
Heritage and routes of Rairiz de Veiga: mills, ovens, churches and pazos
Inventory of the heritage of Rairiz de Veiga: 210 items from the official catalogue (churches, calvary crosses, mills, ovens, hórreos, springs, pazos and archaeological sites) by parish, plus routes and walks.
The cultural heritage catalogue of the Plan Básico Autonómico records 210 items in Rairiz de Veiga, taken from the municipal planning catalogues (PXOM) [1]. This page gathers those of popular, religious, archaeological and civil interest, arranged by parish, and adds the points that the collaborative map OpenStreetMap marks in each parish [2]. It is an inventory: for the history of the most important buildings, see the patrimonio da Limia pages and the page for Rairiz de Veiga.
Mills, ovens, hórreos and other vernacular architecture
- Candás. Forno comunal de Fontefría; Forno comunal de Outeiro de Candás; Muíño da Regueira (Gándara) [1]
- Congostro. Aira de canastros de Congostro; Conxunto de canastros de San Miguel; Conxunto de muiños de San Miguel; Forno comunal (Congostro); Forno comunal de San Miguel; Muíño de Congostro [1]
- Guillamil. Conxunto de canastros de Barracel; Forno comunal de Azoreiros; Forno comunal de Barracel; Forno comunal de Filgueiras; Forno comunal de Guillamil; Forno comunal de Nigueiroá; Forno comunal de Quilmelas; Forno comunal de Rosén; Forno comunal de Xuxá; Muíño de Barracel 1; Muíño de Barracel 2 (Rosén); Muíño de Filgueiras 1; Muíño de Flgueiras 2 (Filgueiras); Muíño de Rosén 1; Muíño de Rosén 2; Muíño de Rosén 3; Muíño de Xuxá 1; Muíño de Xuxá 2; Muíño de Xuxá 3; Muíño do Abeseiro (Barracel); Muíños de Guillamil 2 [1]
- Lampaza. Casa e muíño en Lampaza; Forno comunal de Castrelo; Forno comunal de Gándara; Forno comunal de Lama de Paio; Forno comunal de Lampaza; Forno comunal de Padroso; Forno comunal dos Crespos; Muíño de Castrelo; Muíño de Lama de Paio 2; Muíño de Lampaza 2 [1]
- Ordes. Conxunto de canastros de Forxás; Forno comunal das Raposeiras; Forno comunal de Celme; Forno comunal de Penelas; Forno comunal do Igrexario (Eidos de Limia); Forno comunal do Rial; Muíño da Peza (Anciviñal); Muíño das Regueiras (Amiadelo); Muíño do Rial [1]
- Rairiz de Veiga. Conxunto de muíños da Praza da Moura; Forno comunal da Aldea do Muíño; Forno comunal de Currás; Forno comunal de Ludro; Forno comunal de Rairiz de Veiga; Forno comunal de Sainza de Abaixo (A Saínza de Arriba); Forno comunal de Sta Baia (Santa Baia); Muíño de Currás; Muíño de Lama de Paio 1; Muíño de abaixo (Aldea do Muíño); Muíño de arriba (Aldea do Muíño) [1]
- Sabariz. Forno comunal da Pereira; Forno comunal de Sabariz [1]
- Zapeaus. Forno comunal de Eidobispo; Forno comunal de Zapeaus [1]
Churches, chapels, calvary crosses and petos de ánimas
- Candás. Igrexa de Candás (Parroquial de San Martiño) [1]
- Congostro. Cruceiro de Congostro 1; Cruceiro de Congostro 2; Igrexa de Congostro (Parroquial de Santa Mariña); Peto de Ánimas de Congostro [1]
- Guillamil. Calvario e Viacrucis de Guillamil 1; Calvario e Viacrucis de Guillamil 2; Calvario e Viacrucis de Guillamil 3; Calvario e Viacrucis de Guillamil 4; Capela da Virxe das Neves (Nigueiroá); Capela da Virxe do O (Barracel); Capela de San Roque (Quilmelas); Capela de San Sadurniño (Rosén); Capela de Santo Antonio (Azoreiros); Cruceiro de Nigueiroá; Ermida de San Cibrao (San Pedro); Igrexa de Guillamil (Parroquial de Santo André); Necrópole da Capela de San Cibrao (San Pedro); Peto de Ánimas de Xuxá; Peto de ánimas na Vivenda en Filgueiras [1]
- Lampaza. Capela de San Xurxo (Gándara); Igrexa de Lampaza (Parroquial de Santa María) [1]
- Ordes. Capela de San Cristovo (Forxás); Capela de Santa Cristina (As Maus); Casa Gaión e capela (Martices); Igrexa de Ordes (Parroquial de Santa María) (O Igrexario); Peto de Ánimas do Igrexario (Eidos de Limia) [1]
- Rairiz de Veiga. Capela da Virxe da Mercede (A Saínza de Arriba); Cemiterio parroquial de Rairiz de Veiga; Cruceiro de Rairiz de Veiga; Igrexa de Rairiz de Veiga (Parroquial de San Xoán); Peto de Ánimas da Sainza de Abaixo (A Saínza de Arriba) [1]
