
Martín de Ginzo, el juglar de Xinzo de Limia que cantó la romería
Martín de Ginzo fue un juglar gallego del siglo XIII, nacido en Xinzo de Limia, del que se conservan ocho cantigas de amigo, siete de ellas de romería, en los cancioneros italianos.
Martín de Ginzo fue un juglar gallego del siglo XIII nacido en Xinzo de Limia. Estuvo activo durante el reinado de Fernando III o el de Alfonso X, y los apógrafos italianos (los cancioneros de la Biblioteca Nacional de Lisboa y de la Vaticana) conservaron de él ocho cantigas de amigo: siete son cantigas de romería y la octava es de clasificación difícil [1][2]. El apellido toponímico conserva la forma medieval del nombre de origen, tal como aparece en los cancioneros.
Qué son las cantigas de amigo
En las cantigas de amigo una voz femenina, la moza enamorada, habla con su amigo ausente, con la madre, con las amigas o con los elementos de la naturaleza. Las «de romería» sitúan el encuentro de los enamorados en la fiesta de una ermita o de un santuario, donde la fiesta permitía las salidas y los encuentros; aquí la ermita es la de Santa Cecilia [1].
Cuatro cantigas
El archivo de la web comarcal xinzodelimia.eu reproducía cuatro textos de Martín de Ginzo. Los transcribimos tal como allí estaban, con grafía medieval [1].
«A do mui bon parecer»
A do mui bon parecer mandou lo adufe tanger. Louçana, d’amores moir’eu. A do mui bon semelhar mandou lo adufe soar. Louçana, d’amores moir’eu. Mandou lo adufe tanger e non lhi davan lezer. Louçana, d’amores moir’eu. Mandou lo adufe sõar e non lhi davan vagar. Louçana, d’amores moir’eu.
(El adufe es un pandero cuadrado, instrumento de las mujeres en las fiestas.)
«Ai vertudes de Santa Cecilia»
Ai vertudes de Santa Cecilia, que sanhudo que se foi un día o meu amigu’, e ten-se por morto, e, se s’assanha, non faz i torto o meu amigu’, e ten-se por morto. Ai vertudes de santa ermida, con gran pesar fez aquesta ida o meu amigu’, e ten-se por morto, e, se s’assanha, non faz i torto o meu amigu’, e ten-se por morto.
«Como vivo coitada, madre, por meu amigo»
Como vivo coitada, madre, por meu amigo, ca m’enviou mandado que se vai no ferido, e por el vivo coitada! Como vivo coitada, madre, por meu amado, ca m’enviou mandado que se vai no fossado, e por el vivo coitada! Ca m’enviou mandado que se vai no ferido, eu a Santa Cecilia de coraçón o digo, e por el vivo coitada! Ca m’enviou mandado que se vai no fossado, eu a Santa Cecilia de coraçón o falo, e por el vivo coitada!
«Non mi digades, madre, mal e irei»
Non mi digades, madre, mal e irei veé-lo sen verdade que namorei na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral. Non mi digades, madre, mal, se eu for veé-lo sen verdad’e o mentidor na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral. Se el non ven i, madre, sei que farei: el será sen verdad’e eu morrerei na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral. Rogu’eu Santa Cecilia e Nostro Senhor que ach’hoj’eu i, madr’, o meu traedor na ermida do soveral, u m’el fez muitas vezes coitad’estar, na ermida do soveral.
«Treides, ai mia madr’, en romaría»
Treides, ai mia madr’, en romaría orar u chaman Santa Cecilia. E, louçana irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei. E treides migo, madre, de grado, ca meu amigu’é por mí coitado. E, louçana, irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei. Orar u chaman Santa Cecilia, pois m’aduss’o que eu ben quería. E, louçana, irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei. Ca meu amigu’é por mí coitado, e, pois, eu non farei seu mandado? E, louçana, irei, ca ja i ést’o que namorei, e, louçana, irei.
Un poeta para A Limia
Martín de Ginzo es, por lo que se conoce, el primer poeta con nombre propio ligado a Xinzo de Limia. Sus cantigas no hablan de A Limia por el paisaje, sino por el mundo de las ermitas y romerías que aún hoy define la comarca [1].
Enlaces
Fuentes
- «Martín de Ginzo», xinzodelimia.eu (captura de Wayback), con texto de las cantigas de los cancioneros medievales. http://www.xinzodelimia.eu/martin_de_ginzo.htm
- Cancioneiro da Vaticana y Cancioneiro da Biblioteca Nacional (Lisboa), apógrafos italianos citados por la fuente. http://pt.wikipedia.org/wiki/Cancioneiro_da_Vaticana
También te puede interesar
PersonajeOlimpia Valencia López, la primera licenciada en Medicina de GaliciaNacida en Baltar en 1898, Olimpia Valencia fue la primera mujer gallega licenciada en Medicina (1925) y abrió en Vigo, en 1928, una clínica…
PersonajeAntón Tovar, el poeta de A Pereira (Rairiz de Veiga)Antón Tovar Bobillo (A Pereira, Rairiz de Veiga, 1921 – Ourense, 2004) fue un poeta existencialista en gallego y castellano, miembro de…
PersonajeCarlos Casares, el escritor que creció en Xinzo de LimiaCarlos Casares (Ourense, 1941 – Vigo, 2002) pasó la infancia en Xinzo de Limia, entre Lamas y Sabucedo; fue narrador, académico de la RAG,…
PersonajeAlfredo Nan de Allariz, poeta y dramaturgo de Xinzo en La HabanaAlfredo Fernández, «Nan de Allariz», nació en Xinzo de Limia (1874 o 1875) y murió en Madrid en 1927; poeta, dramaturgo y compositor, fue…
Personajes de A LimiaPersonajes históricos de A Limia: una línea del tiempoLínea del tiempo de las personas históricas ligadas a A Limia, de la época romana al siglo XX: limicos de Roma, Hidacio, condes, nobleza…
PersonajeCástor Méndez Brandón, barítono y poeta de cantares nacido en XinzoCástor Méndez Brandón (Xinzo de Limia, 1864 – Celanova, 1920) fue abogado, barítono del Teatro Real de Madrid, poeta y alcalde de Celanova,…