e, ao chegar as asistencias, foi necesaria a intervención dos bombeiros para sacar ao condutor do interior. Un helicóptero medicalizado trasladou ao ferido para recibir asistencia…
Trasmiras, Sarreaus e partes de Xinzo (Couso de Limia) superan os niveis de nitratos recomendados na auga de consumo, unha situación que tamén afecta a outros puntos da provincia de Ourense.
Segundo os datos do Ministerio de Sanidade, estes municipios superan os 30 miligramos por litro de nitratos. Aínda que o límite legal máximo é de 50 mg/L, este nivel obriga aos concellos a tomar medidas urxentes para limpar a auga das súas redes.
A situación na provincia é a seguinte:
Puntos críticos…
Os deputados do Partido Popular pola provincia de Ourense rexistraron unha iniciativa no Congreso para reclamar ao Goberno central un reforzo da seguridade e a reapertura das instalacións da Garda Civil en Trasmiras.
A iniciativa, asinada polos deputados Ana Vázquez, Rosa Quintana e Celso Delgado, responde á vaga de roubos que está a sufrir o sector agrario na comarca da Limia. Segundo explican os populares, os agricultores levan meses padecendo incidentes constantes que comprometen a…
Warning: Undefined array key "geo" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 17
Warning: Undefined array key "parroquia" in /var/www/html/wp-content/themes/ALimiaNewsWordpressTheme/template-parts/page/map.php on line 29
Mapa de Trasmiras