- Sabariz. Cruz de Sabariz; Cruz de Sabariz (A Pereira); Igrexa de Sabariz (Parroquial de San Pedro) [1]
- Zapeaus. Cruceiro de Zapeaus; Igrexa de Zapeaus (Parroquial de Santo Adrao) [1]
Springs, wash-houses and bridges
- Candás. Fonte e lavadoiro de Candás; Fonte e lavadoiro de Outeiro de Candás [1]
- Congostro. Fonte de San Miguel; Fonte e lavadoiro de Congostro; Lavadoiro de Congostro [1]
- Guillamil. Fonte de Filgueiras 1; Fonte de Filgueiras 2; Fonte de Quilmelas 1; Fonte de Quilmelas 2; Fonte e lavadoiro de Azoreiros; Fonte e lavadoiro de Barracel; Fonte e lavadoiro de Nigueiroá; Lavadoiro de Guillamil [1]
- Lampaza. Fonte de Castrelo; Fonte de Padroso; Fonte e lavadoiro de Crespos; Fonte e lavadoiro de Lampaza; Fonte e lavadoiro de Padroso; Lavadoiro de Gándara; Lavadoiro de Lama de Paio [1]
- Ordes. Fonte da Elvira (Martices); Fonte de Celme; Fonte de Curro (Forxás); Fonte de Forxás; Fonte de Penelas; Fonte e lavadoiro As Raposeiras; Fonte e lavadoiro de Espiñeiro; Fonte en Ordes (Eidos de Limia); Pontella do Rial [1]
- Rairiz de Veiga. A Presa/Ponte Catuxa (Vía XVIII) (A Saínza de Arriba); Fonte da Moura; Fonte de Ludro; Fonte de Rairiz de Veiga; Fonte de Santa Baia; Fonte e lavadoiro de Rairiz de Veiga [1]
- Sabariz. Fonte da Pereira 1; Fonte da Pereira 2; Fonte de Sabariz; Fonte de San Pedro; Fonte e lavadoiro de Sabariz [1]
- Zapeaus. Fonte e lavadoiro de Zapeaus [1]
Pazos, houses and buildings of interest
- Candás. Casa reitoral de Candás [1]
- Congostro. A Muralla Grande/Castelo de Celme (Monte Congostro); Casa de Antonio Castro (Congostro); Casa reitoral de Congostro [1]
- Guillamil. Casa (Filgueiras); Casa (Nigueiroá); Casa grande (Azoreiros); Casa reitoral de Guillamil [1]
- Lampaza. Casa reitoral de Lampaza [1]
- Rairiz de Veiga. Casa de Rairiz 33 (Rairiz de Veiga); Casa de Rairiz 35 (Rairiz de Veiga); Casa grande en Rairiz 1 (Rairiz de Veiga); Casa grande en Rairiz 2 (Rairiz de Veiga); Casa reitoral de Rairiz de Veiga [1]
- Sabariz. Casa (A Pereira); Casa do Médico (A Pereira); Casa na Pereira; Casa natal de Antón Tovar (A Pereira); Casa reitoral de Sabariz [1]
- Zapeaus. Casa reitoral de Zapeaus [1]
Hill-forts, mámoas and archaeological sites
- Congostro. Castro de San Miguel; Mota do Penedo Grande 4 (Os Casares); Mota do Penedo Grande 5 (Os Casares) [1]
- Guillamil. Castro de Guillamil; Castro de Rosén; Mámoa dos Chaos 1 (San Pedro); Mámoa dos Chaos 2 (San Pedro); Mámoa dos Chaos 3 (Quilmelas); Petróglifos das Mouchas (Espiñal); Petróglifos de Monte Calvo (Espiñal); Petróglifos do Corvo (San Pedro) [1]
- Ordes. Mota do Penedo Grande 1 (Os Casares); Mota do Penedo Grande 2 (Os Casares); Mota do Penedo Grande 3 (Os Casares); Mámoa das Motas 1 (Os Casares); Mámoa das Motas 2 (Os Casares); Mámoa das Motas 3 (Os Casares); Mámoa das Motas 4 (Os Casares); Mámoa das Motas 5 (Os Casares); Mámoa das Motas 6 (Os Casares); Mámoa das Motas 7 (Os Casares) [1]
- Sabariz. Mámoa do Outeiro da Mota (Sabariz) [1]
Other catalogued items
- Congostro. Mota do Picarro (Os Casares); Núcleo de Congostro [1]
- Guillamil. Aira empedrada en Filgueiras 1; Baixorrelevo de Filgueiras; Conxunto de airas en Filgueiras; Núcleo de Nigueiroá; Vivenda e pasal elevado (Barracel); Vivenda en Filgueiras [1]
- Lampaza. Castrelo de Lampaza [1]
- Ordes. Escudo nobiliario da Peaguda; Vía Romana XVIII (Airavella) [1]
- Rairiz de Veiga. Ara Romana (Rairiz de Veiga); Carretera dos Mouros (Vía XVIII) (As Maus); O Lombo (Vía XVIII) (Santa Baia); Prado de San Isidro (Toxo); Sartego medieval (Rairiz de Veiga); Solainas dos Salgados [1]
- Sabariz. Sartego medieval/Sartego de Sabariz [1]
Other points on the collaborative map
OpenStreetMap, a map built by volunteers, marks these places of interest in the area. The data may be incomplete or out of date, and unnamed points are not listed individually [2].
- Congostro. Archaeological site: Castro da Muralla Grande, Castro de San Miguel [2]
- Guillamil. Archaeological site: A Aldea do Couto, A Casiña, Dolmen de San Cibrao [2]
- Lampaza. Archaeological site: O Castro [2]
- Rairiz de Veiga. Peto: 1 unnamed; Tower: Castelo da Saínza [2]
Routes and walks
The Ruta dos Muíños de San Miguel is a circular route of 4.2 km, of about an hour and a half, mostly on earth tracks with a gentle climb. It starts and ends at Congostro, follows the San Miguel stream, passes a first mill beside the Penelas brook and a second about 1.45 km along, and reaches the well-preserved village of San Miguel (with traditional canastros), a hill-fort with views of A Limia, the restored village of Santo André and ends at the Aira da Moa threshing floors [3].
In addition, the Congostro viewpoint, where a castle once stood and only a few stones remain, is a recommended stop [3]. At A Saínza, the romería ground, the castle of A Saínza and the oak grove with the Carballa da Rocha make a short, easy walk [3].
Turismo de Galicia describes the Riparia bird route (40 km by car, half a day), which includes Rairiz de Veiga among its municipalities and stops at the meadows of Ordes, a breeding area of the lapwing [4].
Links
Sources
- Catálogo do Plan Básico Autonómico, elementos do patrimonio cultural (Xunta de Galicia). https://ideg.xunta.gal/servizos/rest/services/PBA/Afeccions_PatrimonioCultural/MapServer
- OpenStreetMap, puntos de interese da Limia. https://www.openstreetmap.org/
- Descubre Rairiz de Veiga (Páxinas Galegas). https://www.paxinasgalegas.es/fiestas/descubre-galicia/descubre-rairiz-de-veiga-225tay.html
- Onde ver aves en Galicia: A Limia (Turismo de Galicia). https://www.turismo.gal/que-facer/birding-in-galicia/onde-ver-aves-en-galicia/a-montana/a-limia
You may also like
Heritage of A Limia: towers, convents, mills and ethnographic villagesA tour of the historic heritage of the municipality of Xinzo de LimiaA summary of the historic heritage of Xinzo de Limia: the Romanesque old church, the churches of Novás and Morgade, Torre da Pena, the Bon…
Heritage of A Limia: towers, convents, mills and ethnographic villagesEthnographic heritage of Rairiz de Veiga: Congostro, mills, ovens and springsThe ethnographic heritage of Rairiz de Veiga: the restored village of Congostro, the San Miguel mills route, 17 mills, 5 communal ovens and…
Heritage of A Limia: towers, convents, mills and ethnographic villagesXinzo de Limia in a day: a route through heritage, water and the lagoonA suggested one-day visit to Xinzo de Limia: Museo Galego do Entroido, the church and square of the town, Torre da Pena, the Bon Xesús…
Heritage of A Limia: towers, convents, mills and ethnographic villagesChurches and chapels of the parishes of Xinzo de LimiaIndex of the parish churches and chapels recorded in each of the 20 parishes of Xinzo de Limia, with their dedication, according to…
Heritage of A Limia: towers, convents, mills and ethnographic villagesMills and ethnographic heritage of Calvos de RandínCalvos de Randín has 18 mills catalogued in Galicia Nomeada, plus the Oratorio, tied to the rivers and streams of the Salas valley and the…
Heritage of A Limia: towers, convents, mills and ethnographic villagesConvento do Bon Xesús da Limia (Trandeiras): the BIC fileThe Convento do Bon Xesús da Limia, in Trandeiras (Xinzo de Limia), was built in the early 16th century; the Xunta has opened the procedure…